Maandag 21/06/2021

nationale betoging

Betogen met Rudy

null Beeld Franky Verdickt
Beeld Franky Verdickt

"Coene, pak uw poene en ga met pensioene!" ABVV-leider Rudy De Leeuw (61) weet van zichzelf dat hij geen geboren volksmenner is, maar zijn speech kan tellen. Maar een geplukte kip meedragen in de betoging, dat gaat nog te ver. "Je wordt wel een beetje geleefd op zo'n dag."

"Ik moet mijn ticketje nog invullen."

Het zal je maar overkomen, Rudy De Leeuw zijnde, dat je op een dag als deze wordt betrapt op zwartrijden. Pas nadat hij alles nog eens heeft geverifieerd, kijkt hij om zich heen, ziet hij de rode jassen achteraan in de wagon. "Vroege vogels, precies." Hij heeft hen herkend, zij hem niet.

Rudy De Leeuw (61) is sinds 2006 voorzitter van het ABVV. Straks zal hij verzwelgen in de massa, belaagd worden door camera's en het podium beklimmen. Hij is om zes uur opgestaan. "Want je weet nooit dat ze je bellen van 'De ochtend'."

Daarin ging het zonet over LuxLeaks, en over de laatste telling die aangeeft dat 64.000 mensen een voordeelticket hebben gekocht voor de betoging. Hij zegt nu al een cijfer in zijn hoofd te hebben en dat maakt hem blij.

"Het werk is vooraf gedaan. Ik wist het veertien dagen geleden al. Laatst was er een vergadering in Antwerpen. Driehonderd stoelen voor vijfhonderd mensen. Dan weet je wat er leeft. Het neemt de proporties aan van iets wat groter zal worden dan het Generatiepact. Na vandaag zal het duidelijk moeten zijn dat de mensen het niet pikken. Ik ben al vaak gaan betogen in Brussel. Dit is de eerste keer dat er niet vooraf met de premier is afgesproken om ons te ontmoeten. Dat is nieuw voor mij. Er is deze keer blijkbaar geen behoefte meer aan."

Buiten is het nog donker. "Ik neem niet elke dag de trein van acht over zeven. Soms stap ik op in Liedekerke. Ik ben van Denderleeuw, maar woon op de grens."

null Beeld franky verdickt
Beeld franky verdickt

Voordeeltarieven

Er zijn mensen die denken dat tv-beelden van boze massa's, rode vlaggen en glasscherven slechts de positie versterken van degenen tegen wie geprotesteerd wordt. Hij reikt de conductrice zijn pasje aan en zegt zich daarvan bewust te zijn.

"Bij de N-VA heeft men minder gevoel voor wat er leeft in het sociale middenveld, ze kennen dat niet. Ze kennen alleen de werkgeverskant en krijgen heel eenzijdige informatie. Als iemand lachend zegt: 'Mijn enige baas is Voka', weet je eigenlijk al genoeg. Ik hoor Johan Van Overtveldt op de radio zeggen dat hij sociaal overleg belangrijk vindt. De vraag is of hij het zal erkennen. Dat was de oproep in mijn open brief, deze week. Als ik zie dat ze in Vlaanderen het sociaal overleg hebben opgeschort, dan is ook dat weer nieuw voor mij. Het paritaire beheer is nu een Vlaamse bevoegdheid, maar het opzetten van de hele structuur is stopgezet. Dat kan tellen, qua houding."

Er zijn mensen, zoals MR-minister van Mobiliteit Jacqueline Galant, die zich afvragen of de NMBS wel voordeeltarieven moet aanbieden aan betogers.

"In feite zou zij ons dankbaar moeten zijn, maar ik vrees dat ze er niks van snapt. De NMBS doet dit voor elk groot evenement, ook Pukkelpop. Daar bestaat een reglement over. Als je zo'n massa mensen op de been brengt, kun je de NMBS om extra treinen vragen. Anders is er geen plaats op de perrons. Wij zullen trouwens een extra boost geven aan de inkomsten van de spoorwegen."

Kaaimaneilanden

Hij houdt er de pas in, vindt blindelings zijn weg langs gangen en roltrappen. Hij repeteert tussen de Kunstberg en de Keizerlaan in gedachten zijn speech.

"Voor mij is dit de betekenis van deze dag. Nu de mensen geconfronteerd worden met de gevolgen van zo'n rechts-conservatief beleid, blijkt daar geen draagvlak voor te bestaan. Die veertien miljard, die wordt gehaald bij één groep. De gezinnen en de werknemers. LuxLeaks, dat voel ik, zal het onderwerp van de dag zijn. Mensen voelen zich nu nog meer bekocht. De discussie over een vermogenstaks leefde tot hiertoe vooral bij ons, vakbondsmensen. Nu zal het leven bij het publiek. Wij betaalden allemaal mee voor de redding van de banken. Zij doen geen enkele inspanning om een deel van hun fortuin in de sanering van de overheidsfinanciën te stoppen en de economie weer te doen draaien."

"Johan Van Overtveldt spreekt nu over zijn 'kaaimantaks', waarbij mensen met grote vermogens vrijwillig aangifte zouden doen. Men denkt daar - hou u vast - 120 miljoen euro uit te halen. Op een totale inspanning van 14 miljard. Ik heb veel goesting om naar de Kaaimaneilanden te gaan met Gwendolyn Rutten. En het eens te gaan vragen aan de Belgen daar: 'Gaat gij dat nu vrijwillig en volledig aangeven, de constructies die gij hier hebt opgezet?'"

null Beeld franky verdickt
Beeld franky verdickt
null Beeld franky verdickt
Beeld franky verdickt

Stakingsrecht

Rudy De Leeuw is geen typische vakbondsleider. Hij heeft acht jaar voor de klas gestaan, gaf wiskunde en economie. Hij weet van zichzelf dat hij geen volksmenner is, ook al hoort dat ergens bij het takenpakket.

"De OESO heeft becijferd dat de subsidies voor loonmatiging niet in de economie zijn terechtgekomen, maar bij de aandeelhouders. En dan ontdek je dit? Het is toch een schande, wat er nu aan het licht komt over Luxemburg?" Hij is ontzet. Roept het in de schrale ochtendlucht. "Show me the money!" Dat moet in de toespraak, straks.

Op de tafel in zijn kantoor staan goede herinneringen uitgestald, geschenken die hij ooit kreeg. Een kartonnen bord uit de eerste campagne van Obama. Een fotoboek over China. "Ik ga nooit naar China. Ik ga nooit naar landen zonder vakbondsvrijheid."

Daar gaat het vandaag ook over, vindt hij. "Het zit soms in nuances. Men sprak eerst over minimumdienst bij het spoor, nu over gewaarborgde dienstverlening. Dat is iets anders. Het is nu eenmaal zo dat als bij het spoor een kleine groep een paar treinen tot stilstand brengt, dit gevolgen heeft voor het hele land. Dat is eigen aan het spoor. Maar waar begint het en waar eindigt het? Wij piekeren al heel lang over een alternatieve methode van actievoeren, maar we vinden er gewoon geen die werkbaar is. Voor mij is het stakingsrecht iets waar je niet aan raakt. Anders wordt het China."

Niet voor ons plezier

Op de vergadertafel ligt Het Laatste Nieuws open bij de opiniepagina's. Daar staat dat de staking volgens Agoria (federatie van bedrijven van de technologische industrie, red.) 2 miljard kost, bijna zoveel als de indexsprong.

"Wij hebben onszelf geleerd om niet te reageren. Als je de hele tijd foute informatie zit te corrigeren, kom je niet meer aan je eigen boodschap toe. Dit is dus geen staking, dit is een betoging. De nationale staking is voor 15 december."

"Als je met honderdduizend mensen naar Brussel wilt, dan weet je dat dat hinder veroorzaakt. Hoe kun je anders je ongenoegen uiten? Trouwens, als wij deze manifestatie en dit actieplan niet op tafel leggen, schiet het alle richtingen uit. We geven een structureel antwoord op het ongenoegen. We doen dit niet voor ons plezier. Mensen gaan minstens twee, drie dagen loon verliezen. Denk je dat ze dat niet voelen aan het einde van de maand? Mensen weten heel goed dat dit over meer gaat. Als je miljarden uit de gezondheidszorg haalt, gaat het meer kosten aan de patiënten. Als je hoort dat er op twaalf miljard twee miljard van de NMBS moet komen, dan weet je dat er minder treinen zullen rijden. Dan komen infrastructuur, personeel en veiligheid in gevaar."

null Beeld franky verdickt
Beeld franky verdickt

Plankenkoorts

Het vertrek van Mia De Vits, tien jaar geleden, was een schok. Met haar had hij als federaal secretaris de structuren vernieuwd, de ledenwerking, de IT. Hij werkte al sinds 1983 bij de vakbond, was ermee vergroeid. Vond het allemaal goed zo. "Voor het voorzitterschap ben je geen kandidaat. Op zeker ogenblik is er een consensus rond je figuur, en dan komt dat vanuit de groep."

Een goede syndicalist is zelden een opportunist? "Je groeit daarin, je staat ook nooit alleen. Beslissingen worden van bovenaf genomen en naar beneden toe uitgewerkt, maar het komt van beneden. Wij hebben gezegd: hier is ons actieplan. We hebben dat voorgelegd aan ons federaal comité, ons werknemersparlement, en daar is het unaniem goedgekeurd. Ik hoop alleen dat het ordelijk verloopt, straks."

Nu wil hij even niet gestoord worden. Hij legt met woordvoerster Gina Heyrman de laatste hand aan zijn speech. Er moet nog iets in over de bedrijven die, zo blijkt uit LuxLeaks, op 245 miljard euro cash zitten en 45 miljard die is uitbetaald aan aandeelhouders. "Voeg er misschien nog 'alleen al dit jaar' aan toe." Ze vouwt het printje dubbel.

Of hij zoiets heeft als plankenkoorts. Een glimlach. "Het enige zenuwachtige aan de zaak is dat de tekst nooit helemaal af is. Het gevaar bij zo'n toespraak is dat je begint te freewheelen. Je weet dat elk woord een eigen leven kan leiden. Maar zenuwachtig? Nee."

null Beeld franky verdickt
Beeld franky verdickt

Fetisj

Tijdens de wandeling naar het actiekamp van enkele jongerenorganisaties informeert algemeen secretaris Marc Goblet hem over treinen vol betogers die geblokkeerd staan in Verviers en Wervik. De NMBS kan de toevloed niet aan. Nu is er een sms'sje van de kabinetschef van Charles Michel. Hoe laat het zou passen? "Dan toch. Ze zijn er wel vroeg mee."

Een eerste cameraploeg sluit hem in. In de mouwen van zijn anorak balt hij de vuisten en spreekt voor het eerst vandaag het getal uit dat al sinds deze ochtend in het station van Denderleeuw in zijn verhemelte rust. "Meer dan honderdduizend." Dat kan hij nu toch nog niet weten? "Ik zie dat ABVV alleen al meer dan zestigduizend tickets heeft verkocht. We doen dit met de christelijke en de liberale vakbond. Ik zie ons cijfer. Doe dat maal twee en we zijn over de honderdduizend. Minstens."

Was het een fetisj, die honderdduizend? Hij stapt verder. Staat weer stil. "Eigenlijk wel."

Een uur voor de geplande start, is de betoging vertrokken. "We konden niet anders", zegt Christine. Ze houdt contact met de politie van Brussel-Elsene. Ze is het officieuze hoofd security. In het dagelijkse leven heeft ze een kantoorbaan bij het ABVV.

"Oké, we missen de kop van de betoging, maar liever zo." Net voor hij zich tussen de rij achter het grote spandoek wurmt, biedt een meisje in een geel fluohesje hem nog een plastic kip aan. De kaalgeplukte kip, het symbool van deze dag. Er zijn er duizenden besteld. "Toch maar niet."

Hij draagt een rode sjaal en een ABVV-anorak. Joliger zal het niet worden.

Tennisballen

Hij zegt: "Je wordt wel een beetje geleefd op zo'n dag."

Marc Goblet is publiek bezit. De Waalse vakbondsman kan geen drie stappen zetten of hij wordt langs alle kanten omarmd door betogers die een selfie willen met hem. Het overkomt Rudy De Leeuw maar af en toe.
"Het is anders, in Wallonië. Daar heb je nog dat echte strijdsyndicalisme. Er is daar ook geen enkel draagvlak voor deze regering. Eén op de vier heeft MR gestemd. Herinner u ook Charles Michel, die nooit van z'n leven in een regering met N-VA zou stappen. Over het verhogen van de pensioenleeftijd naar 67 is ook daar voor de verkiezingen met geen woord gerept."

Bij sommige groepen, de metallo's uit La Louvière en de havenarbeiders uit Antwerpen en Gent, is de sfeer grimmig. Er knallen bommetjes, halve liters gutsen door kelen. "Ik ben daar bezorgd over, dat het niet ordentelijk verloopt. Ik hoop dat de woede, hoe groot ook, op een georganiseerde manier tot uiting komt. We hebben met elke groep gepraat, elke groep is omkaderd."

De Franstalige christelijke vakbond oogst veel bijval met een kermiskraam waar je met tennisballen een kartonnen regeringslid kan neerhalen: Kris Peeters, Jan Jambon, Charles Michel, Alexander De Croo. Dolle pret. Mensen gooien niet enkel tennisballen. Hij loopt er voorbij, uitdrukkingsloos. "Mensen zijn erg creatief in het uiten van hun ongenoegen."

Hij is live op VTM. De jongen met de microfoon vraagt hem of hij nu tevreden is. Nee, hij is niet tevreden. Over de maatregelen van de regering. En ja, hij is tevreden over de opkomst. "Er zijn hier meer dan honderd-twintig-duizend mensen. Dit is de grootste naoorlogse sociale betoging."

null Beeld franky verdickt
Beeld franky verdickt

Traangas

Rudy De Leeuw mag als eerste van zes vakbondsleiders speechen. Het podium staat aan het eind van de betoging, op het punt waar manifestanten moeten kiezen: doorlopen voor de trein of nog even luisteren en iets drinken.

"Kameraden! Honderd-twintig-duizend! Met zoveel zijn we vandaag naar Brussel gekomen. Honderd-twintig-duizend keer hebben jullie laten horen dat we aanvallen op de werknemers en de gezinnen niet langer pikken."

Hij houdt zich niet letterlijk aan zijn tekst. Hij haalt uit naar zakenmannen Duchâtelet, Brito en de Spoelbergh. Hij roept: "Betaal uw belastingen! Zoals uw poetsvrouw!" Op het eind veroorlooft hij zich nog een uithaal naar Luc Coene van de nationale bank: "Coene, pak de poene en ga met pensioene!"

Gina Heyrman kijkt zorgelijk, niet vanwege de tekst, maar vanwege de restjes traangas die in de kelen beginnen prikken. "Als je aan deze kant komt staan, heb je er geen last van."

Er staan enkele honderden mensen voor het podium, maar het is gaandeweg lastig om blind en doof te blijven voor de geluiden van aan de andere kant van de brug.

We zijn 'm kwijt. Hij is weggeroepen voor een minivergadering met de overige vakbondsleiders met het oog op het overleg bij de premier. Er is een wereld van de plastic kippen en de toespraken, en er is die andere die regisseurs van het avondjournaal zal doen besluiten dat dit betere beelden zijn.

null Beeld franky verdickt
Beeld franky verdickt

Veel zwart

Twee jongens zitten stenen uit het voetpad te hakken. Een derde jongen gooit. Ze zijn in het zwart. Daarstraks, in de betoging, waren ze er vast ook. Toen vielen ze minder op. Een rij oproeragenten is geweken. Er staan nu drie waterkanonnen klaar.

Een eerste auto is gekanteld. Het is een Twingo. Niet het soort auto waarvan je er veel hebt op de Kaaimaneilanden.

Mensen rennen in alle richtingen. Er is stilstaand beeld nodig en een rewind-knop om te registreren wie wat aan het doen is. Jongelui wrikken verkeerspalen uit de grond. Antwerpse havenarbeiders laten zich fotograferen voor een tweede brandende auto. Niemand kan zeggen hoe het is begonnen, of waarom.

Er lijkt geen hiërarchie te zijn wie bepaalt welke auto zal worden vernield. Twee Berlingo's, een witte bestelwagen van een Poolse klusser. Iemand heeft ergens op een sluikstort een oude sofa weten te vinden. Dat fikt lekker. Je kunt niet zeggen dat het alleen anarchisten zijn, alleen dokwerkers, alleen boefjes. Het rent allemaal door elkaar.

Havenarbeiders blijkens opeens Frans te kunnen neurieën: "Michel, Michel, on t'encule."

Er zijn opvallend veel mensen in het zwart. Resistances.be zal twee relschoppers op foto kunnen identificeren als Eite Homan et Karl-Jan Walle. De een is een Nederlandse neonazi, de andere een jonge aanhanger. Zij zijn vertrouwde gezichten op Hitlerherdenkingen en evenementen van de Autonome Nationalisten, zoals er zaterdag een plaatsvindt in Antwerpen.

Rudy De Leeuw: "Ik weet één ding. Dit waren niet onze mensen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234