Vrijdag 10/04/2020

Vier vragen

“Beter voor auteur, maar niet voor gebruiker”: Marie-Christine Janssens over de nieuwe regels voor copyright op het internet

Professor Marie-Christine JanssensBeeld RV KU Leuven

De nieuwe regelgeving rond auteursrechten is in het Europees Parlement goedgekeurd. Een betere bescherming, of meer censuur? Een beetje van beide, zegt Marie-Christine Janssens, professor auteursrecht aan de KU Leuven.

Wat moet de burger onthouden, professor?

“Vooreerst even dit: het was hoog tijd dat de regelgeving werd aangepast. De vorige versie dateert uit 2001, toen er van YouTube en co. nog geen sprake was. Het gaat dus om veel meer dan de artikels 11 en 13, waarop nu zo wordt gefocust.”

En toch: vooral dat artikel 13 zet kwaad bloed. Waarom?

“Dat komt voort uit de vaststelling dat je tot dusver zomaar kon uploaden wat je wilde, ook materiaal waarop auteursrecht rust. Die auteur werd daarvoor niet vergoed, niet door de uploader en al zeker niet door het platform – dat daar wel een verdienmodel aan overhield, via reclame-inkomsten. Dat zal nu gedaan zijn. Platformen zullen daarover moeten onderhandelen met de rechthebbenden. Nu, voor muziek zal dat wel lukken, denk ik, zulke afspraken met de rechtenbeheerders van artiesten. 

“Voor filmmateriaal – bijvoorbeeld memes – wordt dat een veel moeilijkere oefening, omdat die sector eigen distributiekanalen heeft en de rechten daarop wil vrijwaren. Als daarover geen overeenkomst wordt bereikt, zullen platforms dus filters moeten instellen; de kans bestaat dat die filters heel strikt, heel streng zullen zijn – en het is daar, natuurlijk, dat de internetgebruiker zich in zijn vrijheid aangetast zal voelen. Je kunt als gebruiker zoiets wel gaan aanklagen, maar wie zal dat doen, als individu tegen pakweg YouTube? 

“Dit gezegd zijnde, wil ik toch benadrukken dat diezelfde gebruiker, eenmaal een platform een akkoord heeft afgesloten met een rechtenhebbende of diens beheerder, dat materiaal vrijuit mag gebruiken op het internet.”

Dan is er het artikel 11. Wat kan daarvan de impact zijn?

“In het slechtste geval: rechtsonzekerheid, pakweg de komende tien jaar. Dat artikel gaat over de manier van samenwerken tussen platforms zoals Google en de persgroepen waarbij het auteursrecht op publicaties ligt. Google zal niet langer zomaar fragmenten – de zogeheten ‘snippets’ – mogen overnemen en verspreiden. Het laat zich aanzien dat dat tot ingewikkelde onderhandelingen kan gaan leiden, want zo’n Google zou natuurlijk op een bepaald moment kunnen zeggen: oké, dan stoppen we daar gewoon mee, met die links te verspreiden, en we gaan het helemaal zelf in handen nemen. Dat lijkt me dan weer iets wat de persgroepen willen vermijden.”

U zei bij het begin dat de regelgeving over veel meer dan die twee artikels gaat. Zoals?

“Ik pik er twee dingen uit. Eén: de tekst over datamining. Die is zéér beperkt, te beperkt lijkt me, zeker als je nagaat hoe belangrijk datamining al is en hoeveel belangrijker die nog gaat worden. En twee: voor het eerst is nu vastgelegd dat een auteur die vroeger afstand heeft gedaan van zijn auteursrechten, de kans krijgt om die opnieuw te gaan onderhandelen, als hij of zij vindt dat die te laag zijn.

“Samengevat: de nieuwe regelgeving op het auteursrecht is een stap vooruit voor de auteur, maar niet voor de gebruiker. Hopelijk kunnen de nationale wetgevers bij de omzetting van de richtlijn deze balans beter in evenwicht brengen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234