Vrijdag 18/10/2019

Beter dan hij zelf wil toegeven

Harmony Korine, het vroegere enfant terrible van de Amerikaanse indiecinema, toont in Parijs zijn beeldend werk. De fantast overtuigt vooral als schilder.

"Ik zie geen verschil tussen mijn beeldende kunst en mijn films", zegt Harmony Korine. Toch is het een verrassing dat de regisseur van de cultfilms Gummo, Julien Donkey-Boy en Spring Breakers een tentoonstelling in het Centre Pompidou krijgt. Toegegeven, hij stelde al tentoon in 1997, het jaar van zijn regiedebuut Gummo. Maar de daaropvolgende jaren hield hij als beeldend kunstenaar een low profile aan. Pas de jongste jaren komt hij vaker met zijn kunst naar buiten, in een periode dat hij meer en meer aan het schilderen was. Die schilderijen zijn Korines sterkste werk, en ze overschaduwen zijn oudere foto's en collages, zo blijkt op twee parallelle expo's in Parijs - de ene in Pompidou, de andere in de Galérie du Jour van modeontwerpster agnès b, die zich in het begin van zijn carrière als een klokhen over Korine ontfermd heeft.

Harmony Korine gleed de filmwereld binnen in het zog van Larry Clark, de fotograaf die teenage lust op beeld bevroor. Toen Clark begon te filmen, bleef hij zijn oude thema's trouw. Voor zijn debuut Kids baseerde hij zich op een scenario dat Korine op zijn negentiende schreef. De genotzuchtige seks en de overvloedige verdovende substanties waaraan de tieners zich tegoed deden, leidden in de VS tot controverse. Dat was natuurlijk prima publiciteit en Korine, toen 24, profiteerde ervan om als regisseur te debuteren met Gummo - eveneens een portret van white trashAmerika waarvan de goegemeente afkeurend de blik afwendde. Die klaagde nog luider bij Ken Park, het expliciete seks-tienerdrama waarvoor Korine en Clark samen het scenario neerpenden.

Vijf films heeft Korine ondertussen op zijn actief en met elke titel werd hij een betere regisseur. De collageachtige structuur, rammelende scenario's en lofibeelden van zijn eerste films waren misschien sympathiek, pas met zijn derde film, het onderschatte Mister Lonely, leek hij eindelijk te vatten dat niet alleen wát in een film te zien is een rol speelt, maar ook - en vooral - hoe het getoond wordt.

Vakman

Kroon op het werk is voorlopig Spring Breakers, een psychedelische trip over zich suf neukende en lazarus zuipende universiteitsstudenten met starlet Selena Gomez in een van de hoofdrollen. Korine filmde het met een beheersing die bewondering afdwingt. Volgend jaar neemt hij een volgende stap op zijn tocht van de uiterwaarden van de Amerikaanse indiecinema naar het hart van Hollywood: voor The Beach Bum gaat hij in zee met Matthew McConaughey.

"Ik doe maar wat." Het adagium dat Korine hoog in het vaandel droeg toen hij Gummo inblikte, kan hij niet meer zonder blikken of blozen herhalen. Hij is een vakman die zich inschrijft in een traditie. In Pompidou heeft hij alvast ook een lijst met favoriete filmregisseurs opgehangen - van John Cassavetes en Werner Herzog naar Yasujiro Ozu en John Ford.

Als het van Harmony Korine afhangt, dan mag mistakism in de volgende uitgave van de Oxford English Dictionary. Hij omarmt toevallige fouten, maar met het klimmen van de jaren worden die almaar schaarser. Het parcours dat hij als filmmaker heeft afgelegd, toont opvallende parallellen met dat als beeldend kunstenaar. De wet van het toeval heeft plaats geruimd voor een meer doordachte aanpak. Ook als beeldend kunstenaar is hij niet de einzelgänger die hij graag pretendeert te zijn. Een schilderkunstige collage zoals Thin Profiler Looper past in een traditie die teruggaat tot Robert Rauschenberg. Spookachtige beelden als Frost Ball Jr High of Sinky Monk lijken wel art-brutversies van een visioen van William Blake.

Wat niet betekent dat hij een copycat is. The Rewinderis een fraai voorbeeld van expanded painting:twaalf VHS-cassettes die tot een vlak gelijmd zijn en beschilderd met witte acryl. Geniaal in al zijn eenvoud. Niet toevallig is het in wezen een abstract beeld, want Korine is als schilder op zijn sterkst als hij naar abstractie neigt. Of die abstractie onbevangen op het doek gooit. Het zwart-wit geschakeerde doek Checker Pasts en White and Black Check behoren tot het beste wat hij in Parijs toont.

Het zijn niet toevallig doeken die met olieverf geborsteld zijn - daar waar hij anders graag met acryl of spuitbus in de weer is. Korine heeft een vakmanschap bereikt dat hij aarzelend accepteert. Het past niet bij zijn imago van 'ik doe maar wat'. Zoals wel vaker bij kunstenaars die geen artistieke opleiding gevolgd hebben, merk je de hang om zich in te kapselen in zelfgecreëerde mythes. Of zou het echt waar zijn dat Korine, zoals hij recentelijk aan Les inrockuptibles toevertrouwde, 's ochtends na het opstaan zijn vijf vuurwapens in de wagen gooit en een uurtje gaat oefenen in de schietclub? En 's avonds, nadat hij zijn dochter een verhaaltje voor het slapengaan heeft voorgelezen, zijn tijd zoet maakt in een stripclub? Het kan, maar Korine is een controlefreak die zijn imago zorgvuldig boetseert, dus wie weet?

De mythe

Wordt het geen tijd om dat los te laten? Hij zou moeten beseffen dat het stilaan ongeloofwaardig is om zich als een outsider te presenteren en tegelijkertijd jaren geleden al onderdak gevonden te hebben bij de Gagosian Gallery, een van de machtigste, invloedrijkste en duurste kunstgalerieën ter wereld. "When the legend becomes fact, print the legend", klonk het in The Man Who Shot Liberty Valance, John Fords elegie voor de verwelkte glorie van het Wilde Westen. De twee Parijse expo's tonen de mythe Korine. Die fascineert, maar voelt ook als een eindpunt. Benieuwd welke weg hij hierna zal inslaan.

Tot 5/11 in het Centre Pompidou, tot 28/10 in de Galérie du Jour

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234