Vrijdag 03/07/2020

Bouwdossiers

Betalen om hoger te mogen bouwen: "Dit ruikt naar geofficialiseerde vriendjespolitiek"

De Lins Tower aan de Antwerpse Tunnelplaats mag dubbel zo hoog worden als oorspronkelijk in de bouwvoorschriften stond bepaald.Beeld Thomas Legrève

Er komt niet alleen een belasting op landbouwgrond die plots bouwgrond wordt. Ook wie met de versoepeling van bouwnormen voordeel doet, zal een heffing moeten betalen. Een maatregel die niet alleen de deur naar achterkamerpolitiek open zal zetten, maar ook tegen de principes van de betonstop indruist, vrezen experts.

De Vlaamse regering werkt aan een uitbreiding van de planbatenregeling. Wie voordeel doet bij een herbestemming van gronden en bijvoorbeeld zijn lap landbouwgrond ziet veranderen in veel lucratievere bouwgrond, moet daar momenteel al een heffing op betalen. Zo'n heffing wil de Vlaamse regering nu ook kunnen innen wanneer de bouwnormen voor een bestaand stuk bouwgrond versoepeld worden, schrijft De Standaard

Bij herbestemming stijgt de heffing op de gecreëerde meerwaarde van de gronden van 30 naar 50 procent, staat in het voorstel van Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) dat de Vlaamse regering al principieel goedkeurde. Ook bij de versoepeling van bouwvoorschriften zou de heffing 50 procent worden. Nu moeten er in zo'n geval nog geen belastingen betaald worden. Een raming van hoeveel de maatregel moet opbrengen, is er nog niet.

Betonstop

Concrete voorbeelden van projecten waarbij die heffing zou kunnen gelden zijn wel makkelijk te vinden: vorige week kwam nog in het nieuws hoe de stad Gent de bouwvoorschriften voor een lap grond tegenover de Ghelamco Arena aanpaste. Daardoor mocht er tot 40 meter hoog gebouwd worden, in plaats van 25 meter. Dat betekende een fikse opwaardering van de gronden. Hetzelfde gebeurde in Antwerpen ook al met de Lins Tower aan de Waaslandtunnel: Land Invest Group mocht er na een beslissing van het Antwerpse stadsbestuur dubbel zo hoog bouwen.

Volgens het kabinet-Schauvliege kaderen de heffingen in de eerste plaats in het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, beter bekend als de betonstop. Die bepaalt dat er na 2040 geen open ruimte meer verloren mag gaan. Het gevolg is dat we compacter en creatiever zullen moeten gaan bouwen. 

Dat er daardoor ook sowieso meer aanpassingen aan de bouwvoorschriften nodig zullen zijn, wil het kabinet niet gezegd hebben. "Maar het is nogal logisch dat wie hoger wil bouwen dan in principe is toegestaan, daar ook zal voor moeten betalen", luidt het. 

Achterkamerpolitiek

Daar heeft Guy Vloebergh, docent Stedenbouw aan de Universiteit Antwerpen, zijn bedenkingen bij. Op zich is een heffing zeker geen slecht idee, zegt hij. "Maar het probleem is dat er voor het gros van de woongebieden helemaal geen gedetailleerde bouwnormen bestaan. Voor Antwerpen en Gent zijn er veel ruimtelijke uitvoeringsplannen gemaakt, dat klopt. Maar voor het gros van de randstedelijke gemeenten en het platteland zijn geen bouwvoorschriften bepaald. Daar geldt het gewestplan."

Vloebergh vreest dat de heffing daarom in strijd is met het doel van de betonstop. "Je zal inderdaad wel verdichting in de hand werken, maar op de verkeerde plaatsen: daar waar bouwpromotoren met een simpele vergunningsaanvraag en zonder extra belastingen hun ding kunnen doen." Daarom heeft de heffing alleen maar zin wanneer ze uitgebreid wordt naar het gewestplan en wanneer er in dat gewestplan een maximale bouwhoogte wordt geïntegreerd, meent Vloebergh. 

Fiscaal expert Michel Maus (VUB) ziet nog een bijkomend probleem. Hij vreest dat de heffing de achterkamertjespolitiek, die nu al gecontesteerd is, in onder meer de bovengenoemde dossiers in Antwerpen en Gent, alleen maar zal doen toenemen. "Door een heffing te koppelen aan de versoepeling van bouwnormen, wek je op zijn minst de indruk dat alleen wie die belasting kan betalen zich ook een afwijking kan permitteren."

Van het sluiten van de achterkamers is daardoor volgens hem geen sprake. "Dit ruikt eerder naar geofficialiseerde vriendjespolitiek. Omdat er belastingen betaalt worden, zou alles picco bello in orde moeten zijn en kan de goegemeente geen bezwaren meer hebben?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234