Vrijdag 30/10/2020

Bestelbonnen winkelketens tussen puin

De ingestorte kledingateliers in Bangladesh maken de schrijnende arbeidsomstandigheden in de textielindustrie opnieuw zichtbaar. Westerse merken communiceren steeds minder over de herkomst van de kledij. 'De enige manier om erachter te komen, is als er iets misloopt.'

In de 4.500 textielfabrieken in Bangladesh werken meer dan vier miljoen arbeiders, voornamelijk vrouwen. De dodentol bij de ineenstorting van het Rana Plaza-gebouw in Bangladesh loopt inmiddels op tot driehonderd mensen, en toont nog maar eens de risico's waar de arbeidsters aan blootstaan tijdens het werk.

"In Cambodja vallen meisjes in fabrieken flauw omdat ze niet genoeg geld hebben voor voedsel, in Bangladesh is de toestand nog erger", zegt Ben Van- peperstraete, coördinator van Schone Kleren Campagne (SKC), de Belgische tak van Clean Clothes Campaign (CCC). Sinds 1989 ijvert de organisatie voor betere arbeidsomstandigheden in de wereldwijde kledingindustrie. Door nauwe banden met lokale vakbonden en vrouwenorganisaties heeft de CCC een duidelijk beeld van de schrijnende werkomstandigheden.

Daens en erger

"Kijk naar de film Daens, maak dat nog wat erger en dan kom je in de buurt", zegt Vanpeperstraete. "Arbeiders krijgen geen contracten waardoor hun loon onzeker is. Hun salaris schommelt bovendien tussen 0,5 en 1 procent van de totale kostprijs van een kledingstuk. Onder druk van de grote merken dalen die prijzen, waardoor het steeds moeilijker wordt voor werknemers om huishuur en voedsel te betalen. Daarom delen zij met vier gezinnen een kamer en presteren ze overuren. Elke week werken zij gemakkelijk 60 uur."

Het is niet de eerste keer dat de Bengaalse textielindustrie in opspraak komt. In november 2012 woedde er nog een hevige fabrieksbrand in de buurt van Dhaka waarbij 112 doden vielen. Sindsdien werden in het land nog 28 fabrieksbranden gemeld. In de twee maanden die volgden op de brand in november raakten 591 werknemers gewond en kwamen er acht om het leven. Die cijfers publiceerde de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) en CCC in het onderzoek Fatal Fashion. In deze onveilige fabrieken laten westerse merken in groten getale hun kledij produceren. SKC heeft weet van vijftien bedrijven die in de Belgische mode-industrie actief zijn en een deel van hun kledij in Bangladesh aankopen.

Bestaan er grote kledingmerken die hun kledij wel op een correcte manier produceren? "De bedrijven die lid zijn van de Fair Wear Foundation beschouwen wij als de beste. Die organisatie voorziet een onafhankelijke audit die controleert op

loon, kinderarbeid, vrouwendiscriminatie en veiligheid." Kledingmerken als Acne, Filippa K, Mayerline en McGregor zijn onder meer opgenomen op die lijst.

Druk van consumenten

Hoe kan de consument weten of zijn T-shirt in een bouwvallig pand in Bangladesh werd gemaakt? "Dat is een probleem. Bij voeding moet de herkomst vermeld worden, maar bij kledij is dat niet noodzakelijk. Wij ijveren al lang om dit te verplicht te maken", zegt Vanpeperstraete. Bovendien communiceren bedrijven niet graag over de precieze productielocatie. "De enige manier om erachter te komen, is wanneer er iets misloopt. Bij het zoeken naar overlevende, worden tussen het puin bestelbonnen gevonden. Helpers ter plaatse nemen er foto's van en sturen ze naar ons door. CCC contacteert dan de betrokken bedrijven om te eisen dat zij voor de compensatieregeling instaan. Dankzij die gevonden bestelbonnen kwam de aanwezigheid van het Engelse merk Primark en het Spaanse merk Mango in de fabriek in Savar deze week aan het licht. Mango ontkende eerst betrokkenheid, maar nadat wij de bestelbonnen konden bovenhalen, hebben ze het toegegeven. Ook van Carrefour hebben we een sterk vermoeden dat het er kleding liet maken."

In de hoop de situatie in Bangladesh te verbeteren, werd na de brand in november het Bangladesh Fire and Building Safety Agreement bedacht. Dat akkoord voorziet onder meer ernstige fabrieksinspecties. Voorlopig tekenden enkel PVH Corp - met merken als Calvin Klein en Tommy Hilfiger - en de Duitse retailer Tchibo. Vooraleer het akkoord van start gaat, moeten nog twee andere merken zich engageren."Als vier merken zich engageren, vertegenwoordigen zij in sommige fabrieken de helft van de afzet. Dan kan je echt eisen beginnen te stellen." Volgens Vanpeperstraete is hier ook een taak weggelegd voor de consument. "Wij moedigen aan om kritische vragen te stellen aan kledingmerken, dan moeten zij wel reageren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234