Vrijdag 03/02/2023

AnalyseOorlog in Oekraïne

Bestaat het ‘Russische partizanenleger’ echt? ‘Het is voor iedereen een onbekend fenomeen’

Zaterdag overleed Darja Doegina, de dochter van Russische filosoof Alexandr Doegina, na een aanslag op de auto van haar vader. Beeld ANP / EPA
Zaterdag overleed Darja Doegina, de dochter van Russische filosoof Alexandr Doegina, na een aanslag op de auto van haar vader.Beeld ANP / EPA

Een ‘partizanenleger’ zou achter de aanslag op de dochter van Poetins huisideoloog zitten. Al stellen experts zich daar heel wat vragen bij. De voornaamste: bestaat dat wel echt?

Yannick Verberckmoes

Darja Doegina (29) bezocht zaterdag het cultuurfestival ‘Traditie’, waar haar vader eerder op de dag een lezing kwam geven. Haar vader, Alexandr Doegin (60), is een ultranationalistische filosoof. Door zijn uiterlijk – hij heeft een erg lange baard – wordt Doegin ook wel eens ‘Poetins Raspoetin’ genoemd. Hij is een vertrouweling van iemand die zichzelf graag ziet als een nieuwe Russische tsaar.

Volgens een vriend besloot Darja zaterdag om een onbekende reden met de Toyota Land Cruiser van haar vader naar huis te rijden. Om negen uur ’s avonds lokale tijd draaide ze een snelweg op in de buurt van het dorp Bolshiye Vyazemy. Vanop afstand werd 400 gram TNT in de jeep tot ontploffing gebracht, zo meldde het Russische staatsagentschap TASS.

Normaal zou Doegin met haar meerijden, aldus de Russische media. Maar door een speling van het lot is enkel zijn dochter het slachtoffer van de aanslag. De vraag die iedereen zich stelt: wie zit er nu achter? De Russische inlichtingendienst FSB wijst ondertussen naar zijn Oekraïense tegenhanger. Een Oekraïense geheimagente zou na de aanslag naar Estland gevlucht zijn, maar Kiev ontkent alles.

Lees ook:

Aleksandr Doegin, het mogelijke doelwit van de aanslag op zijn dochter, pleit al lang voor herstel van de ‘Russische wereld’

‘Als wij hen niet vernietigen, zullen zij ons vernietigen’: Aleksander Doegin, het ‘brein’ van Poetin

Manifest

Zondag claimde Ilja Ponomarjov, een Russische politicus die in Oekraïne verblijft, dat de ontploffing het werk was van het Nationaal Republikeins Leger: Russische partizanen die via geheime operaties het regime trachten omver te werpen. Hij las ook een manifest voor waarin Poetin een oorlogsmisdadiger wordt genoemd, “die de grondwet heeft aangepast, een oorlog tussen Slavische volkeren heeft ontketend en Russische soldaten naar een zekere en zinloze dood leidt.”

Gisteren verscheen er prompt een Wikipedia-pagina over het Nationaal Republikeins Leger met de volledige tekst van het manifest, maar experts twijfelen of het ook echt bestaat. “Ik heb er zondagavond nog over rondgebeld, maar niemand kan er meer info over geven”, zegt defensiespecialist Roger Housen. “Het is voor iedereen een onbekend fenomeen.”

Enerzijds is het logisch dat een clandestiene organisatie zo weinig mogelijk sporen wil nalaten, anderzijds is het volgens Housen ook mogelijk dat de aanslag geclaimd wordt door een organisatie die in de praktijk niet bestaat. “Ik denk alleszins dat we hiermee erg voorzichtig moeten zijn.”

Op de Wikipedia-pagina staan er links over soortgelijke organisaties, maar ook daarover bestaat er weinig zekerheid. Er zou bijvoorbeeld een eenheid van Russen bestaan die onder de vlag van het Oekraïense vreemdelingenlegioen tegen het Russische leger ten strijde trekken. Die eenheid zou ontstaan zijn toen een honderdtal Russische soldaten zich in maart overgaven aan de Oekraïners.

Behalve uit overgelopen soldaten zou het Russische legioen ook Russen in zijn rangen hebben die uit hun land zijn vertrokken om aan de zijde van het Oekraïense leger te vechten.De Russische eenheid binnen het legioen zou een grootte hebben van twee bataljons, wat zou overeenkomen met meer dan duizend soldaten. Maar de exacte grootte is dus niet bekend.

Ook is niet geweten waar de Russische legionairs precies zijn ingezet. Omdat het Russische legioen wel zeer actief is op sociale media – in het Telegram-kanaal zijn onder meer filmpjes te zien van trainingen met raketwerpers – is het natuurlijk wel een belangrijk propagandawapen. Maar volgens sommigen is het ook niet meer dan dat.

The Moscow Times, een onafhankelijke Engelstalige nieuwssite, sprak met één legionair die oorspronkelijk bij het Russische leger diende en één die aan een universiteit studeerde, voor hij uit ongenoegen met Poetins oorlog besloot om naar Oekraïne te komen. Maar omdat de twee soldaten weinig over hun identiteit kwijt wilden, was het volgens The Moscow Times onmogelijk om hun verhaal te checken.

Slag om de arm

In de berichtgeving over het huidige Nationale Partizanen-leger houden internationale media voorlopig ook een slag om de arm. The Guardian schrijft in zijn artikel dat het de ‘authenticiteit’ van wat Ponomarjov beweert, niet heeft kunnen verifiëren.

De man zelf is bij Rusland-watchers wel goed gekend. Hij was ooit het enige lid van de Russische Doema die tegen de annexatie van de Krim stemde. “Na een reis naar de VS mocht hij het land niet meer binnen”, zegt Ria Laenen, docent Russische Politiek aan de KU Leuven. “Nu verblijft hij in Kiev en richt hij zich via zijn eigen mediakanaal tot aanhangers van de oppositie.”

Ook al is er dus weinig duidelijkheid over dat partizanenleger, het is wel zo dat Oekraïne ondertussen bezig is met een speciale campagne op de Krim om militaire doelen ver achter de Russische linies te treffen. Door mysterieuze explosies twee weken geleden zijn op die manier vliegtuigen uitgeschakeld. Er is al gesuggereerd dat Oekraïense partizanen erachter zaten, al kan het ook het werk geweest zijn van Oekraïense special forces.

In de aanloop naar de Oekraïense Onafhankelijkheidsviering woensdag heeft president Zelensky gewaarschuwd voor iets “bijzonder vreselijks” van de Russen. “Maar daar verwacht ik niet veel van”, zegt Housen. “Er werd ook gezegd dat de Russen voor hun Overwinningsdag (waarop ze het einde van de Tweede Wereldoorlog herdenken, YV) een zwaar offensief zouden beginnen. Maar daar is weinig van gebleken.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234