Zaterdag 10/12/2022

'Bestaan holebi's wordt in Polen nog ontkend'

Na het referendum van afgelopen weekeinde staat niets nog de toetreding van Polen tot de Europese Unie in de weg. Maar de integratie van de grootste nieuwe lidstaat zal nog bloed, zweet en tranen kosten. Vooral de conservatieve katholieken hebben het niet zo begrepen op Europese waarden zoals een tolerant holebi-beleid.

Krakau

Van onze correspondent

Tijn Sadée

In Polen hebben we amper een bekende publieke figuur die er openlijk voor uit durft te komen. Holebi-seksualiteit wordt in Polen gezien als een aanval op de status van de katholieke familie." Ania Gruszczynska, studente in de Zuid-Poolse stad Krakau, is een van de initiatiefnemers van Kampania Homofobia, dat strijdt voor gelijke rechten voor Poolse holebi's. Van de 40 miljoen Polen zijn 2 miljoen holebi, claimt haar organisatie, maar daarvan wil de conservatieve katholieke gemeenschap in Polen niets weten.

De vooraanstaande bisschop Tadeusz Pieronek werd vanwege zijn discriminerende uitspraken over holebi's door Kampania Homofobia aangeklaagd, maar de rechter verklaarde de zaak niet ontvankelijk. Er bestaat in Polen geen sociale groep die zich door de uitspraken van de bisschop beledigd kan voelen, verklaarde de rechter.

Gruszczynska: "Waarmee de rechter dus het bestaan van holebi's in Polen ontkent." Zaterdag en zondag spraken de Polen zich in een referendum uit over toetreding tot de Europese Unie. Ondanks het rechtsgeldige referendum blijven vele Polen sceptisch uit angst voor de teloorgang van de katholieke cultuur. Integratie in Europa ondermijnt de normen en waarden, vindt de ultrakatholieke partij LPR, de Liga van Poolse Families. De LPR verzet zich fel tegen het bespreekbaar maken van de rechten van samenwonende holebi's. "Voor ons is homoseksualiteit een afwijking", zegt LPR-afgevaardigde Grzegorz Sielatycki.

Op 1 mei liepen drieduizend holebi's en lesbo's mee in de Gay Pride-parade in Warschau. Het was de grootste opkomst ooit tijdens een dergelijke demonstratie in Polen, maar de media negeerden de parade volledig. In Krakau bestaan sinds een paar jaar holebi-clubs als Taboo, Queer en Gazowa, Pools voor cocon, een veelzeggende naam voor de situatie waarin de meeste Poolse holebi's zich bevinden. "Uit de kast komen doe je hier hooguit onder vrienden en familie", zegt Gruszczynska. "Maar op je werk praat je er niet over, zeker niet tijdens deze economische recessie en werkloosheid."

De discriminatie van holebi's is ook in andere Midden- en Oost-Europese landen aan de orde. In Slowakije vecht de holebi-beweging voor het uitbannen van discriminatie door werkgevers die in de huidige wetgeving nog straffeloos navraag mogen doen naar iemands seksuele geaardheid.

In juni 2002 was Dennis van der Veur, projectcoördinator van de Nederlandse COC, aanwezig tijdens de Gay Parade in de Kroatische hoofdstad Zagreb. "Er werden rookbommen gegooid en tegenstanders protesteerden met omhoog geheven Maria-beelden. We werden met een busje afgevoerd, een paar holebi's en verder vooral symphatiserende hetero's. Want de holebi's die nog uit de kast moeten, stonden bang toe te kijken langs de weg."

Van der Veur begon namens COC in Roemenië, toen holebi-seksualiteit daar nog een strafbaar feit was. Sinds zomer 2002 zet hij in Hongarije projecten op. In de Hongaarse hoofdstad Boedapest is de acceptatie van holebi's verder gevorderd. "Maar zodra het onderwerp een politiek agendapunt wordt, wordt het stil. Dan gedraagt elke politicus zich als een macho, want de eer van de man is in het spel."

Binnen de Hongaarse holebi-beweging verricht radiomaker Páffy Balázs pionierswerk. Op radiozender Tilos ('Verboden') presenteert hij een programma over holebi-seksualiteit waarnaar holebi's en lesbo's met hun vragen kunnen inbellen. Balázs: "Ik vind het belangrijk om die 'verborgen wereld' te ontsluiten. Onder het communisme werd je als holebi gecriminaliseerd, je was een pedofiel of een pervert. Maar in bepaalde kringen werd er ook tegen je op gekeken, want holebi-seksualiteit stond ook voor 'revolutionair'. Het had een politieke lading."

Studente Ania Gruszczynska uit Krakau denkt dat het in Polen nog wel even duurt met de acceptatie van holebi's. Haar organisatie Kampania Homofobia startte twee maanden geleden een actie onder het motto: 'Laat ze ons zien.' Billboards met daarop de foto's van homo- en lesbo-stellen werden in de grote steden langs de weg opgesteld. Maar van begin af aan stuitte de actie op weerstand. Autoriteiten in Krakau vonden de billboards aanstootgevend, waarin ze onbedoeld gelijk kregen: langs een uitvalsweg hebben mensen een billboard beklad met emmers verf. En onlangs werd besloten, na felle protesten van katholieke organisaties, om alle billboards uit het straatbeeld weg te halen. Gruszczynska: "Met het lid worden van de EU zal het niet snel veranderen. Maar uiteindelijk verwacht ik toch wel dat binnen de EU ook het sociale klimaat in Polen langzaam zal veranderen."

'Uit de kast komen doe je hier hooguit onder vrienden en familie'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234