Donderdag 17/10/2019

'Besparing op personeel kost de fiscus 1 miljard'

Door de daling van het aantal belastingcontroleurs loopt de regering 1 miljard euro aan inkomsten mis. Dat zegt de onafhankelijke vakbond NUOD op basis van het jaarverslag van de FOD Financiën. 'Automatisering levert veel minder op dan deze regering laat uitschijnen.'

Kan minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) rekenen of niet? Dat is een van de vragen waarover de federale coalitiepartners dezer dagen kibbelen. De raming van de fiscale inkomsten valt systematisch te laag uit. Een 'systeemfout' bij de berekeningen door zijn administratie.

Maar de cijfers uit het jaarverslag van de FOD Financiën wijzen niet zozeer op een rekenfout, wel op een personeelsgebrek. Tussen 2010 en 2015 daalde het aantal personeelsleden met 2.100, bijna allemaal medewerkers van de controlediensten. In diezelfde periode daalde het aantal belastingcontroles en de inkomsten daaruit.

De overheid bespaart ongeveer 110 miljoen euro door de 2.100 medewerkers niet te vervangen. Op jaarbasis leidt dat echter tot 615 miljoen euro minder netto-inkomen om te belasten via de personenbelasting, 1,4 miljard minder winst om te belasten via de vennootschapsbelasting en 377 miljoen minder btw-inkomsten. Dat is de belastbare basis. "De inkomsten daaruit komen neer op een verlies van minstens 1 miljard euro voor de schatkist", zegt François Goris van vakbond NUOD.

Een van de oorzaken is datamining. Tegenwoordig koppelt de fiscus allerlei databanken aan elkaar, waardoor computers automatisch dossiers selecteren die niet helemaal koosjer lijken. Vervolgens is het aan een traditionele belastingcontroleur om het dossier uit te spitten. De filosofie: meer doen met minder mensen.

Hoewel datamining steeds gesofisticeerder wordt, waardoor de gemiddelde opbrengst van een controle stijgt, blijft de opbrengst ruim onder die van 'ouderwets' geselecteerde dossiers. "Een controle via datamining brengt gemiddeld 60 procent minder op dan eentje door een lokale controleur", stelt Goris. "Datamining is niet het wondermiddel."

Kritische reflex

Volgens de vakbond selecteert de computer steeds op basis van dezelfde parameters en komen altijd gelijkaardige dossiers naar boven, ook al is een afwijking verantwoord. Een klassieker zijn bedrijven met een hoofd- en nevenactiviteit. "Stel dat iemand een frituur heeft en in bijberoep boekhouder is. Natuurlijk ligt de verhouding van de aankopen ten opzichte van de omzet anders dan bij andere frituren", legt Goris uit. "Toch wijst datamining telkens naar die dossiers."

Lokale controleurs hebben ervaring en kennis, bijvoorbeeld over een dubieuze boekhouder in de regio. Of ze merken iets op in een fraudedossier waardoor ze vermoeden dat er in een andere zaak ook iets niet pluis is. Die kritische reflex hebben computers niet, hoe slim ze ook zijn.

Een mouw aan passen

"Deze cijfers tonen aan dat Van Overtveldt beter wat meer aandacht zou besteden aan de bestaffing van de FOD Financiën", zegt Kristof Calvo, de groene kopman in het parlement. "Een controleur brengt tien keer meer op dan hij kost. Dat bewijst dat de besparing op de overheidsdiensten een domme maatregel is. In plaats van nieuwe belastingen uit te vinden, zou de regering de huidige beter deftig innen."

Van Overtveldt wenst niet te reageren en verwijst naar zijn administratie. Francis Adyns, woordvoerder van de FOD Financiën, bevestigt dat het aantal belastingcontroles daalt. "Maar we proberen daar een mouw aan te passen. Op basis van bepaalde parameters selecteren we dossiers waar iets uit te halen valt. Dat lukt ons aardig, want de controles op de vennootschapsbelasting leveren meer inkomstenverhogingen op. Bovendien gebeurt nog steeds 20 procent van de controles door lokale mensen."

► 4

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234