Dinsdag 23/07/2019

Reportage

"Bescherm ons tegen de fascisten aan de overkant"

Pegida-voorman Lutz Bachmann spreekt van oop een katheder van pallets zijn aanhang toe. Beeld MARTIJN BEEKMAN / ANP

Vanuit Duitsland is de actiegroep "tegen de islamisering van Europa" ook in Nederland neergestreken. Dat ging niet zonder slag of stoot. "Vandaag zijn we niet de aanstichters maar de slachtoffers van geweld."

Burgemeester Jan van Zanen van Utrecht had toestemming gegeven voor de omstreden betoging van Pegida Nederland op het Vredenburgplein. Er moest "waardig" gedemonstreerd kunnen worden, zei hij. Maar de randvoorwaarden van die schone belofte ontbreken. Nauwelijks heeft initiatiefnemer Edwin Utrecht (een pseudoniem), staand op een katheder van pallets, de hoop uitgesproken dat Pegida ook in Nederland wortel zal schieten, of aan de rand van het plein weerklinken de eerste spreekkoren en fluitconcerten van radicale tegendemonstranten (de contra's hadden eerder op het Janskerkhof betoogd).

De smeekbeden van Edwin Utrecht om de "provocaties" te negeren, vinden niet bij iedereen weerklank. Weerbare mannen, overwegend kortgeknipt, stormen op de tegendemonstranten af. Ze tonen hun middelvinger. Ze ballen de vuisten. Er vliegen blikjes door de lucht. En er vallen enkele klappen.

Politiebusjes snellen toe. De straten en steegjes die toegang bieden tot het plein worden afgesloten, maar daarmee kan niet worden verhinderd dat beide kampen - slechts gescheiden door een smal politiekordon - tegenover elkaar komen te staan. "Doe je werk", roept Edwin Utrecht naar de politie. "Bescherm ons tegen de fascisten aan de overkant."

Pas als de tegendemonstranten hun ongenoegen met rookbommen kracht bij zetten, worden zij door de politie verdreven. Als de rust op het Vredenburg is teruggekeerd, is de menigte flink uitgedund.

Of de aanslag op het asielcentrum in Woerden misschien invloed heeft gehad op de gebeurtenissen in Utrecht? "Ik kan mij dat niet voorstellen", zegt Edwin Utrecht. "We hebben ons meteen van elk geweld gedistantieerd. En vandaag zijn we niet de aanstichters maar de slachtoffers van geweld."

Grote hond

De nabijheid van tegendemonstranten en de aarzelende houding van de politie sterkt de betogers in de opvatting dat zij - hoewel ze de meerderheid van het land zeggen te vertegenwoordigen - niet gehoord worden. De mensen op het Vredenburg voelen zich geminacht door hun leiders en belogen door de media. Marcel vergelijkt hun lot met dat van Hans Janmaat, die in 1986 tijdens een vergadering van zijn centrumdemocraten het vege lijf moest redden uit een hotel dat door 'antifascisten' in de fik werd gestoken. "Churchill zei al: de antifascisten zijn de fascisten van de toekomst".

Tamara Jegorov, die in het Vlaamse Schoten woont maar afkomstig is uit Estland, heeft niet het gevoel dat de EU haar meer bescherming biedt dan destijds de Sovjet-Unie. Ze is al vijf keer in haar auto aangevallen, zegt ze. Door Noord-Afrikanen. Omdat ze steeds "een grote waakhond" bij zich had, liep het goed af. Maar zonder hond waagt ze zich bij duisternis niet meer op straat.

De sprekers vertolken deze sentimenten - de een welsprekender dan de ander. Lutz Bachmann, medeoprichter van Pegida in Dresden, hekelt het klaplopersgedrag van asielzoekers, en de privileges die ze zouden genieten. "Alles wat ze doen, is eisen, eisen, eisen. Maar een beetje willen integreren? Ho maar."

Raffie Chohan wijst op de inteelt onder allochtonen en op de gevolgen daarvan voor hun geestelijke en fysieke gezondheid. Tommy Robinson van de European Defense League spreekt de hoop uit dat geestverwanten van Geert Wilders straks overal in Europa de baas zijn en de macht kunnen teruggeven aan het volk.

Agenten roepen betogers op het Utrechtse Vredenburgplein tot de orde. Beeld MARTIJN BEEKMAN / ANP

Dreigement/belofte

Maar een winning mood maakt zich van de betogers op het winderige plein niet meester. Sommigen voelen zich duidelijk onbehaaglijk bij het radicalisme dat om hen heen wordt geventileerd. "Bij ons in Vlaanderen gaat het er veel gemoedelijker aan toe", zegt Tamara Jegorov. "Ik had mij op een heel andere demonstratie ingesteld. Gelukkig heb ik vanochtend nog het Catharijneconvent kunnen bezoeken. Dat maakt deze reis nog een beetje waardevol."

"Dit is niet ons soort demonstratie", zegt ook Edwin Utrecht. Tegenover de demonstranten verontschuldigt hij zich ervoor dat de bijeenkomst korter heeft geduurd dan hij had verwacht. "Maar we komen terug."

Voor de politiemensen klinkt het als een dreigement. Voor de achtergebleven Pegida-aanhangers als een belofte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden