Zaterdag 03/12/2022

Beschaafd escapisme op Primavera

Sinds enkele jaren hoort de alternatieve muziekliefhebber in het laatste weekend van mei in Barcelona te zitten, of toch minstens jaloers te zijn op wie dan in de Catalaanse hoofdstad is. Dan vindt er namelijk San Miguel Primavera Sound plaats.

San Miguel Primavera Sound vindt plaats in het Parc del Fòrum, dat op een modale weekdag meer weg heeft van een uit de hand gelopen skatepark met tribunes, verborgen paadjes, trappen en pleintjes, gigantische zonnepanelen en veel klinkers in vervaagde kleuren, dan van een frisse weide.

Voor het festival staan er maar liefst zeven podia, waaronder een Pitchfork- en een ATP-stage: klinkende namen in het alternatieve muziekcircuit. Tussen die podia: hipsters uit heel Europa. Vrouwen met knalrode lippenstift en fiftieskleedjes. Mannen met een snor en een mannendécolleté met getrimd borsthaar of tot boven dichtgeknoopt hemd. Dit afgetopt met piercings en artistieke tattoos naar believen. Er heerst ook een schrijnend gebrek aan variatie qua zonnebrillen, wat allicht verklaart waarom die ene fabrikant een van de hoofdsponsors is en twee eigen podia heeft. Wie op de Gentse Graslei of de Antwerpse Dageraadplaats nog enige orginaliteit met die look kan oproepen, loopt hier een keer of vijf per dag zijn evenbeeld tegen het lijf.

Primavera Sound begint om vijf uur 's avonds en gaat door tot de zon opkomt. Dat levert een vreemd ritme op: overdag rustig opstaan en eten in de stad. Eventueel wat aan het strand liggen of in een park wat lezen. Er valt zelfs wat te bezoeken voor wie niet vies is van 'gewone' toeristen. En af toe zie je iemand met datzelfde armbandje en wordt er samenzweerderig geknipoogd.

Dit is dan ook een festival voor werkende mensen, die graag wat vakantiedagen opofferen aan een citytrip, gecombineerd met optredens van het kruim van de alternatieve muziek. Voor de dertigers zijn er reünies van bands die in de jaren 90 het mooie weer maakten (The Afghan Whigs, Mazzy Star, Refused). Voor wie elke dag de online muziekmagazines en -blogs uitpluist, worden de meest belovende hypes (The Weeknd, SBTRKT) erbij gehaald, dat alles overgoten met enkele klinkende namen (The Cure, Franz Ferdinand, Wilco), alternatieve bands die klaar zijn voor hun doorbraak (Beach House, The xx, Real Estate) en wat curiosa (Mayhem, Demdike Stare).

Ontzettend veel muziek dus, en ook twee Belgische namen: Aeroplane en Absynthe Minded. Die laatsten spelen als tweede op het Adidas Originals-podium: de plek waar nieuwe Europees talent getoond mag worden. Een Amerikaan kijkt vanuit de zon toe terwijl hij wat beef jerky kauwt. Tijdens het in onze contreien als semiklassiek aangeschreven 'Envoi' schiet hij in de lach en wijst hij er even op dat die song wel erg dicht bij Bob Dylans 'Hurricane' ligt. Kritische luisteraars heb je overal.

Een gemakkelijk publiek is het niet, op Primavera Sound, maar wel beschaafd en dat vinden Jonatan, Lisa en Age uit Utrecht net zo leuk aan dit festival. "Op Lowlands is de affiche natuurlijk ook erg sterk, maar hier gaat het echt vooral over de muziek en loopt het ook vol muziekliefhebbers. Bij ons word je al eens voor de voeten gelopen door een bende dronken boeren die het concert verknoeien." Qua dronkenschap valt het inderdaad goed mee, maar de coke en xtc worden wel vrolijk gebruikt, getuige daarvan ook de erg vriendelijke, vrolijke en uitzinnig zwetende Scotty uit Schotland, die op onsamenhangende wijze onze wachttijd tussen twee concerten wat minder saai maakt.

Tweeten

Je kunt er ook al eens een artiest tegen het lijf lopen. Zo stond Greg Dulli na zijn concert met The Afghan Whigs een podium verder naar generatiegenoten Mudhoney te kijken. Na het concert van Girls blijken de Kings of Convenience achter ons te staan. Erlend Oye wil wel wat zeggen over Primavera Sound. Hij staart even de verte in en zegt dan met een brede glimlach dat het meer een festival van mensen dan een muziekfestival is. Hij loopt graag rond op het terrein om te horen wat er leeft. Waar de bloggers over schrijven en wie hen leest. En de muziek dan? Die is ook goed, maar wordt nogal eens geplaagd door een verschrikkelijke geluidsmix en de zeebries die het geluid durft weg te blazen. Hij zou wel meer festivals als Primavera Sound willen: zonder headliners, maar met veel muziek en vooral mensen.

Een van die mensen is Mark uit Nottingham. Hij is op sleeptouw genomen door vrienden die al tien jaar naar Primavera Sound komen. Hij gaat al jaren naar Lowlands, wat zowat zijn favoriete festival is. Het grote verschil met Primavera Sound is dat er in Barcelona geen camping is, en die mist hij eigenlijk wel. Daarom dat hij eigenlijk toch liever naar Glastonbury gaat: minder commercieel, een groot dorp en vooral: je mag je eigen drank meenemen. Het voordeel van Primavera Sound is dan weer dat het festival in een fantastische stad plaatsvindt. Mark is al van maandag in Barcelona, om ook de stad te kunnen bezoeken en doet zijn best om elke dag op tijd uit bed te geraken, zodat er nog tijd is voor een beetje citytrippen voor de concerten beginnen.

Dat is het enige waar Pukkelpopprogrammator Eppo Janssen ietwat jaloers op is. Zijn affiche kent net iets meer grote, 'commerciële' namen, maar voor elke band op Primavera die hij niet kon boeken, staat er een even mooie in Hasselt. Janssen komt al voor de vijfde keer naar Primavera Sound. Tegenwoordig ook om te netwerken, maar oorspronkelijk vooral voor het vakantiegevoel en de muziek. Een prachtig festival, maar hij ziet ook een heel ander publiek dan op Pukkelpop. Ouder en wat bedaarder, maar hij heeft op Primavera wel het gevoel op 'Place m'as-tu vu' rond te lopen, wat op Pukkelpop niet echt het geval is. "Als ik op het Pukkelpopterrein rondloop, zie ik de mensen voor wie ik wil programmeren, en dat is hier niet altijd het geval."

Ook Joeri uit Leuven combineert een citytrip met het festival, waar "alles staat wat je gezien moet hebben". Hij is onder de indruk van de locatie en de aangename sfeer maar het is ook tijdens de concerten een enorm komen en gaan van publiek. Hij ziet veel mensen voor wie de muziek misschien toch een beetje bijzaak is. Veel mensen zijn meer met hun smartphone en met hun vrienden in de weer dan met de concerten. "Ik wil niet weten wat voor nonsens er allemaal met een Primavera-hashtag getweet wordt", lacht Janssen nog.

Na drie dagen op het festivalterrein begint het niet altijd even aandachtige publiek en het nagenoeg constante verloop tussen de podia op te vallen. The Weeknd is een van de meest opvallende namen op de affiche. Het is hun eerste concert in Europa en met drie zeer goed ontvangen en gratis te downloaden albums (in een jaar tijd bovendien) een van de namen waar het meest van verwacht wordt. Maar ook al leek iederéén naar The Weeknd te willen gaan kijken, het pleintje voor de Pitchforkstage staat niet echt vol en het publiek dunt na elk nummer uit. Twee nummertjes kijken, tweeten dat je er was en dan op naar een volgend concert. Het overdonderende programma lijkt dergelijk ADD-gedrag wel aan te moedigen, zegt Kajsa uit Finland. Zij vindt het festival misschien wel te groot om nog echt goed van de muziek te kunnen genieten en weet niet of ze nog wel terug zal komen.

Andrea tuurt van op een muurtje de zee in, terwijl Other Lives achter haar speelt. Het is haar eerste keer op Primavera Sound en ook zij is er een beetje overrompeld: de locatie naast de zee, het mooie weer en het feit dat je direct in het stadscentrum bent, zijn een groot verschil met de festivals zoals ze die in Duitsland kent. Andrea vindt het ook vreemd om op dit fantastische festival op een betoverende locatie te zitten, terwijl je weet dat er buiten een stevige crisis woedt. Ze kent heel wat mensen in Barcelona die de voorbije jaren naar Primavera Sound kwamen en zich dit jaar geen ticket kunnen veroorloven.

En dat is misschien wel een opvallende, enigszins pijnlijk kanttekening bij het grote muziekfeest dat Primavera Sound is: de totale afwezigheid van enig maatschappelijk of politiek engagement op het terrein. Vorig jaar kloeg Pulpfrontman Jarvis Cocker dat aan door aandacht te vragen voor de indignados die eerder die dag op gewelddadige wijze van de Plaça Catalunya verwijderd waren. We zijn een jaar verder, de crisis woedt harder dan voordien, maar we horen enkel de antikapitalistische punkers van Refused zich hier expliciet over uitspreken van op het podium. Ook in de vele standen op het terrein zijn enkel sponsors, media en muziekwinkeltjes te vinden: geen ngo's of politieke organisaties.

Akoestische metal

De sociaaleconomische realiteit is buiten het festivalterrein wel erg duidelijk aanwezig. Overal kom je mensen tegen die oud ijzer uit containers halen en ze met zelf geknutselde karretjes naar de slijter brengen. Op heel wat banken zie je 's morgens geïmproviseerde kussens van samengeplakt karton.

Op een van de vele stemmige pleintjes die Barcelona rijk is, komt een man met Metallica-T-shirt en een afgeleefde akoestische gitaar wat songs spelen. Hij worstelt, te oordelen naar de stevige vibrato in zijn stem, precies nog wat met zijn nieuwe job als straatmuzikant. Na een verdienstelijk 'Wish You Were Here' waagt hij zich aan een akoestisch 'Purple Haze' van Jimi Hendrix, maar besluit na enkele maten toch maar bedeesd zijn tafelende medemens om wat kleingeld te vragen. Een tafel verder zitten twee koppels, met gele Primavera-armbandjes, die waar voor hun geld willen en een akoestische versie van Slayers 'Angel of Death' vragen. De man strubbelt wat tegen, maar doet een verdienstelijke poging. Waarop de toeristen hem verwijten te vrolijk te kijken, wat nogal ongepast is bij het spelen van akoestische metal. De man knikt, neemt het kleingeld in ontvangst en trekt naar een ander pleintje. De festivalgangers rekenen af en trekken naar hun eerste echte concert van de avond.

Het publiek lijkt niet echt met de sociaaleconomische problemen in Spanje en Europa bezig. Misschien is er wel meer nood aan wat escapisme dan aan verontwaardiging en de roep om revoluties in deze barre tijden, denkt Sissel uit Noorwegen. Ze geniet van het festival en de fijne sfeer. Iedereen loopt vrolijk rond en daar kan een mens toch ook niets op tegen hebben? Op het festival mag je toch gewoon plezier hebben?

Organisator Alberto Guijarro is het daar helemaal mee eens. Hij is trots op het feit dat Primavera Sound een internationaal publiek trekt en intussen een gevestigde waarde is binnen de alternatieve muziek, maar vooral met het communitygevoel dat het festival oproept. Hij realiseert zich ook wel dat het risico bestaat dat het festival er meer en meer voor de gegoede Europese middenklasse is en minder voor de Barcelonezen zelf, maar de dynamiek die het festival creëert, en de instroom aan toeristen, zijn natuurlijk ook goed voor de stad. De organisatie ziet die tendens in de ticketverkoop: er zijn meer dagtickets verkocht dan vorig jaar, terwijl de algemene publieksaantallen gelijk zijn gebleven: er moeten keuzes gemaakt worden.

Maar heeft een festival dat alternatieve muziek promoot geen nood aan politiek engagement? "Dat is er", zegt Guijarro, "achter de schermen, maar we willen de aandacht ook niet te hard van de muziek afleiden. Primavera Sound moet in de eerste plaats een muziekfeest zijn, dat een gemeenschapsgevoel oproept. Er zijn inderdaad geen ngo's op het terrein aanwezig, maar we willen echt de focus op de muziek houden. De boodschap sluipt wel binnen door geëngageerde bands als Off! en Refused te programmeren."

In de vroege uurtjes wordt zondagochtend de uittocht van het terrein ingezet. DJ Coco (de lokale Discobar Galaxie) draait Bruce Springsteen, Beastie Boys, Flaming Lips en Journey aan elkaar, terwijl de zon al komt piepen. Op weg naar de metro vragen straatventers of we iets nodig hebben, passeren we breed glimlachende koppels en discussiërende muziekliefhebbers. Intussen blijft Journey 'Don't Stop Believin'' zingen in ons achterhoofd, ergens tussen fout en zo fout dat het weer hip is. De perfecte manier om Primavera Sound af te sluiten.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234