Zaterdag 19/06/2021

Bert Wagendorp: Mannschaft zonder Duitsers

Op 13 juni speelt Nederland op het EK tegen Duitsland. Vroeger was dat een wedstrijd waar we minstens een maand naar toeleefden. En waar we vervolgens nog jaren mee bezig waren, om de nederlaag (1974) of de zege (1988) te analyseren, verwerken, van een sociologisch-historisch kader te voorzien. Om de tien jaar herdachten we het met speciale bijlagen in de kranten.

Waar was jij op de avond van 21 juni 1988? Toen lag ik op mijn knieën voor een stoplicht, en telkens als het op oranje sprong hief ik mijn armen in de lucht en stootte oerkreten uit. We hadden de Duitsers verslagen, in de laatste minuut nog wel, met een schitterende schuiver van Marco van Basten op het subtielste aller passjes van Jantje Wouters.

Jules Deelder, in 1944 geboren in het kapotgebombardeerde Rotterdam, dichtte 'Nationaal gedicht (21-6-1988)':

Oooooooo!
Hoe vergeefs
des doelmans hand
zich strekte
naar de bal
die één minuut
voor tijd
de Duitse doel-
lijn kruiste
Zij die vielen
rezen juichend
uit hun graf

Nee, dat was niet ver over de top. Marco van Basten was de laatste der verzetshelden, keeper Van Breukelen schreeuwde 'Ich hoffe das du focking sterfst' tegen de verbaasde aanvaller Frank Mill, en Ronald Koeman veegde na afloop op het veld zijn kont af met het shirt van Olav Thon.

Die jongens waren van ver na de oorlog, maar ze wisten nog wat er van hen werd verwacht.

David had Goliath verslagen, we hadden van de Duitsers gewonnen!

Eigenlijk was dat ook een beetje de climax van de haat. We hadden in één klap de Tweede Wereldoorlog én de nederlaag in de WK-finale van 1974 gewroken. Wat viel er verder nog te verevenen?

Bij het WK in 1990 was er nog even een nabrander, toen Frank Rijkaard een fluim richting Rudi Völler verzond, maar daar begon de ruzie al iets ordinairs te krijgen, iets overbodigs, iets gedateerds.

Het beste bewijs dat het met de rivaliteit niet meer is wat het geweest is, is de reclamecampagne die het Duitse automerk Volkswagen rond het duel heeft ontwikkeld: Das Interland/Das Länderspiel. Uitgerekend Volkswagen brengt de diepe controverse terug tot een spelletje, dat de fans kunnen spelen op Facebook, iPad of iPhone.

Volkswagen! Mijn vader had een Kever en mijn broer en ik werden met hoon overladen omdat we in een Hitlerwagen rondreden. Maar goed, dat was in de jaren zestig, toen de oorlog amper was afgelopen, de wederopbouw nog maar net was voltooid.

'Een Duits merk dat typisch Nederlands aanvoelt': had Volkswagen in die tijd de reclamekreet gehanteerd waarmee het ons nu wil verleiden, dan was meteen het marktaandeel gehalveerd en waren we de straat op gegaan om de ruiten in te gooien bij de Volkswagendealer.

En nu is Volkswagen een beetje van ons, wie had dat kunnen denken?

Wat wij destijds een goede grap vonden: Willem van Hanegem die weigerde een Duitse speler de bal te overhandigen, zodat die geen corner kon nemen. Hij zei ook wat tegen de Duitser. Na afloop vertelde Willem wat: 'Zuerst mein Fahrrad zurück.' Haha, die Willem. Daar had de mof vast niet van terug - als hij de grap tenmiste begreep, met zijn typisch Duitse gebrek aan humor.

Zulke dingen zullen woensdag niet meer worden gezegd. Onze back Jetro Willems is zelfs van na de Eerste Golfoorlog. Die denkt, dankzij ons gebrekkige geschiedenisonderwijs, dat WO II ergens in de Middeleeuwen was.

Het oorlogssentiment is bijna gedoofd. De laatste Nederlander die weigert over de Autobahn naar het zuiden te rijden, nadert de 100. De Duitsers kopen al onze tomaten, komkommers en radijsjes, driekwart van onze economie drijft op de grote buurman, onze premier en Frau Merkel zijn twee handen op één buik - en ze zijn eigenlijk best aardig, de Duitsers; gemütlich, bescheiden, correct. Ze maken ook voortreffelijk bier.

Ze voetballen tegenwoordig ook anders. Het zijn geen grote blonde edelgermanen meer die op onze verdedigers afstormen. Ze hebben de frivoliteit ontdekt. Ze heten geen Franz meer, of Horst of Heinz, maar Mesut en Sami. Ze hebben een bondscoach die Das schöne Spiel propageert.

Het zijn eigenlijk geen Duitsers meer, althans niet het soort archetypische Duitser zoals die lang door onze hoofden heeft gespookt.

De rivaliteit is een spelletje geworden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234