Woensdag 28/10/2020

Cult.Toppers2015

Berlinde De Bruyckere: "Er zit schoonheid in dat lijden"

Werk van De Bruyckere op 'Sculptures & Drawings 2000-2014' in het S.M.A.K. (2015).Beeld Bob Van Mol

Berlinde De Bruyckere (51) is bekend voor haar sculpturen van verwrongen paarden en verminkte mensenlichamen, die soms alleen maar een homp aan de vleeshaak zijn.

In 2013 palmde ze op de Biënnale van Venetië het Belgisch paviljoen in met één enorme sculptuur, Kreupelhout - Cripplewood: een groot gekwetst beest - zestien meter lang - met een log lijf dat tegelijk boomstronk en wortelstelsel was. Als een verpleegster had de kunstenares de takken met doeken omzwachteld, alsof ze bloedende en gekneusde ledematen waren. Het was geen sculptuur in hout, maar een constructie in was, sinds enkele jaren het geliefkoosde materiaal van De Bruyckere.

Een jaar geleden had ze een ruim overzicht in het S.M.A.K. met werk dat nooit eerder hier te zien was. In oude vitrinekasten toonde ze bleke, dooraderde lichamen, verwrongen en verminkt. Vlees hing aan een balk, als gehangenen bij Bruegel of Goya. Gruwelijk kwetsbaar in hun naaktheid. Meestal hebben de lijven geen gezicht, omdat - zo vindt de kunstenares - haar beelden moeten spreken vanuit hun volledigheid. "Aan het gezicht herkennen we elkaar, lichamen zijn anoniemer."

Het fysieke lijden is een rode draad in haar oeuvre, maar haar grote kracht is dat ze de eeuwenoude - christelijke - kunsttraditie verbindt met de gruwel van het heden: terechtstellingen, onthoofdingen, ravage en het lijden van mensen in oorlogsgebied.

"We moeten tegen dat lijden opgewassen zijn: de beelden in kranten en op tv worden met de dag gruwelijker", zegt Berlinde De Bruyckere. "Ik weet dat mensen zich soms afkeren van mijn werk, maar ik hoop toch dat de beelden houvast bieden tegenover een realiteit die nog veel wreder en heftiger is. Ik hoop dat mijn werk rust en stilte afdwingt, dat je erbij terecht kunt om te leren omgaan met wat zich in de wereld afspeelt. Ik voel dat ik iets raak met mijn werk, dat ik op een belangrijke ader zit, bij wijze van spreken."

Haar verwrongen, verminkte paardenkadavers - het gaat om epoxy modellen overtrokken met paardenhuid - toonde ze voor het eerst in 2000 in het Ieperse museum In Flanders Fields. Als een aanklacht tegen de oorlog. Ze zijn een beeld voor de dood. "Een menselijk lichaam is te klein om dat uit te drukken", aldus de kunstenares. Paarden en menselijke lijven: er zit veel dood in haar werk. "Maar er zit schoonheid in dat lijden, troost in die beelden. Je moet je niet afkeren van de gruwel. Ik denk dat ik de hoop suggereer."

De Bruyckere heeft een solo-expositie in Gallery Hauser & Wirth in New York. No Life Lost loopt er van 28/1 tot 2/4.

Berlinde De BruyckereBeeld Diego Franssens

Stem zelf mee

Wie is volgens u de cultuurtopper van 2015? Stem zelf op een van de 20 kandidaten in onze poll.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234