Dinsdag 25/02/2020

Berlinale scoort met documentaires

Berlinale 2012 tot 19 februari

De definitieve documentaire of de ultieme biopic bestaat niet, maar in het geval van Marley komt regisseur Kevin Macdonald toch wel héél dicht in de buurt. Deze bijzonder boeiende docu over leven en werk van Bob Marley, die van voetbal, vrouwen, ganja en dreadlocks hield, maar toch vooral van reggae, werd in de Berlinale Special-sectie vertoond, waar trouwens nog een pak erg interessante documentaires een festivalplaatsje kregen.

In haar portret over de Chinese kunstenaar en activist Ai Weiwei zag de Amerikaanse cineaste Alison Klayman zich soms geconfronteerd met een overvloed aan beeldmateriaal. L'embarras du choix. Voor de Schotse regisseur Kevin Macdonald, die eerder een Oscar kreeg voor zijn docu One Day in September (over de terreuraanslag op de Olympische Spelen van München in 1972), stelde zich het omgekeerde probleem: er bestond nauwelijks beeldmateriaal over de jeugd en het begin van de muzikale carrière van Bob Marley, die in 1945 straatarm geboren werd op Jamaïca. Zijn moeder had daar wel wat anders aan haar hoofd dan fotootjes nemen van haar baby. De vader was een blanke Brit, die nauwelijks - eigenlijk helemaal niet - naar zijn zoon omkeek.

"Werd de jonge Bob soms een beetje geplaagd omwille van zijn halfbloedafkomst?" vraagt de regisseur aan één van de originele Wailers. Snelle reactie: "Geplaagd? Hij werd gewoon uitgestoten!" Het gebrek aan archiefmateriaal, althans voor die eerste periode, werd erg efficiënt opgevangen door zoveel mogelijk nieuw interviewmateriaal met familieleden, muzikanten en vrouwen die op een of andere manier een rol hebben gespeeld in het leven van deze Rastafari. Dertig jaar na zijn dood blijkt hij in grote delen van de wereld - kijk bijvoorbeeld naar de Arabische Lente - nog springlevend als symbool van de strijd voor vrijheid en ontvoogding.

Een ander kunstenaarsportret is Marina Abramovic: The Artist is Present, waarin de carrière van deze wereldberoemde performance-artieste van Servische afkomst geschetst wordt. Abramovic werd even beroemd als berucht omwille van performances die vaak op de rand van fysische én psychische zelfverminking balanceerden. De titel The Artist is Present verwijst naar een recent project (2010, in het MoMa in New York), waar de kunstenares gedurende drie maanden, en zes dagen per week, present was. Ze zat bewegingloos op een stoel aan een tafel en iedere bezoeker die dat wou, kon tegenover haar gaan zitten. Vijf minuten of desnoods vijf uren. Of nog langer. Er werd niet gesproken, alleen gekeken. En toch laaiden de emoties soms hoog op, zeker wanneer sommige bezoekers in tranen uitbarstten. Bizar, maar fascinerend.

In Last Call at the Oasis luidt de Amerikaanse cineaste Jessica Yu de alarmbel over water. Is er dan een probleem met water? Niet één probleem, maar een hele rits. Vandaar dat de documentairemaakster haar onderwerp terecht omschrijft als a moving target. Er is extreme droogte aan de ene kant en overstromingen aan de andere kant. Een klimatologisch macro-probleem. Maar er is natuurlijk ook de kwestie van waterpollutie: door chemicaliën, hormonen, antibiotica en andere geneesmiddelen. Op dat terrein blijkt Erin Brockovich, die indertijd in de naar haar genoemde succesfilm door Julia Roberts werd vertolkt, nog steeds een zeer geëngageerde milieu-activiste. Het lijkt méér dan nodig.

Erg beklijvend was ook de documentaire Death Row van de Duitse cineast Werner Herzog, die in Amerikaanse gevangenissen met gedetineerden ging praten die op de uitvoering van hun doodstraf zitten te wachten. Geen simpel pleidooi tegen de doodstraf, maar confronterende gesprekken. Herzog laat wel expliciet weten dat hij tegen de doodstraf is en dat hij dus sympathiseert met het beroep dat bijvoorbeeld James Barnes tegen zijn executie heeft aangetekend, maar hij voegt er wel meteen aan toe: "That doesn't mean I have to like you". Barnes heeft daar alle begrip voor. Onthutsend detail: terwijl de blanke Barnes een gevangenisstraf uitzat voor een moord, heeft hij zich bekeerd tot de islam. Het is niet meteen duidelijk of dat ook de reden is waarom hij in de gevangenis nog een andere, veel gruwelijker moord bekend heeft. Op basis daarvan werd hij inmiddels wel tot de doodstraf veroordeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234