Zondag 18/04/2021

Berlijn vraagt formeel verbod extreem-rechtse NPD

undefined

Brussel / Berlijn

Eigen berichtgeving

Fabian Lefevere

De Duitse regering heeft bij het Federale Constitutionele Hof in Karlsruhe, de hoogste rechtbank, een verbod op de extreem-rechtse NPD gevraagd. Schröder en de zijnen zien in de in 1964 opgerichte en nog steeds piepkleine nationaal-democratische partij een bedreiging van de democratie. "Symbolenpolitiek", meent professor Patrick Stouthuyzen, VUB-politicoloog en kenner van extreem-rechts in Europa. "Maar dat is veel makkelijker dan de structurele oorzaak aan te pakken: de uitzichtloosheid van een generatie Oost-Duitse jongeren."

Gisteren werd het bewijsmateriaal aangeleverd aan het grondwettelijke hof in Karlsruhe, het voorlopige hoogtepunt in een debat over de strategie tegen extreem-rechts in Duitsland. Vorig jaar steeg het aantal extreem-rechts geïnspireerde misdaden met 40 procent, wat betogingen van tienduizenden op de been bracht. Een man als minister van Binnenlandse Zaken Otto Schilly, die als advocaat in de jaren zeventig ooit marxistische stadsguerrilla's verdedigde, vergeleek het NPD met Hitlers nationaal-socialisten, of tenminste met het embryo daarvan in de jaren twintig. Over de grenzen heen groeide de consensus over een verbod: vorig jaar sprak het parlement alvast unaniem zijn steun uit.

Patrick Stouthuyzen, in '93 de auteur van het boek Extreem-rechts in naoorlogs Europa, bestempelt die demarche als "symbolenpolitiek". "De voorbije maanden zijn er grote manifestaties geweest, en dan is zo'n verbod een makkelijk antwoord. Makkelijker dan de structurele oorzaak aan te pakken: de uitzichtloosheid, werkloosheid en lage scholing van een generatie Oost-Duitse jongeren. De juridische aanpak van extreem-rechts is een eeuwige discussie. Hoe doe je het? Niet met een verbod, denk ik, als de strafwet alle middelen biedt om criminele daden te bestraffen. Een partij verbieden op basis van haar ideologie vind ik een gevaarlijk precedent. De democratie moet zichzelf beschermen, uiteraard, maar zo'n verbod kan alle kanten op. In 1956 is ook de communistische partij verboden."

Tegenstanders in Duitsland menen dat de NPD met het debat over een verbod meer belangstelling krijgt dan ze verdient. Zoveel blijkt uit de cijfers: sinds de controverse losbarstte in de media, steeg het NPD-ledenaantal van duizend naar zevenduizend. Aan de groei komt allicht niet meteen een einde. De verwachting is dat het Hooggerechtshof in Karlsruhe makkelijk twee jaar nodig heeft vooraleer een beslissing te formuleren, twee jaar waarin de NPD niet uit de actualiteit weg te branden zal zijn. "Natuurlijk maak je er op die manier martelaars van", zegt Stouthuyzen.

Het grondwettelijke hof gaat de NPD tegen het licht houden en controleren op haar houding tegenover de grondwet. Het bewijsmateriaal is niet meteen overtuigend. Het rechtstreekse verband tussen de NPD en de gewelddaden van jonge skinheads is immers niet eenduidig aan te tonen. Ook omdat de NPD met een eigen team nauwgezet alle officiële uitspraken en publicaties in de gaten houdt. Als er al bezwarende bewijsstukken tegen de NPD zouden opduiken, belet niets de figuren uit de partij een andere beweging met een andere naam uit de grond te stampen. "Dat is net wat de communisten in 1956 deden", zegt Stouthuyzen. "KPD werd DKP na het verbod, en het probleem was opgelost."

"Een verbod op de NPD is ook om pragmatische redenen niet zinvol", meent de VUB-politicoloog. "Zo drijf je extreem-rechts in de politieke marginaliteit en in de armen van het terrorisme. Zoiets is niet gezond, ook omdat Duitsland nu een uitstekend systeem heeft om extreem-rechts in de gaten te houden - wat de taak is van de deelstaten - en bij overtreding strafrechtelijk te vervolgen."

Niets belet kopstukken andere beweging met andere naam uit de grond te stampen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234