Woensdag 12/08/2020

Duitsland

Berlijn hernoemt metro: nieuwe naamgever blijkt antisemiet

De Berliner Verkehrsbetriebe wilde de naam voor Mohrenstrasse veranderen, maar dat blijkt niet zo eenvoudig.Beeld EPA

In Duitsland sneuvelden naar aanleiding van de antiracismeprotesten geen standbeelden, maar wel de naam van een metrostation. Halte Mohrenstrasse (Morenstraat) op lijn U2 heet vanaf volgend jaar anders. Maar hoe precies, blijkt een lastige zaak.

In een persbericht sprak het openbaarvervoerbedrijf Berliner Verkehrsbetriebe zich uit ‘tegen alle vormen van racisme en discriminatie’. Glinkastrasse zou het station gaan heten, naar een straat die de Mohrenstrasse kruist. Maar zo eenvoudig blijkt de naamsverandering niet te zijn, in een stad met een overdaad aan omstreden verleden.

De Mohrenstrasse kreeg haar naam al in 1706. Sinds een paar jaar pleiten onder andere de Initiative Schwarze Menschen in Deutschland (ISD) en de Berlijnse Groenen voor verandering. De naam verwijst volgens hen naar “de doodgezwegen handel van tot slaaf gemaakte Afrikanen door Brandenburg-Pruisen rond 1700", aldus de website van de ISD.

Het naar internationale standaarden bescheiden, maar bloedige koloniale hoofdstuk uit de Duitse geschiedenis, werd in het collectieve bewustzijn lange tijd overschaduwd door zwarte bladzijden van later datum. Maar al een aantal jaren klinkt de roep om meer openheid en rekenschap over deze periode.

Niet iedereen wil dat de naam Mohrenstrasse verdwijnt. Behalve nostalgisch ingestelde buurtbewoners zijn er ook stadshistorici die tegen zijn. Zij vermoeden dat de straat haar naam dankt aan de zwarte soldaten die in het Pruisische leger dienden. In die context heeft het woord ‘moor’ geen negatieve lading, is hun redenering. Het resultaat is een patstelling.

Begin juni namen Black Lives Matter-demonstranten het heft in eigen hand en doopten ze de in de straat liggende metrohalte met zelfgeknutselde borden alvast om tot halte George Floyd, naar de zwarte Amerikaan die in mei omkwam door politiegeweld.

Dat bracht BVG, dat zichzelf graag in de kijker speelt met opvallende acties, op een idee. Maar dat een naamsverandering nogal nauw luistert met de politieke, historische en ethische eisen van de tijdgeest, had de BVG kunnen weten. Toch lijkt Glinkastrasse geen gelukkige keuze. Michail Iwanowitsch Glinka was een Russische componist die in 1857 in Berlijn overleed. Ook was hij een antisemiet. Zo gaat de opera Prins Cholmski, waarvoor hij de muziek schreef, over een joodse samenzwering tegen het tsarenrijk. Niet echt een geschikte naam voor een station, en zeker niet op een paar honderd meter afstand van het Berlijnse Holocaustmonument.

Dinsdagmiddag floot de gemeenteraad het ov-bedrijf terug. Inmiddels heeft de BVG aangegeven open te staan voor andere suggesties. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234