Zaterdag 04/07/2020

Berlijn had afspraak met de dood

film

filmfestspiele berlin presenteerde opvallend sterke competitie

Onder voorzitterschap van de Canadese regisseur Atom Egoyan heeft de jury van de 53ste Internationale Filmfestspiele Berlin een mooi evenwicht gezocht en gevonden tussen de door Oscar-koorts omgeven Amerikaanse films en de andere inzendingen. De competitie was dit jaar trouwens van een opmerkelijk hoog niveau. Opvallend was ook hoe de dood alomtegenwoordig was in de meest uiteenlopende filmverhalen.

Berlijn

Van onze verslaggever ter plaatse

Jan Temmerman

De Gouden Beer ging naar de semi-documentaire speelfilm In This World van de Britse regisseur Michael Winterbottom, waarin hij met zijn digitale camera de lotgevallen volgt van twee Afghanen, die vanuit een vluchtelingenkamp in Pakistan, door de Iraanse woestijn en het besneeuwde Koerdistan, via Turkije en Italië uiteindelijk in Londen proberen te raken. Samen met anderen leggen ze hun lot (en hun geld) in handen van mensensmokkelaars. Vrij snel wordt duidelijk dat zij voor de professionele 'people smugglers' evenveel (of beter: even weinig) waard zijn als ordinaire koopwaar. Die wordt bij het transport ook wel eens 'beschadigd'. Winterbottom, die liet weten bijzonder geschokt te zijn door de (verstikkings)dood van 58 Chinese vluchtelingen in juni 2000, heeft zijn film duidelijk bedoeld als aanklacht tegen de groeiende vijandigheid in 'Fort Europa' tegenover asielzoekers en tegen het volgens hem hypocriete onderscheid tussen politieke vluchtelingen en economische migranten. Deze bekroning moet festivaldirecteur Dieter Kosslick als muziek in de oren hebben geklonken, want hij had deze 53ste editie gelanceerd met het even dwingende als dringende 'Towards Tolerance' als overkoepelende festivalgedachte.

De Zilveren Beer, ook bekend als Jury Grand Prix, werd toegekend aan de prettig gestoorde, zeer inventieve film Adaptation van de Amerikaanse regisseur Spike Jonze. Die debuteerde in 1999 ijzersterk met het ook al erg bizarre Being John Malkovich, naar een wel zeer origineel scenario van Charlie Kaufman. Die had inmiddels de opdracht gekregen een scenario-adaptatie te schrijven van het boek The Orchid Thief van de New Yorkse journaliste Susan Orlean. Scenarist Kaufman raakte geblokkeerd, zweette bloed en tranen en loste het 'adaptatie'-probleem tenslotte op door zichzelf en zijn creatieve problemen in het orchideeënverhaal te verwerken. Hij introduceerde daarbij ook nog Donald Kaufman als zijn fictieve tweelingbroer. Die dubbelrol wordt vertolkt door Nicolas Cage.

De Zilveren Beer voor de Beste Acteur ging naar Sam Rockwell, die de hoofdrol speelt in Confessions of a Dangerous Mind, het uitstekend geslaagde regiedebuut van George Clooney. Het verhaal is gebaseerd op de autobiografie van Chuck Barris, de Amerikaanse televisieproducent die door het lanceren van programma's zoals The Dating Game en The Gong Show zowat symbool staat voor de verloedering van het wereldwijde televisie-aanbod. Maar uit zijn autobiografie blijkt ook dat hij jarenlang als huurmoordenaar voor de CIA zou hebben gewerkt. Niemand blijkt echt te weten of Barris nu al dan niet de waarheid vertelt.

Voor de Zilveren Beer voor Beste Actrice verkoos de jury een ensemble-prijs. Die ging naar Nicole Kidman, Meryl Streep en Julianne Moore voor hun vertolkingen in The Hours, de sublieme adaptatie door de Britse regisseur Stephen Billy Elliot Daldry van het gelijknamige, boek van Michael Cunningham dat eerder de Pulitzer Prize won. Het verhaal draait rond drie vrouwen die ogenschijnlijk niets met elkaar gemeen hebben, want ze leven op verschillende plaatsen in verschillende periodes. Het enige dat hen in eerste instantie lijkt te verbinden is de roman Mrs. Dalloway van Virginia Woolf. De drie levensverhalen worden door elkaar heen verteld, waarbij blijkt dat de drie vrouwen, behalve het Mrs. Dalloway-motief, nog veel meer met elkaar gemeen hebben.

De Zilveren Beer voor de Beste Regie werd uitgereikt aan de Franse cineast Patrice Chéreau, die hier in 2001 ook al een Gouden Beer kreeg voor zijn film Intimacy. Dit jaar nam hij aan de competitie deel met Son Frère, waarin het verhaal verteld wordt van Thomas (rol van Bruno Todeschini) die na een medisch onderzoek te horen krijgt dat er iets ernstigs mis is met zijn bloed. Aangezien de film niet chronologisch gestructureerd is, maar heen en weer springt in de tijd, is het snel duidelijk dat de dagen van Thomas geteld zijn. In die laatste levensperiode probeert hij de band met zijn broer Luc (Eric Caravaca), van wie hij al een tijd vervreemd was, weer aan te halen. Son Frère maakt onder meer duidelijk dat sterven een proces is dat ook en misschien vooral het leven van de zogenaamde 'nabestaanden' ingrijpend kan beïnvloeden. Soms was de echte dood schokkend dichtbij in Berlijn, zoals in het plotselinge en totaal onverwachte overlijden van de bekende Franse filmproducent Daniel Toscan du Plantier. Als directeur van de Franse filmpromotieorganisatie Unifrance was de amper 61-jarige 'Toscan', zoals hij in filmmilieus gemeenzaam genoemd werd, speciaal naar Berlijn gekomen om aanwezig te zijn bij de presentatie van Son Frère. Hij overleed aan een hartaanval.

Dood en (binnenlandse) migratie waren ook prominent aanwezig in Mang Jing/Blind Shaft, de debuutfilm van de Chinese scenarist en regisseur Li Yang, gesitueerd in een regio van Noord-China waar illegaal geëxploiteerde steenkoolmijnen vaak slachtoffers eisen door het ontbreken van de elementairste veiligheidsvoorzieningen. Twee mijnwerkers hebben een perverse combine opgezet, waarbij ze een of andere collega ondergronds vermoorden, dan een 'ongeval' ensceneren en de mijndirectie chanteren tot de uitbetaling van een schadevergoeding voor de familie van hun slachtoffer. Die film kreeg van de jury de Zilveren Beer voor de beste artistieke bijdrage.

De Zilveren Beer voor Beste Actrice ging naar het trio Nicole Kidman, Meryl Streep en Julianne Moore

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234