Vrijdag 05/03/2021

Berichten uit ontembaar Antwerpen

Het Antwerpse theatergezelschap MartHA!tentatief brengt het komende anderhalf jaar toneel, muziek, berichten, debatten en feesten over het leven in ’t stad aan het begin van de 21ste eeuw onder de noemer ‘De revue van het ontembare leven’. Dit grootschalige stadsproject start dit weekend met De Vernissage, een kunsttheatertentoonstelling over het leven op het De Coninckplein. Het is één van vele plekken in Antwerpen waar de revue het komende anderhalf jaar halt houdt.

MartHA!tentatief vertelt in groot opgezet project de ‘moderne verhalen van de stad’

‘Reportages of documentaires op tv slagen er bijna nooit in om het gewone leven te laten zien. En met het gewone bedoel ik hoe waanzinnig het soms kan zijn om petatten te schellen in uw keuken, terwijl dat het raam open staat en het geruis van de stad binnen komt geruist. Meestal is dat op beeld niet interessant. Omdat daar geen verhaal in zit. En op tv moet er altijd een verhaal in zitten”, schrijft Bart Van Nuffelen van MartHA!tentatief op zijn blog op www.marthatentatief.be. En hij post een Youtube filmpje van vogels op een plein. “Tis niet meer als dat. Nen avond en een plein. Of hoe dat het gewone leven groots en meeslepend kan zijn.”

“‘De revue van het ontembare leven’ is een poging om als gezelschap de moderne verhalen van de stad te vertellen,” zegt Van Nuffelen. “Een tijdje geleden las ik het boek Het land van aankomst van Paul Scheffer, waarin hij een Surinaamse schrijver citeert die stelt dat het een schande is dat de Nederlandse schrijvers - en bij uitbreiding gaat dat ook voor Vlaanderen op - blind zijn gebleven voor de nieuwe realiteit van de steden. Ik betrapte mezelf erop dat ik dat ook op theater te lang had gedaan: mijn eigen verhaaltje op honderd andere manieren vertellen. Toen ik daarna Bright Shiny Morning las waarin James Frey in 400 bladzijden gans de stad Los Angeles beschrijft aan de hand van haar inwoners - sommigen geeft hij één zin, anderen krijgen bladzijden toegemeten - zag ik het plots. Ook rond mij.”

De eerste halte van ‘De revue van het ontembare leven’ is het beruchte De Coninckplein in Antwerpen-Noord. Berucht omwille van de druggebruikers en daklozen die er rondhangen. Maar het is ook een plek waar heel de wereld samenkomt: in de huizen rondom wonen allerlei nationaliteiten, van het Verre Oosten tot Nepal van Polen tot het diepe donkere Afrika en Polen. “Waar je in echt grote steden zoals New York of Londen ziet dat nationaliteiten zich concentreren in aparte wijken, woont hier heel de wereld op één plein”, zegt Van Nuffelen. “Ik wil de werkelijkheid zeker niet negeren of romantiseren, er is hier veel criminaliteit en het is een onveilige buurt, maar door hier veel rond te hangen ben ik ook dingen gaan ‘zien’. Er zijn bijvoorbeeld erecodes, afspraken over het feit dat men zich moet gedragen in de buurt van kinderen en jegens ouderen. Het is ook een plein dat je nooit helemaal kent: sommige figuren hangen hier al tien jaar of langer rond, anderen spoelen hier op een avond aan en zijn even plots de volgende dag verdwenen. Zo iemand was Runaway Rosie, een psychiatrisch patiënt vermoed ik. Ze kwam naar het plein omwille van de naam, want ze had goede contacten met het koninklijk paleis zei ze. Maar zij was het wel die veel beter dan om het even welke hulpverlener de essentie van het plein verwoordde: ‘’t Is precies klein amerika hier, dat plein, alleen de huizen zijn kleinder. Ge gaat naar daar en ge zit in chinatown, ge gaat naar daar en ge zit in las vegas, hier is junkietown, ja ’t is klein amerika just ’t zelfde.’ Ik heb haar nooit meer teruggezien.”

De openingsvoorstelling De Vernissage is ontstaan uit een sociaal project dat werd opgezet door ’t Vlot en Free Clinic. Deze sociale organisaties, die zich bezighouden met de opvang en begeleiding van drugverslaafden, realiseerden de afgelopen drie jaar een kunstproject waarbij ze de mensen van het De Coninckplein betrokken. Van Nuffelen gaf er toen een theaterworkshop en leerde ook de verhalen achter de bewoners op en rond het plein kennen. “Toen is het idee gegroeid voor dit theatraal tentoonstellingsproject. De Vernissage is een echte vernissage, met echte kunstwerken, met echte speeches, muziek en hapjes, maar het is ook een theatraal evenement. Als publiek krijg je een koptelefoon op en terwijl je langs de kunstwerken wordt gegidst, krijg je de soms huiveringwekkende verhalen van het plein te horen, waardoor je ook op een andere manier naar de beelden gaat kijken.”

MartHA!tentatief werkt voor zijn ‘Revue’ samen met diverse Antwerpse organisaties en theatergezelschappen, zoals De Roovers, Zuidpool en Bad van Marie. Die laatste presenteren volgende maand De bus. Daarin neemt het publiek bus 30, een traject dat je langs Antwerpen in al haar gedaanten brengt: van de probleemwijken van Antwerpen-Noord en Borgerhout, over rijkeluis-Zurenborg en het trendy Zuid naar de toeristische Kaaien en zo terug langs de haven naar het Noord. Op een uurtje trekt een ganse wereld aan je ogen voorbij. Theatergezelschap Bad van Marie - bekend van voorstellingen als Balkanbusiness en www.win-een-auto.com - is gekend om zijn spel met fictie en realiteit. “Het feit dat er ook gewone passagiers de bus zullen opstappen, belooft dat spanningsveld nog sterker te maken”, aldus Van Nuffelen. “Met ‘De Revue’ hopen we de grootsheid van het gewone leven te laten zien: zo brengen we een project in een schooltje in Borgerhout, dat over drie generaties is uitgegroeid van wijkschool tot concentratieschool en hoe dat in wezen hetzelfde is, of we luisteren naar enkele Polen op een bankje in het Stadspark.”

Moet ‘De revue van het ontembare leven’ een antidotum worden tegen de vervreemding in de grootstad? Van Nuffelen lacht: “Ik ben meer een verhalenverteller dan een wereldverbeteraar. Ik wil de verhalen vertellen die zich voor mijn ogen ontrollen. En met die verhalen te zien en te horen, komt ook het mededogen. Komt het besef dat hoe verschillend we ook zijn, we uiteindelijk allemaal dezelfde dromen en verlangens koesteren: een warm nest, a shoulder to cry on en pretlichtjes in de ogen. Mensen die ons graag zien en wij hen. Het besef dat we mogen zacht zijn voor elkaar.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234