Zaterdag 23/10/2021

Berichten uit het noorden Hoezo, het gevaar Wilders?

Vandaag trekt Nederland naar de stembus. Carla Joosten (Elsevier) en Bert Wagendorp (de Volkskrant) brengen verslag uit van de, ook voor Europa toekomst bepalende, verkiezingen.

Lijsttrekker Mark Rutte van de liberale VVD wilde er een tweestrijd van maken: hijzelf tegen Geert Wilders van de Partij van de Vrijheid. Daar moesten de verkiezingen om draaien. De peilingen werkten niet mee: de middenpartijen rukten op richting VVD en PVV. De afstand met de koplopers werd te klein voor een echte tweestrijd.

De media maakten er ook al geen klassieke paardenrace van maar zorgden dat de verkiezingscampagne om de inhoud draaide. Tv-shows confronteerden de lijsttrekkers zelfs met burgers die zich beklaagden over gevoerd beleid en standpunten. Een zelden vertoonde diepgang in verkiezingstijd.

Tussendoor waarschuwde Rutte geregeld voor 'het gevaar' dat Wilders de grootste zou worden. Met andere woorden: stem op mij dan gebeurt het niet. Maar de media en Ruttes politieke tegenstanders lieten zich niet meeslepen. Die laatsten verweten Wilders dat hij niet het land bestuurt of campagne voert, maar vanaf de bank zit te twitteren.

De Fortuyn-revolte

De internationale inschatting van Nederland als het land waar na brexit en Trump met een winst van Wilders de derde 'populistische' revolte zou plaatshebben, sloeg nergens op. Die revolte was er al veel eerder, namelijk in 2002 onder leiding van Pim Fortuyn.

Destijds werden de problemen bespreekbaar waar tot dan toe nog niet openlijk over mocht worden gedebatteerd, zoals de gebrekkige integratie van migranten. Die werden decennialang doodgeknuffeld. Dat Nederland een land van rechten was maar ook van plichten werd hen niet geleerd, noch de Nederlandse taal (en zelf leerden velen die taal ook niet).

De Fortuyn-revolte is nooit echt geluwd. Het migrantendebat wordt nog altijd in alle heftigheid gevoerd en heeft er intussen toe geleid dat identiteit hoog op de politieke agenda staat, hoe weinig de politiek er ook mee aan kan.

Helemaal mis is de internationale inschatting dat Wilders in Nederland een schok kan veroorzaken. Politiek is hij uitgespeeld want een absolute meerderheid haalt hij niet en de (middel)grote partijen willen niet met hem regeren. Dus staat Wilders werkeloos aan de kant bij de kabinetsformatie die over ongeveer een week zal beginnen.

Dat deze nog altijd bedreigde politicus - hij droeg tijdens het debat met Rutte maandag een kogelvrij vest - toch een sterke aanhang heeft, komt ten dele door de onmacht van de gevestigde partijen om problemen aan te pakken. De integratie en immigratie zullen bij de volgende parlementsverkiezingen toch niet weer op de agenda staan?

Zolang de kiezer het gevoel heeft dat de politiek hem niet serieus neemt, zal hij zijn proteststem uitbrengen. Zeker als die kiezer in de regio zit en zich genegeerd voelt door de politiek, zoals deze campagne weer eens naar voren kwam.

Nederland wacht een gecompliceerde kabinetsformatie. Er moet een coalitie worden gesmeed met diverse partijen. Het eigen partijprogramma uitvoeren is er niet bij. Een recept voor ontevredenheid bij de veeleisende achterban.

De sociaal-democraten van de PvdA weten er alles van. Na het spel van geven en nemen en het verschijnen van het regeerakkoord van VVD en PvdA in 2012 vatte bij de PvdA-kiezers de mening post dat de PvdA zich had uitgeleverd aan de VVD. Maar diezelfde achterban schijnt maar niet te beseffen dat er geen kabinet zo nivelleerde als dat van VVD en PvdA. De VVD-achterban daarentegen besefte het wel: de belastingaanslag spreekt boekdelen.

De verkiezingscampagne zou nergens over zijn gegaan, luidt de klacht van sommigen. Onzin. De partijen hebben zich gepositioneerd. De liberale VVD wil de uitkeringen omlaag, de socialistische SP wil ze omhoog, enzovoort. Nu al staat vast dat de ouderenzorg beter wordt: alle partijen willen er meer geld voor.

Daarover horen we de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, die een ongekende diplomatieke rel met Nederland veroorzaakte, allemaal niet.

Zou Erdogan wel weten dat zijn staatsburgers in Nederland gebruikmaken van al die mooie voorzieningen? Ideetje voor de nieuwe Nederlandse premier: nodig de Turkse president uit voor een echte kennismaking met Nederland. Wel graag na diens referendum.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234