Dinsdag 24/05/2022

Bericht van de chaosgeneratie

'De jongeren hebben geen behoefte aan rebellie, want er is niets om tegen te rebelleren.' Cut the crap!

Koen Vidal

"Misschien gaan ze ons leven veranderen. Iets doen dat we niet van hen verwachten. Maar voorlopig wachten ze, zittend op de wereld. Ze bekijken ons met kritische blik. We weten niet precies wie ze zijn en wat ze willen." (Le Nouvel Observateur, 8 maart 1993)

Het moet '92 geweest zijn. Student in Gent. Vrienden waren naar een nieuwe groep gaan kijken. De Vooruit voor de helft leeg. "Uit Seattle. Vooral gitaren. Harde gitaren." Een van de vrienden toont het cd'tje dat hij de dag na het concert heeft gekocht. Nevermind. "Wijs. En de teksten?" Het cd-hoesje gaat open. Here we are now, entertain us. Hoesje dicht. "Wijs."

Een jaar later was Nirvana bigger than big. Trots dat we de groep net voor de hype hadden ontdekt. Multimiljonair of niet, de muziek van Cobain bleef zeer ok. We luisterden. Maar ook naar Tom Waits en David Bowie (tweedehands). Nick Cave. Lou Reed maar misschien nog meer John Cale. En ook Bob Dylan, Mozart en Brahms want dat hadden we van thuis meegekregen. Tracy Chapman lag er ook tussen. Voor de rustige momenten.

Hoe we ons toen voelden? Enkele jaren daarvoor was de Muur gevallen en wuifden we naar Trabantjes op de E17. Maar in '93 was de roes al weg. Havel kon zijn land niet bij elkaar houden en de West-Duitsers vonden de Ossies toch niet zo aardig. En natuurlijk het Blok. En Joegoslavië. "Welkom in de hel", schreven de jongeren van Sarajevo op een muur. In België was er geen oorlog maar veel werkloosheid en op de verkiezingsaffiches van de PVV (of was het al VLD?) stond de staatsschuld: 10.000 miljard. Veel geld.

We werden er wat stil van, dat klopt. En toen, in het kielzog van de Nirvana-gekte en Generation X, het mooie boek van Douglas Campbell Coupland, kwamen de sociologen ons bekijken. Hun beschrijvingen klopten misschien. Maar hun conclusies, die waren pathetisch. "In zekere zin komen ze de cinema-zaal binnen op het moment dat de film al afgelopen is", schreven ze doodleuk. Daarmee bedoelden ze dat de mei '68'ers al alles voor ons hadden uitgevonden. "Ze moeten zich tevreden stellen met de stelling van Fukuyama, de Amerikaanse filosoof die de definitieve overwinning van het liberalisme propageert: 'De liberale democratie heeft haar ideologisch eindpunt bereikt'." En dan de theorietjes over het fin de siècle. Naarmate het einde van de eeuw naderde werden wij wanhopiger en steeds meer losgeslagen. En zo ging het maar door: "Er valt niets meer te ontdekken. De jongeren hebben geen behoefte aan rebellie. Want er is niets om tegen te rebelleren."

Die theorietjes begonnen te stinken toen de marketeers onze zakken binnenstebuiten keerden en merkten dat er miljarden inzaten. We hadden de indruk gewekt dat we nog niet wisten hoe al dat geld te besteden en dat zorgde voor redelijk wat paniek op de markt. Dure onderzoeksbureaus werden ingehuurd: "De kinderen van de babyboomers berusten in een conservatieve, conformistische levenshouding, die zich uit in passiviteit en een artificiële wijsheid op vroege leeftijd. They are too old too fast. Ze hebben geen plaats meer voor risico's of verbeelding. Ze vinden het leven boring, boring, boring." Echt ranzig wordt het wanneer de marketinggoden onze generatie uit elkaar trekken in X-generation en XX-generation. De eersten zijn diegenen met een diploma en een toekomst, de tweeden de sukkelaars. "Ons prioritair doel is de eerste categorie."

De boel ontspoort. Dat weet ook Coupland. Op een bepaald moment wordt hij bij de president van de VS ontboden om uit te leggen wie de X'ers - tenslotte een interessant kiespubliek - precies zijn. Coupland voelt zich bestolen. De X-generation, zijn literaire uitvinding is een Frankenstein geworden.

Maar het is te laat. Op het Muntplein, het Leidse plein en Leicester Square lopen iets te veel jongeren met een een oranje T-shirt en brede broekspijpen om nog van een spontane generatie te kunnen spreken. Millet bis. De mystieke X werd een controleerbare self-fulfilling prophecy. Ze hebben ons gekregen op de plaats waar ze ons hebben willen: de gemeenplaats. Het wordt verdacht. "Jullie staan op het perron van een ideologisch eindstation. De geschiedenis is voorbij." Cut the crap! De sociologische zielknijpers en commerçanten hebben ons genoeg als apen bestudeerd. Dat we onzeker zijn klopt. Je zou van minder: de Muur, Sarajevo, aids, werkloosheid. En nu: Kosovo, Dutroux, Sémira. Er was ooit een maand - april '94 - waarin we zowel massa's doden in Rwanda, dolgelukkige kiezers in Mandela-land als een dode Kurt Cobain over het scherm zagen passeren. Te veel van het goede en het slechte. "Waar we vroeger de chaos bedwongen door een strikte orde, richten wij er nu ons leven op in. We leven met en op de chaos", zei een Nederlandse jongere twee jaar geleden aan de Volkskrant. "Geef ons nog even de tijd om dit allemaal te begrijpen." Maar kom vooral niet af met de stelling dat we saai en apathisch zijn of dat ons liefde minder echt is dan die van vroeger. Trouwens, volgens mij zijn jullie even onzeker.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234