Woensdag 21/04/2021

Bergman om te lachen. Of toch maar niet?

De subversieve tragikomedie Happiness van regisseur Todd Solondz

Woody Allen zal het wellicht niet graag horen - al is de kans vrij gering dat hij in Manhattan wekelijks Metro leest - maar de Amerikaanse scenarist-regisseur Todd Solondz is hem te slim af geweest. Naar aanleiding van zijn debuutfilm Wellcome to the Dollhouse hadden we reeds geschreven dat Solondz zich liet opmerken als een veeleer absurdistisch dan intellectualistisch ingestelde Woody Allen van de Amerikaanse suburbian middle class. Geen sjieke Manhattan-toestanden dus, maar wel New Jersey. In Happiness zal het meest gesofistikeerde personage, de succesrijke schrijfster Helen Jordan (rol van Lara Flynn Boyle), trouwens opmerken dat het feit dat zij in New Jersey woont eigenlijk 'ironisch' bedoeld is.

Maar we hadden het dus over Woody Allen. Die heeft soms last van het zogenaamde 'syndroom van de clown', want alhoewel hij bijzonder grappige films kan maken, wil Allen ook geweten hebben dat hij een notoire fan is van de wel zéér ernstige Zweedse filmmaker Ingmar Bergman. En dus maakte hij in het verleden soms van Bergmaniaanse thematiek en symboliek bolstaande films, waarbij de Woody Allen-fans zélf in depressieve vertwijfeling verzonken en zich afvroegen waar de grappen waren gebleven.

Neen, dan pakt Todd Solondz het toch anders en beter aan. Zijn thema's (verknipte familie- en andere verhoudingen, gestoorde seksualiteit, existentiële onrust en vertwijfeling) zijn weliswaar bloedernstig, maar zijn tragikomische aanpak is zo subversief dat men vaak niet weet of er wel mag gelachen dan wel gehuild moet worden. Wie zei ook weer dat humor de beleefdheid van de wanhoop was?

In Dollhouse vertelde Todd Solondz op een brutaal eerlijke en dus soms schokkende wijze over de groeipijnen van een elfjarig schoolmeisje, dat als lelijk eendje op school maar ook thuis geconfronteerd wordt met uitstoting, isolement, pesterijen en vernedering. Onder de wel zeer ironische titel Happiness gaat de uitbundig bebrilde Solondz nu (letterlijk en figuurlijk) verder met het opblazen van de façades van familiegeluk en kleinburgerlijk welbehagen, zoals die ons in reclameboodschappen en bijbehorende soaps (of was het omgekeerd?) worden voorgeschoteld.

In een gedeconstrueerde vertelstijl, die soms herinneringen oproept aan de sfeer en structuur van de Altman-film Short Cuts, maken we kennis met een dozijn personages, die nu en dan met elkaar in contact komen om daarbij een overvloed aan vereenzaming en seksuele wanhoop, ijdelheid en zelfbedrog, ontgoocheling tot en met doodsverlangen tentoon te spreiden. Ook de manier waarop in Happiness het taboe-onderwerp van pedofilie aan bod komt, kan moeilijk anders dan grensverleggend worden genoemd.

TITEL: Happiness. REGIE en SCENARIO: Todd Solondz. FOTOGRAFIE: Maryse Alberti. MUZIEK: Robbie Kondor. PRODUCTIE: Ted Hope en Christine Vachon. VERTOLKING: Jane Adams, Dylan Baker, Lara Flynn Boyle, Ben Gazzra, Jared Harris, Philip Seymour Hoffman, Jon Lovitz, Marla Maples, Cynthia Stevenson, e.a.VS, 1998, kleur, 134 min. Gedistribueerd door Paradiso.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234