Woensdag 13/11/2019

Mawda

"Bergens parket leeft nog steeds in ivoren toren"

De Bergense procureurs des Konings Christian Henry en procureur-generaal Ignacio de la Serna. Beeld BELGA

Er was niet allen de problematische communicatie over de dood van het Koerdische meisje Mawda, het Bergense parket liet ook na de aanwezigheid van drie niet-begeleide minderjarigen te melden. Is hier sprake van een reeks toevallige vergissingen of van een systeemfout?

Sinds het tragische moment waarop de Iraaks-Koerdische peuter Mawda door een politiekogel de dood vond, stapelden het gerecht en de politie van Bergen een aanzienlijk aantal fouten op. Zo was er de gebrekkige communicatie van het parket. Eerst verklaarde het dat het meisje niet door een kogel was gedood, daarna vertelde het dat de agent had geschoten omdat het busje op hem afreed. Uiteindelijk moest het toegeven dat de agent tijdens de rit had geschoten.

Deze week raakte bekend dat zich in Mawda’s busje ook drie niet-begeleide minderjarige vreemdelingen bevonden. In plaats van de Dienst Voogdij in te schakelen, werden de drie jongeren vrijgelaten.

Specifieke benadering

Politiechef Marc Garin geeft toe dat de Dienst Vreemdelingenzaken had doorgegeven dat er drie minderjarigen waren, maar dat hij met een tekort aan tolken kampte om hun dossiers in te vullen en door te sturen naar de Dienst Voogdij. De agenten hebben enkel de Dienst Vreemdelingenzaken daarvan verwittigd.

"In de toekomst zal de Dienst Voogdij wel op de hoogte gebracht worden als er problemen zijn om die papieren in te vullen", zegt procureur-generaal Ignacio de la Serna van het parket van Bergen.

Nogal wat experts in mensensmokkel en asielzaken benadrukken dat de fouten vooral te maken hebben met het feit dat het Bergense parket weinig ervaring heeft met mensensmokkel. “Mensensmokkel vergt een specifieke benadering”, vertelt een expert, die gezien dit delicate dossier liever anoniem wenst te blijven. 

“Zo vrees ik onder andere dat het parket van Bergen onvoldoende moeite heeft gedaan om de inzittenden van het busje het statuut van slachtoffer van mensensmokkel aan te bieden, waardoor sommige inzittenden mogelijk meer informatie over de mensensmokkelaars hadden gegeven. Ook het geknoei met de communicatie en de fout met de niet-begeleide minderjarigen hebben waarschijnlijk te maken met een gebrek aan ervaring.”

Volgens Mieke Candaele, woordvoerder van de federale opvanginstelling Fedasil, ligt dat niet specifiek aan de politie van Bergen, maar zijn wel meer lokale politiezones onvoldoende op de hoogte van de te volgen procedure.

"Politiediensten aan de kust en in Brussel kennen de instructies, maar andere regio's komen minder in aanraking met migranten en niet-begeleide minderjarige vreemdelingen", zegt Candaele. "Soms bellen ze naar ons en merk je dat ze het in Keulen horen donderen als je zegt dat ze de Dienst Voogdij moeten inschakelen."

Maar mogelijk is er meer aan de hand, zegt Paul Ponsaers, emeritus hoogleraar criminologie. “Ik wil me niet uitspreken over schuld en verantwoordelijkheid, maar het is duidelijk dat binnen het parket van Bergen nog steeds een ivorentorenmentaliteit heerst. Zij denken nog altijd dat ze zich boven het maatschappelijke gebeuren kunnen plaatsen.”

Politieke beïnvloeding

Ponsaers volgt het parket van Bergen al sinds het mislukken van het dossier van de Bende van Nijvel in de jaren 80 en 90. “Uiteraard zijn er zaken veranderd, maar die cultuur van de ivoren toren zit er nog altijd ontstellend diep in. Het gevolg daarvan is dat een parket minder goed georganiseerd is en dat bijvoorbeeld minder in communicatie en een perswoordvoerder wordt geïnvesteerd. Zo'n parket wordt door de moderne media snel uit verband gespeeld, waardoor je in een mum van tijd de grootste flaters begaat.”

Ponsaers maakt de vergelijking met het Antwerpse parket, dat de jongste jaren wél opmerkelijke vooruitgang boekte. “Ik wil deze zaak niet communautariseren, verre van. Maar bijvoorbeeld in Antwerpen werd het parket de jongste jaren geleid door sterke figuren, die een efficiënte, meer rationale managementcultuur installeerden, waardoor de beschikbare middelen efficiënter worden ingezet.”

De criminoloog voegt eraan toe dat een sterk parket ook onafhankelijker van de politiek kan opereren. In een stad als Bergen, waar de PS en burgemeester Di Rupo veel invloed en macht hebben, is dat geen onbelangrijke factor, gaat de redenering. 

“De politieke invloed op het parket van Bergen is aanzienlijk. Niet noodzakelijk op een directe manier, maar wel op een indirecte manier: een magistraat die voortdurend naar boven kijkt om zeker te zijn dat hij de goedkeuring van de politiek krijgt, heeft het veel moeilijker om op moeilijke momenten snel en efficiënt te reageren.”

Procureur-generaal De la Serna waarschuwt om te snel te oordelen. "Ik wil toch vragen om een beetje begrip voor de moeilijke omstandigheden in de eerste 24 uur na dit incident." 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234