Donderdag 28/01/2021

Interview

Bent Van Looy: "Vroeger dacht ik iedere dag: Dit is mijn laatste, ik ga dood"

Bent Van Looy.Beeld Stefaan Temmerman

De Franse schrijver Marcel Proust beantwoordde ze ooit in een vriendenboekje, nu geeft De Morgen er een eigenzinnige draai aan. Dertig directe vragen, evenzoveel openhartige antwoorden. Muzikant Bent Van Looy (41) bijt de spits af. Wie is hij in het diepst van zijn gedachten?

1. Hoe oud voelt u zich?
"Toen ik een jaar of zeven, acht was, dacht ik: op mijn 40ste, wie zal ik dan zijn? Ik zou waarschijnlijk een heel andere mens zijn, maar dat is eigenlijk niet zo. Ik ben exact dezelfde als wie ik was toen ik zeven was en ik ben ervan overtuigd dat je eigenlijk min of meer af bent als je geboren wordt. Je wordt nog een klein beetje gevormd door de omgeving en misschien de temperatuur of de vochtigheid, maar eigenlijk zijn we wie we zijn.

"Dat is raar, want als ik me probeer voor te stellen hoe ik zal zijn als 70-jarige man, kan ik niet geloven dat ik dezelfde zal zijn, en toch zal het zo zijn. In de kern ben je wie je bent."

2. Wat vindt u uw belangrijkste eigenschap?
"Trouw. Ik ben heel plichtsgetrouw in mijn werk, tegenover anderen. Ik denk dat ik mensen niet graag teleurstel en dat ook moeilijk kan. Als ik van iets of iemand hou of ergens voor ga, is het voor altijd. Of er moet iets heel ergs gebeuren, maar zelfs dan blijf ik meestal trouw."

3. Wat is uw grootste passie?
"Onderweg zijn, mij van de ene plaats naar de andere begeven. Of dromen van de volgende plaats. Het stadium tussen twee bestemmingen, mij erheen bewegen. De hoop, de hunkering. Een lichte staat van spanning die niet onaangenaam is.

"Na vijftien jaar ben ik weer beginnen te schilderen. Ik weet niet waar ik destijds geëindigd ben, ik moet de taal van het schilderen opnieuw ontdekken. Het is echt een reis. Als ik nu opsta, kijk ik anders naar de wereld. Ik zie haar weer als schilder."

4. Wat beschouwt u als uw grootste prestatie?
"Het feit dat ik met de beperkte vaardigheden die ik heb, toch een soort van wereld heb kunnen opbouwen. Ik was heel slecht in een aantal dingen, en heel goed in een aantal andere. Met die riemen heb ik geroeid. Dat ik min of meer onderweg ben naar de overkant, stemt mij vrolijk. Evengoed lig je maar wat aan te klooien en geraak je nergens."

5. Wat was het gelukkigste moment in uw leven?
"Mijn eerste jaren in Parijs. Een nieuwe plaats ontdekken, je losrukken van de vorige en jezelf eigenlijk volledig mogen heruitvinden, dat vond ik fantastisch. Niemand weet wie je bent. Niemand verwacht iets van je. Je moet ook echt actief je weg zoeken, je telkens weer aanpassen.

"Die tijd heeft me leren afrekenen met angsten en demonen uit het verleden. Daarvoor was ik bang om de controle te verliezen, wat tot uiting kwam in gigantische vormen van hypochondrie. In Parijs heb ik die angsten overwonnen, door me over te geven aan de situatie, erin te duiken, mij te verliezen in de immense stad en te ervaren: ja, het lukt."

Bent Van Looy.Beeld Stefaan Temmerman

6. Welke kleine, alledaagse gebeurtenis kan u blij maken?
"Als vanuit het niets een idee komt aanwaaien. Als ik de kiem van een song op straat ervaar. Als ik merk, ja er komt iets. Ik kan alleen maar schrijven op straat, ik heb de prikkels, de informatie nodig van de stad. Mijn inspiratie komt echt vanuit het niets. Vanuit de beweging, zou je kunnen zeggen."

7. Wat is uw grootste zwakte?
"Ik heb het moeilijk om heel precies te zijn, om dingen uit te puren. Ik ben iemand van het brede gebaar en hoop daarmee weg te komen. (lacht) Ik heb heel veel bewondering voor mensen die zitten te friemelen tot er een prachtig miniatuurtje ontstaat. Maar hoezeer ik ook probeer, dat lukt me niet. Als iets af is, laat ik het makkelijk los en ga ik over naar het volgende."

8. Waar hebt u spijt van?

"Dat ik vroeger een bang iemand was en me door angsten heb laten leiden, dat ik in een soort van burgerlijke schulp kroop en niet de wijde wereld in ben getrokken op mijn 20ste.

"Ik ben heel vroeg het huis uit gegaan. Op mijn 16de ben ik alleen gaan wonen. Dat gaf me een groot verantwoordelijkheidsgevoel, maar belette me ook om speelser in het leven te staan.

"Als je op die leeftijd op je eigen benen staat, ga je ofwel helemaal de wilde, donkere kant op, ofwel bouw je zelf een soort van nest en dat tweede was voor mij heel belangrijk. Ik had heel vroeg een vriendin. Heel mooi, maar heel ernstig."

9. Wat is uw grootste angst?
"Ik ben niet zo bang meer. Vroeger dacht ik iedere dag: dit is mijn laatste, ik ga dood. Om de drie dagen ging ik naar de dokter. Maar die hypochondrische periode is voorbij.

"Als je je overgeeft aan een nieuwe stad, een nieuwe taal, nieuwe mensen, ben je niet langer bezig met jezelf, denk je niet: wat voel ik nu weer in mijn heup." (lacht)

10. Waarvoor wilt u vechten?
"Voor wat ik beschouw als vrijheid, als een vruchtbare omgeving om in te leven. Mentaal, maar ook letterlijk. Mentaal: niemand moet bepalen hoe ik moet denken of wat ik mag maken of wat goede smaak is. Letterlijk: ik probeer mijn omgeving ervan te overtuigen om geen plastic zakjes meer te consumeren. (lacht)

"In vergelijking met de jaren 80 is de samenleving veel repressiever, veel strenger geworden. Onze verworven vrijheden lijken meer en meer op de helling te staan. Ik zie echt een soort terugkeer. Maar dat het allemaal naar de verdoemenis gaat, geloof ik niet. Het is een soort van oncontroleerbare slingerbeweging waar we door moeten en die dan ook weer naar de andere kant zal overslaan."

11. Wanneer hebt u voor het laatst gehuild?
"Echt gehuild heb ik op de slotavond van mijn tournee. Het was een soort orgelpunt van een heel druk jaar. We hadden achteraf ergens een feestje in een keuken en iemand pakte een gitaar en begon een liedje te zingen dat ik normaal zing. Toen moest ik huilen. Van blijdschap."

12. Wanneer schrok u van uzelf?
"Toen ik ergens in mezelf ontwaarde dat ik misschien toch vader wilde worden. Ik kwam thuis van een wilde tocht en zei tegen mijn vriendin: weet je wat, ik denk dat een kind toch zou kunnen. Ik had altijd gedacht dat een kind niet in mijn leven hoorde, dat ik daar geen tijd voor had. Maar uiteindelijk bleek al mijn vrees ongegrond te zijn. Er kwam gewoon iemand bij. Ik beleef mijn avonturen nu hooguit iets efficiënter, maar dat is dan ook alles." (lacht)

13. Bent u ooit door het lint gegaan?
"Dat gebeurt bijna nooit. En als het gebeurt, is het omdat iemand zijn werk niet ernstig neemt en er met zijn pet naar gooit of afspraken niet nakomt. Dan kan ik echt heel boos worden, omdat ik zelf plichtsgetrouw ben. Maar ik explodeer niet. Ik reageer dan heel hard en koud, maar ik zal nooit een bord tegen de muur gooien. Dat vind ik belachelijk."

Bent Van Looy.Beeld Stefaan Temmerman

14. Welke kunstvorm beroert u het meest?
"Ik denk muziek, omdat je tegen muziek geen verweer hebt. Muziek bespringt je als een tijger, onverwachts."

15. Hebt u ooit een religieuze ervaring gehad?
"Niet in de zin van een goddelijke openbaring. Maar ik heb wel al een extreme vorm van schoonheid ervaren die heel universeel aanvoelt en alles overstijgt. Zowel in de kunst als in de natuur."

16. Wat biedt u de ultieme ontspanning?
"Op een luchthaven rondlopen, of in een trein zitten, in een niemandsland vertoeven."

17. Hoe kijkt u naar uw lichaam?
"Ik voel me tamelijk thuis in mijn lichaam, maar als ik anderen de capoeira zie dansen, denk ik: er is nog ruimte voor verbetering. (lacht) Ik weet dat ik op een rare, houterige manier beweeg, dat valt me altijd op als ik mezelf op film zie.

"Ik zorg graag goed voor mijn lichaam, zonder het echt te verwennen. Ik heb er een redelijk spartaanse relatie mee. Ik jog en wandel veel."

18. Wat vindt u erotisch?
"Vreemde accenten. Ik weet niet waar het vandaan komt, maar ik heb dat altijd al heel aantrekkelijk gevonden. Als iemand uit een ander land Nederlands spreekt, vind ik dat sexy. Mijn vrouw is een Zwitserse en spreekt Nederlands, een meevaller dus. (lacht) Ze spreekt zo goed Nederlands dat veel mensen denken dat ze Limburgs is. Ik vind Limburgs dus blijkbaar erotisch." (lacht)

19. Wat is uw goorste fantasie?
"Ik denk niet dat mijn fantasieën echt goor zijn. Als er een schaal bestaat van goorheid, scoor ik waarschijnlijk niet heel hoog.

"Maar mijn fantasieën uitspreken, doe ik zelfs niet in de slaapkamer. Het is heel belangrijk, denk ik, om je fantasieën onuitgesproken te laten, ze op te bergen in een schimmig kamertje. En ze natuurlijk goed te verzorgen en water te geven. (lacht) Op het moment dat het geen fantasieën meer zijn, zijn ze eigenlijk dood."

20. Welk dier zou u willen zijn?
"Een otter. Otters spelen op een heel zorgeloze manier. Een otter voelt zich extreem goed in zijn lichaam, in het water. Dat lijkt me een soort van hedonistische zorgeloosheid die ik wel benijd."

21. Aan wie bent u schatplichtig?
"Aan niemand. Ik heb veel helden en bewonder graag, dat wel. Als jonge gast kijk je op naar bepaalde voorbeelden, maar op een gegeven moment moet je toch jezelf vormgeven."

22. Hoe is de relatie met uw ouders?
"Goed eigenlijk. Ik heb een beschermde jeugd gehad, waar bepaalde elementen werden buitengehouden en andere gecultiveerd. Televisie en popmuziek waren verboden.

"Op een gegeven moment woonden we in een soort van primitieve boshut. Mijn ouders hadden een heel duidelijk beeld van wat goed en slecht was, van wat hoorde en wat niet. Zij leefden strikt volgens hun principes. Vooral mijn moeder was heel plichtbewust en hield erg aan haar regels vast. Ik ben dus opgegroeid binnen een stevige structuur en ben daar ergens ook dankbaar voor, maar tegelijk denk ik: moet je het niet zelf uitvissen? Dat doe je natuurlijk wel op latere leeftijd.

"Ik kon dus niet anders dan me tegen hen afzetten. Het mooiste was stiekem onder het deken luisteren naar de radio, naar popmuziek. De verboden vruchten waren natuurlijk dubbel zo lekker.

"Op mijn 16de ben ik thuis vertrokken. Ik had toen een heel slechte relatie met mijn vader en iemand moest het huis uit en dat was ik. Maar eigenlijk was ik daar niet rouwig om. Ik heb dat niet zo traumatisch ervaren, eerder als een soort van avontuur. Nu zie ik hen waarschijnlijk het vaakst van al mijn broers en zussen. Mijn ouders zijn heel aanwezig in mijn leven. En ze zijn trots op mij, ja."

23. Aan wie hebt u leed berokkend?
"Ik denk aan bepaalde mensen met wie ik heb samengewerkt. Tegen wie ik te streng was, te rigide, waardoor ik over hen heen ben gewalst."

24. Welke eigenschappen waardeert u in anderen?
"Empathie. Een eigenschap waar ik zelf niet bepaald van overloop, maar als iemand oprecht empathisch is, vind ik dat wel mooi."

25. Hoe definieert u liefde?
(denkt na) "Onvoorwaardelijk aanwezig zijn en tegelijkertijd loslaten. Dat is niet makkelijk. Weten dat er iemand is voor je, maar er ook zelf zijn voor die persoon. Niet alleen als het past, maar echt onvoorwaardelijk."

26. Hoe wilt u bemind worden?
"Op die manier."

27. Welk maatschappelijk probleem kan u woedend maken?
"De plastic berg. Ik had het daarnet al over de plastic zakjes. Het gemak waarmee mensen onnadenkend en niet bewust in de wereld staan, dat vind ik ergerlijk. Het is een soort metafoor voor je-m'en-foutisme. Als de winkelier automatisch iets inpakt, zeg ik: haal het er maar uit, ik neem het zo wel mee."

28. Hebt u uzelf ooit betrapt op racistische gevoelens?
"Ja. Ik herinner me nog dat ik als kind op de trein zat en er stapten twee echte West-Vlaamse boeren op, van die Permeke-achtige figuren met vooruitgestoken kin. En ze praatten zo vreemd. Toen dacht ik: wow, die zijn echt op het randje van apen. Ik weet nog dat ik erg schrok van die gevoelens van angst en afgrijzen en verwondering die bij me opkwamen. Dat moment is mij altijd bijgebleven. Het was letterlijk angst voor het onbekende."

Bent Van Looy.Beeld Stefaan Temmerman

29. Wat zoekt u op reis?
"Een mengeling van het absoluut nieuwe en de nostalgie. Voor het eerst voet zetten op Zuid-Amerikaanse grond en die geur opsnuiven, die wind voelen. Tegelijk vind ik niets zo leuk als terugkeren naar een plaats die ik fantastisch vond."

30. Hoe werkt u mee aan een betere wereld?
"Ik denk door de manier - en dat klinkt misschien op het randje van pretentieus - waarop ik de wereld zie en vormgeef in muziek, beelden, schilderijen. In zekere zin hoop ik de wereld mee te verklaren, een andere interpretatie te geven van de werkelijkheid. Ik wil mensen de schoonheid of hardheid tonen van bepaalde dingen. Een boek lezen of naar een kunstwerk kijken, kan een schok van herkenning teweegbrengen van hoe de wereld beweegt.

"Neem nu dat initiatief van Rudi Vranckx om instrumenten te verzamelen voor een muziekschooltje in Mosoel. Het schooltje ligt aan de rechteroever, terwijl aan de linkeroever de oorlog woedt. Natuurlijk moeten kinderen een dak boven hun hoofd hebben en proper water en eten, maar even belangrijk is het om als kind een gitaar in je handen te krijgen en daardoor misschien een volledig nieuw leven voor je te zien. Kunst is zingeving, een manier om vorm te geven aan een trauma of aan grote blijdschap. Op dat gebied wordt het belang van cultuur onderschat."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234