Donderdag 02/12/2021

Bent u echt verbaasd, mevrouw Crevits?

Bart Ipers is leerkracht Nederlands op freinet-school TintelStroom in Zoutleeuw.

Beste mevrouw Crevits,

U klonk oprecht verbaasd, bij het horen van de rampzalige resultaten van begrijpend lezen bij onze tienjarigen uit het internationale PIRLS-onderzoek (Progress in International Reading Literacy Study). Had u dat echt niet zien aankomen? Had u oprecht iets anders verwacht? Had u verwacht dat kinderen informatie uit een tekst kunnen halen als de basisvoorwaarde hiervoor (kunnen lezen!) voor zo veel kinderen niet of onvoldoende wordt gehaald? Nochtans kreeg u genoeg signalen: onlangs zelfs keurde u subsidies goed voor voorleessoftware voor kinderen met dyslexie. Helpt die software om kinderen te leren lezen? Is daar voldoende bewijs voor? Waar wel voldoende bewijs voor is: kinderen leren niet beter lezen door ze te labelen met 'dyslexie'. In 2012 verscheen het eindrapport van de EU High Level Group of Experts on Literacy. Maar dat wist u ongetwijfeld al. In dat rapport staat onomwonden dat, mits de juiste aanpak, alle kinderen behoorlijk kunnen leren lezen. Dat de focus moet liggen op kinderen leren lezen en schrijven, in plaats van kinderen labelen. En dat het vijf voor twaalf is. De ondertitel van dit rapport luidt veelzeggend: Act now.

En dan bent u, mevrouw de minister, verbaasd. Ik, leerkracht Nederlands, al dertig jaar in het onderwijs, ben helemaal niet verbaasd. Bedroefd, dat wel. Dat u zoveel bewijsmateriaal naast zich neerlegt. Bedroefd, zelfs boos, voor die duizenden jongeren die onvoldoende geletterd uit de basisschool stappen. En u weet: geletterdheid is een voorwaarde om ergens te raken in het leven. Kofi Annan, voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties, verwoordde het treffend: "Literacy is a bridge from misery to hope".

Meerdere keren hebben we u gewezen op het baanbrekend werk van Erik Moonen, professor aan de Universiteit Hasselt. Kort samengevat komt het hierop neer: Elk kind kan leren lezen en schrijven. Elk kind. In zijn boek Dwaalspoor dyslexie legt Moonen gedetailleerd uit hoe we dat wel kunnen doen. Een aantal basisscholen passen zijn methodologie, de Alfabetcode, met succes toe. Pioniersschool is basisschool TintelTuin in Zoutleeuw. We nodigden u al een paar keer uit om te komen kijken hoe dat nu zit. Maar helaas, we hebben u nog niet gezien. (De uitnodiging geldt nog steeds, natuurlijk).

Hoe kunnen we 'leesplezier' bijbrengen aan de kinderen, als het voor duizenden kinderen telkens weer een hels gevecht is om zich doorheen die letterbrij te worstelen? Gaat u nu echt "een peilingproef Nederlands organiseren die volgend jaar zal aangeven of de leerlingen op het einde van het lager onderwijs de eindtermen Nederlands halen"? Het antwoord hierop is toch al bekend: zo goed als alle kinderen behalen die eindtermen. In die eindtermen staat immers helemaal niets over hoe vlot kinderen nu moeten kunnen lezen. Niets. Maar dat wist u ongetwijfeld al.

Mag ik u als bezorgde leerkracht Nederlands wat voorstellen doen? Ten eerste: neem de resultaten van het PIRLS-onderzoek ernstig. Verlies geen kostbare tijd door te kijken of die resultaten wel kloppen en peilproeven te organiseren. Ten tweede: kan er eens nagedacht worden over de eindtermen 'lezen'? Maak ze wat specifieker: bepaal minimumdoelen voor technisch lezen, de voorwaarde voor begrijpend lezen. En neen, u kan geen leermethodes opleggen aan de scholen, dat behoort (gelukkig) tot de pedagogische vrijheid van elke school. Maar u kan wel met een kritische bril kijken naar de manier waarop het leesonderwijs in Vlaanderen wordt georganiseerd. Laat u inspireren door metaonderzoeken, bijvoorbeeld die van John Hattie.

Ten derde: (her)lees Dwaalspoor dyslexie van Erik Moonen (ook al uit 2012!). De ondertitel van dit boek luidt: Hoe elk kind een vlotte lezer wordt.

Tijd voor actie!

Bezorgde groeten, Bart Ipers

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234