Woensdag 24/07/2019

'Benieuwd hoe Duquesne zich voelt als Fehriye sterft'

Turkse extreem-linkse militanten hongeren in Brussel mee met Erdal

Hongerstakingen zijn ze gewoon, zelfs tot de dood erop volgt. Terwijl Fehriye Erdal vandaag haar 43ste dag ingaat, kunnen leden en sympathisanten van het extreem-linkse DHKP-C in Brussel een twintigste streepje trekken. En ze zullen blijven vasten, tot Fehriye politiek asiel krijgt in België. 'De minister van Binnenlandse Zaken kijkt gewoon toe terwijl iemand sterft', zegt Musa A., die vorig jaar samen met Fehriye in Duinbergen bij Knokke werd opgepakt.

Brussel

Van onze verslaggeefster

Ayfer Erkul

Che Guevara werpt een priemende blik in het appartement aan de Brusselse Belliardstraat. Aan de andere muur heeft Fehriye Erdal haar hand geheven in het V-teken. Hamer en sikkel op een rode vlag in een hoek. Daarnaast een gele ster op rode achtergrond, het embleem van de partij. De groep hongerstakers zit gekluisterd aan de video: wazige opnames van de grote hongerstakingen in Turkse gevangenissen in 1996. Gevangenen met rond het hoofd een rood bandje en DHKC in gele letters. Vuisten gaan de lucht in. Yasasin önderimiz Dursun Karatas! Lang leve onze leider Dursun Karatas! In de woonkamer is het bijna muisstil.

Thee mag, net als koffie en water. Sigaretten worden opgestoken, de een na de ander. Sommige hongerstakers blijven hier slapen. Overdag delen ze folders uit en plakken ze affiches met 'Free Fehriye Erdal'. 's Avonds scherpen propagandafilms de revolutionaire gedachten aan. Het is woensdagavond en de achttiende dag van de hongerstaking is bijna voorbij. "Vandaag is moedertje naar huis moeten gaan", zegt Taner. "We noemen haar moedertje omdat ze zo oud is. Ze wilde per se meedoen, maar werd plots onwel." Taner wijst naar de weegschaal in de hoek van de kamer. "Ik ben 7,5 kilo afgevallen, maar in vergelijking met Fehriye is dit maar een peulenschil."

Hongerstakingen als middel om onrecht aan te klagen, het is niet de eerste keer voor het Devrimci Halk Kurtulus Partisi-Cephesi (DHKP-C), het Revolutionaire Volksbevrijdingspartij-front. In 1996 hielden sommige leden het in Turkse gevangenissen 63 dagen vol. Twaalf overleefden het 'doodvasten' niet. Verder terug in de tijd, in 1984, toen de beweging nog Dev-Sol heette, haalden enkelen de 73 dagen. Ook hier vielen doden. "Het is echt de laatste stap als je gevangen bent en je wilt iets bereiken", zegt Taner. "Het laatste wapen dat je kunt inzetten."

Dat in hun strijd voor een maatschappij naar marxistisch-leninistisch model ook echte wapens worden ingezet, daar heeft het DHKP-C nooit een geheim van gemaakt. Maar enkel in Turkije, zo wordt benadrukt. Een ondertussen ook in België bekend wapenfeit is de aanslag op de Sabanci Holding in 1996 in Istanbul, waarbij drie doden vielen en waarvoor Turkije de uitlevering van Fehriye Erdal vraagt.

In de keuken zit Musa A., glas thee op de tafel, sigaret in de hand. Hij is niet in hongerstaking. Deze keer toch niet. De 39-jarige man heeft er al een aantal achter de rug dit jaar. Zoals de 35 hongerdagen in de gevangenis van Brugge, nadat hij samen met Fehriye Erdal en Kaya Saz in september vorig jaar werd opgepakt. Zes maanden zat hij vast, tot de Gentse kamer van inbeschuldigingstelling hem en Saz uiteindelijk vrijliet. "Het is allemaal vreemd gelopen", vertelt hij bedachtzaam. "Indertijd dachten we nog dat Fehriye veel sneller dan wij zou vrijkomen. Zij had immers niets te maken met de wapens die werden gevonden."

Het was Musa A. die vorig jaar de flat huurde in Duinbergen. Ik zoek iets voor twee maanden, liefst met een open haard, had hij tegen de makelaar gezegd. Net dat zou hen op 26 september 1999 zuur opbreken. "Ik was die zondag buiten aan het fietsen toen iemand mij belde. De politie was daar, klonk het. Toen ik aan de flat kwam, was behalve de politie ook de brandweer al aanwezig. Bleek dat, toen ze oude paperassen wilden verbranden, de open haard niet zo goed trok en er rookontwikkeling was. De buren hadden de brandweer gebeld. Toen alles uiteindelijk kalm was, besloten we naar Nederland te vertrekken om verdere problemen te vermijden. Maar de politie kreeg argwaan. Turken in zo'n dure buurt, en dan vooral paperassen en computers..."

Na een wilde achtervolging werd de wagen van Fehriye en Kaya klemgereden, even later ook die van Musa. In de wagens werden onder meer verscheidene gsm's en laptops gevonden. "Allemaal door ons gekocht, niets illegaals." En een tas met een aantal handvuurwapens, een uzi en munitie. Dat is iets moeilijker te verklaren. "De partij had mij die tas toevertrouwd", is A.'s versie. "Ik wist niet wat erin zat. Maar toen bleek dat er wapens in zaten, heb ik natuurlijk mijn verantwoordelijkheid genomen. Ik zal mijn straf daarvoor ook accepteren."

Musa A. zoekt Fehriye Erdal regelmatig op in het huis in Charleroi waar ze niet buiten mag komen. Hij was degene die het schuiladres, dat niet lang geheim bleef, vond voor haar. "Iedere dag gaat het slechter met haar", vertelt hij. "Maar ze houdt vol."

Boze tongen beweren dat het haar partij niet echt veel kan schelen of Fehriye sterft. Dat het DHKP-C van Fehriye een martelares wil maken. "Onzin", klinkt het. "Als zij doodgaat, zullen wij gefaald hebben. Wij hebben haar immers beloofd om op haar te passen. Doodgaan aan een hongerstaking is niet zo eenvoudig. Liggen wachten, uren en minuten die voorbijkruipen, terwijl je lichaam langzaam aftakelt." Hij schudt het hoofd. "Ik heb zo een aantal vrienden zien sterven. Iemand op die manier verliezen is hard. Maar Fehriye is vastbesloten, en daar kunnen onze pogingen om haar van gedachten te doen veranderen niet tegen op. Daarom willen we dat er zo snel mogelijk een oplossing komt."

Ook Musa A. vergelijkt de affaire rond Fehriye met het tragische einde van die andere vluchtelinge, Sémira Adamu. "Toen zij stierf, stapte Tobback op. Terwijl hij volgens ons lang niet zo verantwoordelijk was als Duquesne is in de zaak van Fehriye. Duquesne kijkt gewoon toe hoe iemand zich doodhongert. Ik geef niet toe aan dit soort chantage, zegt hij dan. Benieuwd hoe gechanteerd hij zich zal voelen als ze werkelijk sterft. Gaat zijn geweten dan niet opspelen?"

Ondertussen klinkt in de woonkamer muziek en zang. Iemand tokkelt op de saz en linkse liederen vullen de ruimte. De cassette met strijdvaardige beelden werd drie keer na elkaar afgespeeld. De aandacht ervoor bleef altijd even scherp.

Hongerstaking om onrecht aan te klagen is voor DHKP-C een beproefd wapen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden