Vrijdag 03/12/2021

Benedictus XVI start zaligverklaring overleden paus op

Op 13 mei 1981 overleefde Johannes Paulus II een aanslag, exact 24 jaar later wordt procedure zaligverklaring gestart

13 mei wordt Johannes Paulus-dag

De kampioen van de heiligverklaringen wordt versneld zalig en later heilig verklaard. Het nieuws verrast niet. Het toont wel de almacht aan van de paus, die voor Johannes Paulus II een uitzondering maakt op de regel om minstens vijf jaar te wachten na het overlijden. Ondertussen groeit 13 mei stilaan uit tot Johannes Paulus II-dag.

Brussel

Van onze medewerker

Peter-Jan Bogaert

De dagen na het overlijden van Johannes Paulus II klonk het al verschillende keren vanuit de massa op het Sint-Pietersplein in Rome: 'Santo subito!'. Onmiddellijk heilig! De miljoenen pelgrims die naar Rome waren getrokken om de overleden Poolse paus een laatste groet te brengen, waren volgens voorstanders van een versnelde procedure het ultieme bewijs dat Johannes Paulus door 'het volk' meteen heilig was verklaard.

De nieuwe paus heeft zijn beate bewondering voor zijn voorganger nooit onder stoelen of banken gestoken. Integendeel, vlak voor het conclaaf vroeg Joseph Ratzinger, die de huistheoloog was van de Poolse paus, aan zijn collega's kardinalen om "een tweede Johannes Paulus II" te kiezen. In zijn eerste toespraak als Benedictus XVI had hij het over "Johannes Paulus, de grote".

Pausen worden niet per definitie zalig verklaard, maar bijna alle pausen uit de vorige eeuw zijn ofwel zalig verklaard of er loopt een procedure daarvoor. Kerkrechtelijk kan het proces tot zaligverklaring in principe pas vijf jaar na het overlijden worden opgestart. Het is nog maar de tweede keer dat hiervan wordt afgeweken. Paus Johannes Paulus II maakte die uitzondering voor Moeder Teresa. Ze overleed in 1997, haar dossier werd twee jaar nadien al opgestart en in 2003 verklaarde de paus haar zalig.

Benedictus XVI gaat nu nog sneller. Hij liet er ook geen twijfel over bestaan dat de zaligverklaring er ook sneller dan gewoonlijk zal komen. In principe duurt zo'n onderzoek toch gauw een tiental jaar en moet het verschillende theologische en geneeskundige commissies passeren. De procedure schrijft voor dat er sprake moet zijn van een mirakel na het overlijden voor een zaligverklaring en een bijkomend mirakel voor een heiligverklaring. Een mirakel wordt gezien als een genezing waarvoor geen medische verklaring kan worden gegeven.

Niet alleen het mirakel wordt onderzocht, ook de volledige levenswandel van de kandidaat wordt aan nauwgezet onderzoek onderworpen, net als de gepubliceerde en niet-gepubliceerde geschriften. Alleen voor wie als martelaar gestorven is, hoeft een mirakel niet. Zoals het voor de Poolse pater Maximilian Kolbe ging, die in een nazi-concentratiekamp was gestorven. Waarnemers sluiten niet uit dat het Vaticaan Johannes Paulus II als een martelaar zal beschouwen die gestorven is voor zijn geloof, met miljoenen mensen als getuige.

Kardinaal Danneels reageerde verrast op de snelle gang van zaken, maar bleef wat op de vlakte. "Dit is heel uitzonderlijk", zegt hij. "In principe moet men vijf jaar wachten, maar deze uitzondering kan verklaard worden door de stem van het volk, die de stem van God is geworden. Men moet er wat mee oppassen om dat zomaar te doen, maar Johannes Paulus II was ook een uitzonderlijk man."

Benedictus XVI kondigde gisteren het nieuws aan tijdens een ontmoeting met priesters en religieuzen van het bisdom Rome. De aanwezigen 'bedankten' met langdurig applaus en een staande ovatie. De aankondiging kwam er niet toevallig op 13 mei. Op die dag in 1981 overleefde Johannes Paulus II op het nippertje de drie kogels die de Turk Ali Agça op hem had afgevuurd op het Sint-Pietersplein. En op 13 mei 1917 zou Maria aan drie kinderen zijn verschenen nabij Fatima in Portugal. De paus schreef zijn wonderbaarlijke redding na de moordaanslag toe aan de Maagd Maria. Op 13 mei 2000 bezocht hij het bedevaartsoord Fatima en hij had hetzelfde plan voor 2006.

Misschien vergezocht maar toch: op 13 mei 2006 zou paus Benedictus XVI Johannes Paulus II zalig kunnen verklaren. En op 13 mei 2007 zou dan de heiligverklaring kunnen plaatsvinden.

Er kwam nog meer nieuws vanuit Rome. De paus maakte bekend dat de Amerikaanse bisschop William Joseph Levada de nieuwe prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer wordt. Een functie die Ratzinger zelf berucht en beroemd maakte. De naam van de bisschop van Namen, André-Mutien Léonard, circuleerde even maar uiteindelijk koos paus Benedictus XVI voor een oude vriend en een ervaren lid van de congregatie.

William Levada (68) is al sinds 1976 lid van de congregatie die moet toezien op de zuiverheid van de leer. Hij hielp onder meer bij het opstellen van de catechismus van de katholieke kerk, een van de mijlpalen van het pontificaat van Johannes Paulus II. Levada staat bekend als vrij conservatief. Zo is hij een tegenstander van het homohuwelijk en wil hij dat priesters hun bisschoppen om advies vragen over het weigeren van de communie aan katholieke politici die voor het recht op abortus zijn. Meer dan zijn voorganger zou hij openstaan voor intensere banden met andere christelijke kerken.

De Amerikaanse katholieke kerk heeft de jongste maanden sterk geleden onder een reeks van seksschandalen. De leiding van de kerk lag onder vuur omdat ze het misbruik niet had kunnen voorkomen en de feiten nadien ook sterk minimaliseerde. William Levada zat in een commissie die nieuwe en veel scherpere regels inzake seksueel misbruik van minderjarigen moest opstellen. Zijn benoeming tot prefect van de geloofsleer zal wellicht leiden tot een strengere aanpak van seksueel misbruik. De congregatie is immers ook bevoegd om als een soort kerkelijke rechtbank uitspraken te doen en beslissingen te nemen.

Met de benoeming van Levada zijn alle belangrijke functies in de Romeinse curie opnieuw ingevuld. Daarbij valt vooral de continuïteit op. Het blijft dus afwachten welke nieuwe of oude klemtonen Benedictus XVI zal leggen tijdens zijn pontificaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234