Donderdag 21/01/2021

Benedictus XVI ontmoet meer dan 250 kunstenaars

Het sleutelwoord in de speech van de paus was ‘schoonheid’. ‘Wat anders kan het enthousiasme en vertrouwen herstellen? Wat anders de menselijke geest aanmoedigen zijn pad terug te vinden, de ogen terug op de horizon te richten en te dromen van een leven dat zijn roeping waard is?’De banden tussen de katholieke kerk en de kunstwereld terug aanhalen: dat was de bedoeling van de grote ontmoeting zaterdag tussen paus Benedictus XVI en meer dan tweehonderdvijftig kunstenaars van over de hele wereld. Officieel toch, want kwade tongen beweren dat het vooral een poging was om het imago van de katholieke kerk via kunstenaars terug op te krikken. Wat er ook van zij, dat er van de vijfhonderd uitgenodigde artiesten meer dan tweehonderdvijftig op het appel verschenen, mag een succes heten. Ook al omdat de kerk erin slaagde de namen van diegenen die niet op de uitnodiging ingingen geheim te houden. Waren er wel: de gerenommeerde Iraaks-Britse architecte Zaha Hadid, de beroemde Indisch-Britse beeldend kunstenaar Anish Kapoor en F. Murray Abraham, de Syrisch-Amerikaanse filmster die in de succesfilm Amadeus de rol van Salieri vertolkte. Al was het gros van de genodigden wel Italiaans en mannelijk. Zo gingen onder meer filmcomponist Ennio Morricone, zanger Andrea Bocelli en beeldhouwer Arnaldo Pomodoro op de uitnodiging in.

Nieuw mecenaat

Meesterbrein achter de hele ontmoeting was aartsbisschop Gianfranco Ravasi, de nieuwe voorzitter van de pauselijke cultuurraad. Volgens Vaticaanwatchers is hij een rijzende ster in de katholieke hiërarchie. En alleszins is hij voortvarend. Zo zat hij nog maar enkele maanden op post of hij stuurde al aan op een deelname van het Vaticaan aan de Biënnale van Venetië en de Frankfurtse boekenbeurs. In een recent interview met Osservatore Romano, het dagblad van het Vaticaan, sprak hij zijn begrip uit voor hedendaagse kunstenaars. “Uit ervaring weet ik dat zij de kerk niet zozeer verwerpen, maar dat zij ervan overtuigd zijn dat de kerk al lang een andere weg dan de hunne is ingeslagen. Maar als wij interesse tonen, dan reageren zij daar meestal positief op.” Niet dat de kerk zich nu meteen als dé mecenas van de moderne kunst zal opwerpen. “Ik sluit dat niet uit”, zegt hij in The New York Times. “Maar we leven niet in de renaissance.” Het hoogtepunt van de ontmoeting zaterdag, was de speech van de paus. Die lardeerde hij met citaten van filosofen en kunstenaars als Plato, Herman Hesse en Dostojevski, om telkens tot hetzelfde codewoord te komen. Schoonheid. Die bestempelde hij als het ultieme talent, maar ook de ultieme taak van kunstenaars. Hij zag er ook de oplossing van de wereldwijde crisis in. “Wat anders kan het enthousiasme en vertrouwen herstellen? Wat anders de menselijke geest aanmoedigen zijn pad terug te vinden, de ogen terug op de horizon te richten en te dromen van een leven dat zijn roeping waard is?” Met het centraal thema van schoonheid trad de paus ook in de voetsporen van zijn voorgangers Paulus VI (1963-1978) en Johannes Paulus II (1978-2005). De eerste had vijfenveertig jaar geleden een soortgelijke ontmoeting met kunstenaars, eveneens in de Sixtijnse Kapel, de laatste schreef tien jaar geleden een eerste Brief aan kunstenaars.

Façade

Achteraf reageerde het gros van de genodigden erg positief. Volgens architect Daniel Libeskind in The New York Times was het evenement “een wonderbaarlijke stap van de paus om te spreken over kunst en lelijkheid en over wat kunst met cultuur verbindt.” De Amerikaanse videokunstenaar Bill Viola onderschreef de stelling van de paus dat kunst belangrijker wordt in crisistijden. Al klonken er ook kritischer geluiden. Zo zei de Italiaanse schrijfster Susanna Tamaro in The New York Times: “Laten we hopen dat het geen façade is, maar iets reëels.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234