Donderdag 06/05/2021

Bende van Nijvel: justitie denkt nu aan 'seriemoordenaar'

Een jaar geleden kregen nabestaanden van de 28 slachtoffers te horen dat de Bende van Nijvel een uiting moest zijn geweest van 'politiek terrorisme', met op de achtergrond CIA en KGB. Nu zitten de speurders, twintig jaar na de eerste feiten, plots weer op een heel ander spoor: dat van de volkomen geflipte seriemoordenaar, met twee à drie medeplichtigen.

Brussel / Charleroi

Eigen berichtgeving

Douglas De Coninck

Zondag kwamen ze aan in Charleroi. Dinsdagavond zat hun taak er al op. Bij de speciale speurderscel in Jumet sluit men niet uit dat wat twintig jaar gerechtelijk onderzoek en twee parlementaire commissies niet vermochten, nu misschien kan lukken dankzij twee gerenommeerde Franse profilers. Het duo baande zich eerder al een weg door de 500.000 pagina's van het Bende-dossier, en bezocht nu drie dagen lang locaties waar de Bende tussen september 1982 en november 1985 toesloeg. De profilers spraken ook met overlevenden die de Bende destijds van dichtbij aan het werk zagen. Een van de bezochte plaatsen was de Colruyt in Nijvel, waar op 17 september 1983 een echtpaar en een politieman in koelen bloede werden vermoord.

Drie dagen is kort, zo geeft men in speurderskringen toe, maar het was de onderzoeksrechters Jean-Claude Lacroix en Jean-Paul Reynal vooral te doen om een frisse kijk op het immense Bende-dossier. "Een van de profilers is een bekende Parijse psycholoog die erom bekend staat het gedrag van een moordenaar te kunnen 'lezen', en uit zijn handelingen een heleboel informatie te halen over wat voor iemand hij is."

Een moordenaar dus, met de nadruk op 'een'. De hypothese waarop de inmiddels tot acht speurders gereduceerde cel-Jumet zich nu volop concentreert, is die van de seriemoordenaar. "Weliswaar bijgestaan door twee à drie medeplichtigen", zegt een speurder. "Wat we met de hulp van de profilers beter trachten te begrijpen, is wat de onderlinge verstandhouding kan zijn geweest tussen de hoofddader, de zogeheten reus, en de anderen. Hoe kon het dat zij hem blindelings volgden bij bloedige raids waarbij een kind van negen op de parking van een supermarkt van dichtbij werd neergeschoten? We gaan nu steeds meer uit van een zeer kleine groep van mensen, misschien slechts drie of vier."

Die hypothese staat in schril contrast met de boodschap die de speurders op 30 mei 2001 brachten op een vergadering met nabestaanden. Toen heette het dat de Bende-leden "terroristen" waren en dat de aanslagen een uitvloeisel waren van een in België beslechte oorlog onder buitenlandse inlichtingendiensten. De speurders, zo blijkt nu, waren op dat moment erg geïntrigeerd door iets wat ze hadden ontdekt in de archieven van de vroegere Oost-Duitse spionagedienst Stasi in Berlijn. Tussen de vele honderdduizenden fiches zat er een die de naam droeg van Maria Krystina Slomka. Zij was de vrouwelijke helft van het Poolse juwelierskoppel dat op 1 december 1983 werd vermoord in Anderlues, bij de laatste Bende-overval van de 'eerste golf'. Nader onderzoek in de Berlijnse archieven wees uit dat de Stasi in de jaren tachtig op haar ambassade in Brussel een installatie had staan die toeliet om, waar en wanneer men dat maar wou, via België lopende telefoongesprekken af te tappen. De fiche verried dat de Stasi op 14 februari 1984 al het in- en uitgaande telefoonverkeer van Interpol Brussel had afgeluisterd, kennelijk in de hoop meer aan de weet te komen over een eventueel verband tussen de moord in Anderlues en de extreem-linkse terreurgroep CCC. "Dat spoor is inmiddels afgesloten", klinkt het in Jumet. "Een of andere hoge piet in de toenmalige DDR moet in die tijd op zeker ogenblik de opdracht hebben gegeven om uit te zoeken 'wat daar in België allemaal aan het gebeuren is'. Meer is er niet. Het is heus niet zo dat we nu een bocht van 180 graden maken. We kennen daders noch motieven, maar we blijven er wel van uitgaan dat er opdrachtgevers én uitvoerders waren. De profilers kunnen ons helpen bij het vormen van een beeld van wie die uitvoerders waren." Dinsdagavond maakten de profilers hun eerste evaluatie. Zij denken in de richting van een niet zo mentaal gezond individu. Dat het menens is met de nieuwe piste, moet blijken uit het feit dat eerstdaags in het hele land opnieuw affiches zullen worden verspreid met een bijgewerkte robotfoto van de 'reus'. "Het onderzoek ligt beslist niet stil", klinkt het nog. Daar is ook reden toe. In het staatsblad werd vorig weekend de wet op de verjaringstermijnen, die kort voor de zomer in de Kamer gestemd werd, gepubliceerd. Die wet maakt een einde aan de na twintig jaar intredende verjaringstermijn voor extreem zware misdrijven. Zonder die wet zou de eerste Bende-raid (bij wapenhandelaar Dekaise in Waver, 30 september 1982) eind deze maand verjaard en dus straffeloos zijn geworden.

Intussen zijn in Jumet een aantal andere praktische problemen alweer van de baan. Het inscannen van het dossier deed onlangs de centrale computer crashen. Er waren aanvankelijk geen middelen om daaraan te verhelpen. Dankzij een tussenkomst van justitieminister Marc Verwilghen (VLD) kon nieuw materiaal worden aangekocht. Weldra komt er een nieuwe informatievergadering met de nabestaanden. Vermoedelijk zullen de onderzoeksrechters bij die gelegenheid meer informatie vrijgeven over de resultaten van het werk van de Franse profilers.

'We gaan nu steeds meer uit van een zeer kleine groep van mensen, misschien slechts drie of vier'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234