Donderdag 28/01/2021

interview

Ben Johnson: "Niet Bolt maar ik ben de snelste man aller tijden"

Ben Johnson, een van de meest legendarische dopingzondaars uit de geschiedenis, is in Amsterdam om zijn boek te presenteren. De jaren hebben vat op hem gekregen, maar in zijn scherpe blik herken ik de man die me als atletiekliefhebber en ex-atleet altijd heeft gefascineerd. "Als ik een Amerikaan was, dan was er nooit een dopingschandaal geweest."

Seoel, 24 september 1988. De hele wereld kijkt naar de race der races. Carl Lewis en Ben Johnson staan zij aan zij in wat de snelste 100m ooit moest worden.

Voor Johnson is sprinten serious business. Carl Lewis is een entertainer bij wie de spotlights als een tweede thuis aanvoelen. Het contrast tussen beide sprinters kan nauwelijks groter zijn. Met zijn 1 meter 77 is Johnson een compacte sprinter die het van zijn start moet hebben. Lewis is een rijzige, lenige panter die vaak in het tweede deel van een race de tegenstand op een hoopje loopt.

De acht finalisten zitten in de startblokken. Het stadion houdt de adem in, tot het startschot weerklinkt. Johnson benut zijn sterkste wapen en schiet als een speer uit de blokken. Carl Lewis, de Brit Linford Christie en de andere finalisten zijn meteen op achtervolgen aangewezen. Nooit komen ze in de buurt van de ongenaakbare Ben Johnson. 9.79 seconden later steekt de Canadees zijn vinger in de lucht. Carl Lewis is tweede, Christie derde.

Na het brons van L.A. in 1984 komt de olympische droom uit voor Ben Johnson. De bedeesde immigrant uit Jamaica is in één klap een Canadese held. From rags to riches. Met een wereldrecordtijd verzekert Ben Johnson zich ook van sportieve onsterfelijkheid. Of toch voor even.

"Het is nog altijd het meest gelukzalige moment van mijn leven. Daar had ik zo lang voor gewerkt. De beste race van mijn leven. Ik ben er nog altijd trots op. Maar de race heeft wel alles overhoop gehaald."

De euforie was van korte duur. Het symbool van de Canadese droom bleek een fraudeur. Ben Johnson testte positief op de anabole steroïde stanozolol.

"Zes van de acht finalisten bleken achteraf in een zweem van doping te baden", zegt Johnson. "Maar ik was wel de enige die aan het kruis werd genageld. Corrupte organisaties als het IOC en de Internationale Atletiekfederatie (IAAF) zochten een zondebok. Een kleine, zwarte Canadees was het perfecte slachtoffer."

"De Amerikanen konden gewoon hun gang gaan. Carl Lewis deed alsof hij boven de rest stond. Uit een grootschalig onderzoek in 2003 werd duidelijk dat ook Lewis tijdens de Amerikaanse trials, waar hij zich moest plaatsen voor de Olympische Spelen van Seoel, positief had getest. Maar de positieve test werd in 1988 weggemoffeld. Lewis kon dus zonder probleem deelnemen aan de Spelen. De Amerikaanse atletiekfederatie beschermde haar atleten. Ik ben er zelfs zeker van dat iemand uit de omgeving van Lewis iets te maken had met mijn positieve test in Seoel. Maar daar kan ik niet verder op ingaan."

Wat bedoelt u? Is het niet te gemakkelijk om zware beschuldigingen te uiten zonder verdere uitleg?

Ben Johnson: "Luister jongen, jij weet er niets van. Alleen God en ik weten dat ik geen doping heb genomen in Seoel. Dat de hele wereld me sindsdien uitspuwt, kan me niet schelen."

"Maar ik geloof inderdaad dat een derde partij betrokken was bij mijn positieve test. Bij de gebruikelijke dopingcontrole na de finale kon ik niet meteen plassen. Behalve de dopingcontroleur was ook André Jackson aanwezig in de controlekamer. André maakte net als Carl Lewis deel uit van de Santa Monica Track Club. André had bier mee. Ik dronk een paar blikjes alvorens ik mijn plasje kon doen. Het kan bijna niet anders of daar moet stanozolol in mijn bier zijn gestopt. Stanozolol bestond ook in pilvorm. Op dit moment zijn er wat verwikkelingen rond deze zaak. Ik kan er dus niet meer over zeggen."

"Trouwens, ik spoot alleen maar steroïden in tijdens zware trainingsperiodes. En dat was geen stanozolol, wel furazabol. Anabole steroïden zorgden ervoor dat ik de trainingen beter en sneller kon verteren. Enkele weken voor de wedstrijden eraan kwamen, stopte ik ermee. Op die manier werden alle sporen van doping uit mijn lichaam gewist. Voor alle duidelijkheid: van steroïden op zich ga je niet sneller lopen. Je verteert de zware trainingsarbeid alleen beter."

(Ben Johnson begint stevig te gesticuleren. Hij stottert ook.)

Dus onrechtstreeks ga je er wel sneller van lopen. Toch? En steroïden geven ook een gevoel van agressie. Dat weet u ook. Aangezien u, door een blessure in de aanloop naar de Olympische Spelen, slechts zes weken de tijd had om u klaar te stomen, was een extra dosis agressie misschien niet overbodig. Zeker voor iemand die rekent op zijn explosiviteit in de startblokken. Is het dan abnormaal dat er zware twijfels zijn over uw verhaal?

(spanning vult de ruimte) "Ik ben geen valsspeler. Ik ben een mens die deed wat iedereen deed. Tot mijn dood zal ik ermee moeten leven dat de wereld me ziet als een vreselijke fraudeur. Daar trek ik me niets van aan. Maar dat iemand als Carl Lewis zomaar wegkomt met zijn daden, vind ik vreselijk. Daarom haat ik hem. Hij is een loser en een leugenaar. Het zijn de media, samen met het IOC en de Internationale Atletiekfederatie, die de mythe-Carl Lewis altijd levendig hebben gehouden. Als je zulke machtige organisaties mee hebt, kun je je veel permitteren."

Zeggen dat u deed wat iedereen deed, is toch geen legitimatie voor uw daden? De ontegensprekelijke feiten zijn dat u een positieve test had afgelegd in Seoel.

"Ik weet wat de feiten zijn. Dat moet jij mij niet zeggen. Jij bent een jongen die nog niets heeft meegemaakt en die alleen maar stomme vragen stelt. (Stijn Vlaeminck was in een vorig leven onder meer Belgisch kampioen 110m horden bij de junioren, red.) Mijn test was inderdaad positief. Maar ik blijf ontkennen dat ik doping nam in Seoel. Het is pure corruptie. Het draait alleen om geld. Was ik een blanke, dan zou dit nooit gebeurd zijn. De Canadese federatie zou me dan ook veel beter verdedigd hebben. Dit hele verhaal is er ook één van flagrant racisme. Volgende vraag!"

(Ik krijg het gevoel dat Johnson op elk moment de ruimte kan verlaten.)

Stel dat ik geloof dat u in Seoel geen doping hebt genomen, dan blijft het wel zo dat coach Charlie Francis u vanaf 1981 heeft gestimuleerd om steroïden te gebruiken. Hebt u daar nu spijt van?

"Mocht ik dat niet gedaan hebben, dan had ik mijn droom nooit kunnen waarmaken. Dan zou ik met ongelijke wapens hebben gestreden. Ik wist dat ik het foute pad op was gegaan. Maar met die gedachte kon ik wel leven. Zo was het nu eenmaal. En zo is het nog altijd. Er is vandaag nog maar bitter weinig veranderd. Integendeel. Nu gaat het over nog meer geld en de doping is geavanceerder dan vroeger. Dat is een explosieve combinatie. Je kunt dus raden dat er nog altijd veel jonge atleten rondlopen die zich door hun entourage laten overtuigen om doping te nemen. Geld is hun enige drijfveer."

"Voor mij was atletiek altijd pure passie. Het heeft me gemaakt tot wie ik ben als mens. In de middelbare school in Toronto had ik het als zwarte immigrant uit Jamaica niet gemakkelijk. Ik werd gepest. Maar door mijn sprinttalent kreeg ik respect. Door de sport kon ik ook reizen."

"Als jonge atleet vond ik geld totaal onbelangrijk. Atletiek is een leerschool voor het leven. Natuurlijk, door mijn latere succes kwam het grote geld vlot binnen. Iedereen rondom mij profiteerde daarvan. Ook mijn familie. Op dat moment begon geld mijn leven te domineren. Daar heb ik mijn leven opgegeven. Ik voelde de druk om te blijven presteren."

En dat was niet mogelijk zonder doping?

"Nee."

Een aantal jaren geleden werd Jamaica op de vingers getikt voor zijn gebrekkige antidopingbeleid. De Canadese marathonloper Reid Coolsaet tweette voor de Olympische Spelen van Londen dat hij buiten competitie drie keer meer werd getest dan alle Jamaicaanse atleten samen. Wat denkt u daarvan?

"Wat moet ik daarvan denken? Het is altijd zo geweest. Ik zeg niet dat Jamaica sjoemelt. Het zal ook wel iets te maken hebben met een gebrek aan geld om de tests uit te voeren. Maar een slecht antidopingbeleid is niet nieuw. Denk maar aan Oost-Duitsland destijds of aan de Verenigde Staten. Het zal nooit veranderen. Justin Gatlin liep al twee keer tegen de dopinglamp. Die zou een levenslange schorsing moeten krijgen. Maar hij is een Amerikaan en heeft dus veel te zeggen. Atleten worden ook heel goed beschermd door hun sponsors. Die laten niet toe dat hun atleten positief testen en geven mensen veel geld om hun mond te houden."

"Of kijk naar wat er vandaag in Rusland gebeurt. Daar wordt blijkbaar een dopingbeleid gevoerd dat mee door de staat wordt ondersteund. Dat zegt alles. Sommige naïevelingen denken dat een groot dopingschandaal nodig is om weer een stap dichter bij een dopingvrije sport te komen. Ze denken dat er dan extra maatregelen zullen volgen. Misschien is dat wel zo. Maar geloof me, er zullen altijd atleten zijn die de boel belazeren."

Wie Jamaica zegt, zegt ook Usain Bolt. Is Bolt de beste sprinter aller tijden?

"Dat moet je hem vragen. Je kunt ons moeilijk vergelijken. We zijn twee totaal verschillende atleten. Maar als je kijkt naar hoe snel ik al liep in de jaren 80, kun je raden dat ik met het huidige moderne materiaal en de technologische verbeteringen op elk vlak nog een stuk sneller had gelopen. Dus ja, ik ben er zeker van dat ik de snelste man aller tijden ben en niet Usain Bolt. En ik denk wel dat Bolt dat weet. Je zult dat misschien ongeloofwaardig vinden, maar dat kan me niets schelen. Er is maar één iemand in dit universum die over mij mag oordelen: God. Wat andere mensen over mij denken, doet me niets."

Echt niet? Want u hebt het boek De outsider geschreven. Na al die jaren wilt u plotseling uw verhaal delen met de wereld. Misschien kan het u wel degelijk schelen wat mensen denken?

"Nee, mensen hebben me al veroordeeld. Dat zal niet meer veranderen. Iedereen weet wat ik heb gedaan. Door het boek wil ik wel laten zien door welke hel ik ben gegaan. Het is niet de bedoeling de lezers een boodschap mee te geven. Mensen kunnen voor zichzelf denken. Ze hoeven hun opinie over mij niet te veranderen. Ik wil gewoon vertellen hoe ik door sommigen werd behandeld."

"Ik voelde me jaren als een schaap dat het moest opnemen tegen een roedel wolven. De mensen die me dit hebben gelapt, hebben geen geweten en geen hart. Maar ze hebben me niet kapot gekregen. Ik zie er nog altijd goed uit en ik ben gelukkig. Ik probeer zoveel mogelijk uit het leven te halen. Zolang ik kan reizen, geweldige mensen kan ontmoeten en kan doen wat ik wil, ben ik gelukkig. Meer verlang ik niet van het leven."

Bent u een Canadees of een Jamaicaan?

"Ik woon al 43 jaar in Toronto. Maar ik ben als een Jamaicaan opgevoed. Ik eet Jamaicaans, al mijn vrienden zijn Jamaicaans. Ik doe niets wat een Canadees doet. Want Canada heeft geen cultuur."

Dan luistert u wellicht ook graag naar reggae? Gelooft u in muziek als doping?

"Muziek is een medicijn. Humor is een medicijn. Trainen om fit te blijven, is een medicijn. Dat zijn de drie beste medicijnen die er zijn. Veel beter dan alle doping die je overal kunt kopen."

Ben Johnson, De outsider, Voetbal Inside, 304 p., 19,99 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234