Woensdag 16/06/2021

Primaries

Ben Carson, het politieke fenomeen

Ben Carson. Beeld AP
Ben Carson.Beeld AP

Tot een paar jaar geleden had de neurochirurg op rust en schrijver Ben Carson nauwelijks iets met politiek te maken. Een erg gesmaakte, vlijmscherpe speech over Obamacare besliste daar anders over. Lang gedijde hij prima als 'politiek fenomeen', maar die magie lijkt stilaan te zijn uitgewerkt.

Gaat u er Wikipedia maar eens op na: het aantal awards, eredoctoraten en medailles dat de 64-jarige Ben Carson later op zijn doodsprentje zal kunnen zetten, is ronduit indrukwekkend. Het zijn eretitels die zijn prestaties in zijn 'vorig leven' als neurochirurg, schrijver en filantroop bekronen. Carson heeft, net zoals zijn Republikeinse tegenkandidaat Marco Rubio, dan ook een geweldig verhaal te vertellen. Zo een dat de Amerikanen graag horen: met veel problemen en ontberingen in het begin en sloten verwezenlijkingen, geld en geluk op het einde. Dat alles overgoten met een diep christelijke saus.

Carsons verhaal, dat hij zelf in 1992 neerschreef in de bestseller 'Gifted Hands: The Ben Carson Story' en dat later zelfs verfilmd werd met Cuba Gooding Jr. in de hoofdrol, begint in Detroit, in de staat Michigan. Zijn moeder, die als 13-jarige trouwt met zijn 28-jarige vader Robert, ontdekt dat haar man er een tweede gezin op nahoudt. Het koppel scheidt en Carson moeder staat er plots alleen voor. Ze doet twee of drie jobs tegelijk om het gezin recht te houden, maar de familie is arm.

Carson beweert dat hij een vreselijk gewelddadig temperament had als jonge tiener. Hij probeert zijn moeder te slaan en steekt zelfs een goede vriend met een mes, maar heeft geluk dat het lemmet breekt op de gesp van diens riem. Sindsdien, zo luidt het verhaal nog, probeert Carson zijn woede onder controle te krijgen door de Bijbel te lezen. Als student in de jaren 70 is hij een hevige tegenstander van de Vietnam-oorlog en hij steunt dan ook ten volle de Democraat George McGovern.

De protagonisten van de primaries

We naderen de eerste voorverkiezingen in de Verenigde Staten op 1 februari. In de aanloop naar de primaries lees je bij De Morgen elke dag het portret van een van de protagonisten uit de verkiezingsstrijd. Vandaag: Ben Carson, de voormalige topchirurg met politieke ambities.

Ben Carson kreeg in 2008 de Presidental Medal of Freedom van toenmalig president George W. Bush. Het is een van de vele bekroningen in zijn leven. Beeld AP
Ben Carson kreeg in 2008 de Presidental Medal of Freedom van toenmalig president George W. Bush. Het is een van de vele bekroningen in zijn leven.Beeld AP
Ben Carson in de documentaire 'Gifted Hands' uit 1991. Beeld rv
Ben Carson in de documentaire 'Gifted Hands' uit 1991.Beeld rv

Siamese tweeling

Carson is een ijverige student: eerst behaalt hij een diploma psychologie aan de universiteit van Yale en in 1977 studeert hij af als arts aan de universiteit van Michigan. Hij specialiseert zich in Baltimore in neurochirurgie. In datzelfde ziekenhuis, het Johns Hopkins Hospital, zal hij in de jaren 80 furore maken als de chirurg met de gouden handen. In 1987 zorgt Ben Carson voor een wereldprimeur wanneer hij een aan het hoofd vergroeide Siamese tweeling van elkaar kan scheiden. Hoewel een paar jaar later blijkt dat de operatie beide jongens niet veel goeds gedaan heeft, is de naam van Carson gemaakt. Uitgeverijen schuiven aan voor de rechten op zijn verhaal en hij verdient flink de kost met voordrachten.

Zijn eerste boek is de hoger vermelde biografie, maar nadien volgen nog negen exemplaren. Eerst schrijft hij nog over psychologie en levenslessen, vanaf 2013 gaat hij meer de politieke toer op. Niet toevallig: 2013 is het jaar waarin hij op pensioen gaat en als miljonair aan een indrukwekkend tweede leven begint.

Trump voorbijgestoken

Dat nieuwe leven krijgt een vliegende start met het jaarlijkse politiek-christelijke evenement National Prayer Breakfast. Carson mag er een toespraak geven in aanwezigheid van president Barack Obama. Die zit amper anderhalve meter naast hem, maar moet aanhoren hoe Carson zijn beleid in de gezondheidszorg met zijn verbaal uiteenrijt. Het is het moment waarop Carson de harten wint van talloze conservatieve politici en kiezers. In een later debat zal hij Obamacare zelfs "het ergste wat ons overkwam sinds de slavernij" noemen.

Carson wordt in de jaren 80 over de Republikeinse streep getrokken door Ronald Reagan, zo vertelt hij later. Maar uit ergernis over de Republikeinse "hypocrisie" rond de buitenechtelijke affaire van president Clinton met Monica Lewinsky laat hij zich in de jaren 90 registreren als 'onafhankelijke'. Het is pas eind 2014 dat hij zich weer openlijk out als Republikein. Maar dan voor echt: een half jaar later stort hij zich vol in de presidentsrace voor 2016.

Aanvankelijk met denderend succes trouwens. Barack Obama meets Sarah Palin, zo wordt er op dat moment geschreven. Een Afro-Amerikaan met een ronduit geweldig levensverhaal, maar met extreem christelijke en conservatieve ideeën. Tegen de herfst van 2015 is Carson op zijn absolute toppunt: de wat saaie chirurg met stille stem steekt in sommige polls zelfs Donald Trump voorbij. Maar vanaf dan begint zijn ster wat te tanen.

null Beeld ap
Beeld ap

Verzinsels en missers

Is het de pers die plots zijn onwaarschijnlijke levensverhaal begint uit te zoeken? Goed mogelijk. Politico ontdekt namelijk dat Carson helemaal niet is toegelaten op de prestigieuze Amerikaanse militaire academie van West Point, zoals hij in zijn boek beschrijft. CNN zoekt bovendien negen mensen uit zijn verleden op om het verhaal over zijn gewelddadige temperament, en de daaruit voortvloeiende steekpartij, te checken. Iedereen valt uit de lucht, niemand kan het verhaal bevestigen. Carson geeft daarop toe dat de passage over West Point niet helemaal correct was, maar weigert het verhaal over de steekpartij te herzien. Hij haalt uit naar de "vooringenomen, linkse media", die volgens hem zelf leugens verkopen.

Maar meer nog dan zijn opgesmukte biografie zijn het zijn missers en bizarre stellingen die de voormalige neurochirurg doen wegzakken. Hij wil zwaar schrappen in de belastingen, maar kan zijn berekeningen niet hard maken. Hij shockeert met boude citaten als "ik denk dat de kans dat Hitler zijn doelen had bereikt aanzienlijk kleiner was geweest als de burgers wapens mochten dragen". Hij stelt dat een moslim volgens hem geen Amerikaans president mag worden, dat de oerknal "een sprookje" is, dat de "evolutietheorie het werk van de duivel" is en dat de piramides in Egypte "graansilo's van Jozef" waren.

Zijn visies over buitenlandse politiek worden vooral op meewarig gegrijns onthaald, met beweringen dat de Chinezen meestrijden in het Midden-Oosten en dat de Baltische staten lid moeten worden van de NAVO (terwijl die al lang lid zijn). Uiteraard is hij ook een ontkenner van de klimaatproblematiek, een tegenstander van abortus en van het homohuwelijk.

Yourself to blame

Als Carson in oktober nog de meest belovende kandidaat op het lijstje was, dan is hij intussen gedegradeerd tot een van de meelopers. Niet alleen Donald Trump wipte weer over hem in de peilingen, ook Rubio en Cruz deden dat. Tijdens speeches verwijst Carson graag naar een gedicht van Mayme White Miller dat hij van zijn moeder leerde. Het heet 'Yourself to blame' en de laatste verzen gaan als volgt:

You're the captain of your ship
So agree with the same
If you travel downward
You have yourself to blame

Als het voor Carson misloopt tijdens deze primaries, zal hij weten waar hij de schuld moet zoeken.

Morgen: Donald Trump, de pochende poenschepper.

undefined

null Beeld AP
Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234