Zondag 21/07/2019

NAVO-top

Belooft Trump straks om 'Artikel 5' te respecteren?

Beeld AP

De grote vraag bij de NAVO straks is of VS-president Donald Trump zijn steun zal uitspreken voor Artikel 5. Dat bepaalt dat bij een aanval op één lid de andere landen van de alliantie militaire steun verlenen. 

In zijn campagne had Trump dat nog voorwaardelijk gemaakt aan financiële steun. Verwacht wordt dat hij nu wel over de brug komt, hetzij vergezeld van een waarschuwing over achteroplopende betalingen. "Ik denk dat je kan verwachten dat de president zeer streng zal zijn voor de andere bondgenoten", zei VS-buitenlandminister Rex Tillerson al.

Monumenten

Rond vier uur deze namiddag zullen de 28 leden van het westerse defensiebondgenootschap, de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, voorafgaand aan de inhuldiging van het nieuwe NAVO-hoofdkwartier twee symbolische monumenten onthullen. VS-president Donald Trump zal het 9/11-monument inhuldigen en Duits bondskanselier Angela Merkel het memoriaal voor de Berlijnse Muur.

Het 9/11-gedenkteken geldt voor de NAVO als het Artikel 5-memoriaal, omdat na de aanslagen van 9/11 de alliantie voor de eerste keer deze basisbepaling van hun handvest respecteerde. Ze schoten allemaal de VS te hulp in de oorlog tegen Al Qaida, in Afghanistan, omdat één van hun leden was aangevallen.

De grote vraag is nu of president Trump deze eed namens de VS zal herhalen, want in zijn campagne had hij de NAVO eerst "overbodig" genoemd, en vervolgens gezegd dat respect voor Artikel 5 wel eens afhankelijk zou kunnen worden gemaakt van financiële steun (het respecteren van de beruchte 2 procent-norm, red.). Daarbij noemde hij de Baltische lidstaten, Estland, Letland en Litouwen, die nu rekenen op militaire bescherming van de NAVO tegenover de Russische dreiging. Sindsdien heeft hij nog nooit zijn openlijke steun voor Artikel 5 uitgesproken, al kwam hij terug op zijn uitspraak van overbodigheid.

Diplomaten verwachten dat hij vandaag voor het oog van de wereld voor Artikel 5 wel zijn onvoorwaardelijke steun zal geven, maar tegelijk wel de financiële druk hoog zal houden. Zijn buitenlandminister Rex Tillerson lichtte hier gisteren al een tipje van de sluier op in een gesprek met de Amerikaanse journalisten die meereizen met Trump.

"Zoals de president al heeft gezegd: hij wil écht dat deelnemende NAVO-leden hun verplichtingen voor de gedeelde lasten opvoeren en hun verplichtingen tegemoetkomen. Twee procent van het bbp was een doel waar ze het allemaal over eens werden. Ik denk dat je kan verwachten dat de president zeer streng voor ze zal zijn, zeggende: 'Kijk, de VS geeft 4 procent van zijn bbp uit aan defensie. Wij doen veel. Het Amerikaanse volk doet veel voor jullie veiligheid en onze gedeelde veiligheid. Jullie moeten aan jullie aandeel (van 2 procent, red.) voldoen, en jullie deel voor jullie veiligheid.' Ik denk dat dat de kernboodschap zal zijn voor de NAVO."

Rusland

Bij bondskanselier Merkel wordt het uitkijken hoe zij zich tijdens de inhuldiging van het Muur-monument, om de Koude Oorlog te herdenken waarin de NAVO tegen de USSR en het Warschaupact stond, zal opstellen tegenover Rusland. Mogelijk doet ze dat helemaal niet, om Moskou niet te provoceren.

Na de inhuldiging van de monumenten zal België, dat mee instond voor de bouw van het nieuwe hoofdkwartier in Haren, officieel de sleutels overhandigen aan de NAVO tijdens een nieuwe plechtigheid. Daar zal premier Michel nog eens spreken.

Vanavond tijdens een werkdiner zal de NAVO zich buigen over de hete financiële hangijzers en de vraag of de alliantie als geheel de strijd tegen IS zal vervoegen. Nu maken alle leden van het bondgenootschap er al individueel deel van uit. Verwacht wordt dat hierover consensus wordt bereikt, al zal de NAVO als collectief wellicht enkel ondersteunende en geen gevechtstaken op zich nemen. Voor België stelt zich dan de vraag of en hoe we als individueel lid vanaf juni nog zes maanden gaan bombarderen boven noordelijk Irak en Syrië, wat regeringspartner N-VA voorstelt.

Tijdens het werkdiner wordt ook beslist hoeveel extra troepen naar Afghanistan worden gestuurd, want de recente opmars van de Taliban daar baart de alliantie grote zorgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden