Donderdag 06/05/2021

'Belgische wafel' wordt bedevaartsoord

Zo'n veertigduizend mensen vierden het afgelopen weekend het feest van de Burning Man. Het kunstenaarsfestival dat midden in de woestijn van Nevada wordt georganiseerd krijgt ieder jaar meer weerklank buiten de States. Voor het eerst was ook een uitgebreide Belgische delegatie van de partij. Hun kunstwerk werd meteen de grote publiekstrekker van het festival.

door Janine Meijer

NEVADA l Een man met een opgezette duif op zijn hoed en bontgekleurde bellen aan zijn fiets rijdt slingerend over de immense stofvlakte. Behalve een ketting met rode linten om zijn middel, is hij poedelnaakt. Als er een dame, gehuld in een zilveren glitterjurk en paarse bontlaarzen, zijn pad kruist, steekt hij vrolijk zijn hand op.

Even verderop tuft een Londense dubbeldekker over het terrein. De bus is helemaal ingepakt in een roze schapenvacht. Bovenop dansen mannen en vrouwen. Het gevaarte schudt langs alle kanten en kan ternauwernood een walvis op wieltjes ontwijken die stomende geluiden maakt. Een rollende roomsoes moet ook flink op de remmen gaan staan. De bestuurster van het rijdende taartje lost een kreet en snelt dan lachend een zijweg in.

In het midden van dit carnaval staat een grote houten pop, het symbool van het Burning Manfestival. Zo'n twintig jaar geleden strompelde Larry Harvey met een kleinere versie van de houten pop naar het strand. Zijn relatie was spaak gelopen. De man wilde een streep trekken onder zijn verleden. Hij verbrandde de houten pop en hoopte zo een nieuw leven te beginnen.

Zijn daad kreeg gevolg en vandaag komen er elk jaar zo'n veertigduizend mensen van allerlei pluimage samen in de woestijn om het verleden van zich af te schudden en een nieuwe werkelijkheid te creëren. In de week die voorafgaat aan Labour Day verandert de woestijn van Nevada in een vrijstaat voor hippies. Kunstenaars van over de hele wereld troepen er samen om hun creatieve uitspattingen te tonen. Een enorme lotusbloem van groen linnen die kleine bloempjes uitspuwt, een metalen rups met brandende schubben, een draaiend rad waarin waaghalzen naar boven worden geslingerd: creativiteit kent geen grenzen op Burning Man.

Het festival is in Europa nauwelijks bekend, maar in Amerika is het inmiddels een echte hype. Dit jaar neemt er voor het eerst een Belgische groep deel. Hun kunstwerk is meteen de grote publiekstrekker geworden. De hele 'playa', zoals de stofvlakte door de bezoekers wordt genoemd, praat over het enorme houten gevaarte. De Amerikanen noemen het de 'Belgian waffle'. Maar een wafel is het geenszins.

Het kunstwerk symboliseert een ruimtevaartschip waarmee men uit de toekomst naar het heden is afgereisd om de mensheid bewust te maken van de noodzaak van een nieuwe wereld, zegt kunstenaar Arne Quinze van designbureau Quinze & Milan. Quinze heeft het concept ontworpen en uitgedacht, samen met ondernemer Jan Kriekels van radiatorproducent Jaga uit Diepenbeek.

Zo'n drie weken geleden streken Quinze en Kriekels met een groep van zowat tachtig medewerkers en sympathisanten neer in de woestijn. Ze noemen zichzelf de Uchronians, mensen uit een niet bestaande tijd. Dag en nacht bouwden ze aan het ruimteschip waarin zo'n 140 kilometer hout en een half miljoen spijkers is verwerkt.

"Een vastomlijnd plan was er niet", legt Quinze uit. "De creativiteit van de werkers is belangrijker dan mijn uitgedacht ontwerp. Maar wat er staat, is mooier dan ik ooit had kunnen dromen."

Bezoekers kunnen door het ruimteschip wandelen. De vleugels van het schip zijn vijftien meter lang. Binnen is er een podium gebouwd waar de beste feestjes van het festival worden gegeven. In korte tijd is het kunstwerk uitgegroeid tot een echt bedevaartsoord. Bezoekers hebben kleine boodschappen op de houten latjes geschreven. "Mummie I miss you." Maar ook: "This is the best piece of art we have seen in years."

Het ruimteschip beeldt de nieuwe economie uit, legt Jan Kriekels uit. "Er moet een nieuwe creatieve economie komen waarin innovatie vanzelfsprekend is. Ondernemers durven hun nek niet meer uit te steken. Ik neem enorme risico's door met een grote groep in extreme omstandigheden een gewaagd kunstwerk te gaan bouwen. Maar we komen als gelauwerde mensen terug. De solidariteit die de laatste weken is ontstaan, is niet meer kapot te krijgen en zal leiden tot een nieuwe stroom van creativiteit."

Aan het einde van het festival wordt het kunstwerk geheel volgens de filosofie van het festival in brand gestoken. De bouwers protesteren. Het bouwwerk dat bloed, zweet en tranen heeft gekost zal voor hun ogen door vlammen worden versmacht. Volgens Kriekels is het echter een noodzakelijke daad. "De meeste bedrijven die een product hebben gelanceerd, blijven te lang hangen in dat succes. Om opnieuw creatief te kunnen zijn, moet je datgene wat je gemaakt hebt vernietigen. De meest succesvolle economieën vandaag, zoals die in het Midden-Oosten en Azië, zijn 'burned economies'. Vanuit het niets zijn ze razendsnel gegroeid. Als wij in het westen hierop een antwoord willen geven, moeten we op eenzelfde manier telkens weer met een schone lei durven te beginnen."

Het project is voor een groot deel door Kriekels zelf gefinancierd. Hij hoopt andere Belgische ondernemers aan te zetten dezelfde weg in te slaan, maar krijgt voorlopig nog weinig navolging. "Belgische ondernemers durven niet. Het enige waarin ze creatief zijn, is het ontduiken van de belasting."

Het budget dat Kriekels voor het project heeft vrijgemaakt is gigantisch, maar het radiatorbedrijf uit Diepenbeek heeft de laatste weken bijna elke Amerikaanse radio- en televisiezender gehaald. Ook de organisatoren van Burning Man zijn razend enthousiast. De Belgen hebben voor vernieuwing gezorgd op het brandende feestje dat creativiteit propagandeert, maar waar steeds vaker dezelfde kunstwerken werden vertoond.

Lady B., die het festival mee heeft opgezet, komt de Belgen persoonlijk feliciteren. In zwarte hotpants en met een pluchen Nijntje bungelend aan haar buik bedankt ze de Belgen uitvoerig. "Jullie zijn fantastisch. Dit is het beste wat het festival in jaren is overkomen." Quinze en Kriekels worden stevig tegen haar weelderige borsten gedrukt.

Ook stichter Larry Harvey is een en al lof. "Ik hoopte al jaren dat zo'n groep als jullie zich achter het project zou scharen", zegt hij vanuit zijn campingstoel.

Harvey heeft op het festival inmiddels de status van een goeroe gekregen en wordt geflankeerd door twee veiligheidsmensen die elke beweging volgen van iedereen die in zijn buurt komt. Harvey is helemaal in het zwart gekleed en omklemt met bevende handen een sigaret.

Dat zijn liefdesverdriet tot een jaarlijks festival is uitgegroeid, had hij nooit kunnen voorspellen. Burning Man moet meer zijn dan een ontladingsfeestje van een stelletje gefrustreerde Amerikanen, vindt ook Harvey. Hij luistert vol bewondering naar de theorie van Quinze en Kriekels over het opstarten van een nieuwe creatieve economie. Over een aantal jaren moet het festival ook in de andere Amerikaanse staten navolging krijgen.

Op het festival van de vrijheid gelden overigens strenge regels. Overal lopen er rangers die overtredingen streng bestraffen. Wildplassers kunnen rekenen op een boete van 500 dollar en minderjarigen die drinken worden zonder pardon opgepakt.

Volgens sommigen zijn er zelfs FBI-agenten die de festivalgangers drugs aanbieden. Wie toehapt, wordt in de boeien geslagen.

Ondertussen groeit ook kritiek op het festival. Uitgerekend op de plek waar het feest van de vrijheid wordt gevierd woonden vroeger indianen. Zij zijn grote vrijheidsliefhebbers en hebben een uiterst creatieve economie, maar wonen nu in armoedige barakken aan de rand van de woestijn. Als ze over de grond van hun voorouders willen lopen, moeten ze een toegangsticket van 280 dollar kopen.

Morgen: Het ruimteschip wordt verbrand

Het ruimteschip beeldt een nieuwe economie uit waarin innovatie vanzelfsprekend is

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234