Donderdag 14/11/2019

Belgische Rosetta wint twee keer

Het palmares waarmee zondagavond het Internationaal Filmfestival van Cannes werd afgesloten, is een van de meest radicale en controversiële van de voorbije jaren. Het is ook een historisch palmares, want voor het eerst werd een Belgische langspeelfilm, namelijk Rosetta van de Waalse gebroeders Luc en Jean-Pierre Dardenne bekroond met de Gouden Palm.

Onder voorzitterschap van de Canadese cultregisseur David Cronenberg heeft de jury van deze 52ste Cannes-editie (met daarin onder meer de Franse regisseur André Téchiné, de Duitse cineaste Doris Dörrie, de Amerikaanse actrice Holly Hunter en de Franse toneelschrijfster Yasmina Reza) bewezen dat ze volledig autonoom en desnoods zeer eigenzinnig haar werk wilde doen. En dat ook heeft gedaan. Van de verschillende namen, waarvan pronostiekgewijs verwacht werd dat ze op een of andere plaats in het palmares zouden opduiken, werd alleen de Spaanse filmmaker Pedro Almodovar bekroond. Toen aangekondigd werd dat hij naar huis mocht met de prijs voor de beste regie, gleed er even een zweem van ontgoocheling over zijn gezicht, want die prijs impliceerde immers dat hij geen Gouden Palm moest verwachten voor zijn nieuwe film Todo Sobre Mi Madre.

Almodovar was reeds eerder op de Croisette aanwezig als jurylid, maar Todo Sobre Mi Madre was pas zijn eerste film die in de officiële selectie werd opgenomen. Met films als La Flor De Mi Secreto en Carne Tremula begon de Spaanse cineast sinds het midden van de jaren '90 steeds nadrukkelijker het melodramagenre te verkennen. In die mate zelfs dat men daarvoor in Spanje het neologisme Almodrama heeft verzonnen. Dat houdt perfect steek, want qua vormgeving is zijn filmstijl nog altijd zeer herkenbaar: felle kleuren, sterke vrouwenrollen, door de art director zorgvuldig bewerkte locaties, modieus uitgedoste personages... Todo Sobre Mi Madre is opnieuw een typische 'vrouwenfilm' geworden, al zitten er (naar goede Almodovar-gewoonte) ook een paar travestiepersonages tussen. Het verhaal van zijn nieuwe film kan onmogelijk in enkele regels samengevat worden. Zelf laat Almodovar de synopsis in de persmap beginnen met de verwijzing naar een of ander Grieks gezegde, namelijk dat alleen vrouwen die hun ogen met tranen gewassen hebben, klaar kunnen zien.

Er wordt inderdaad veel geweend door verpleegster Manuela, die in het begin van de film haar 17-jarige zoon Esteban voor haar ogen ziet verongelukken. Ze verhuist dan vanuit Madrid naar Barcelona, waar ze op zoek wil gaan naar de vader van Esteban. Ze heeft haar zoon nooit iets over hem verteld, al was het maar omdat ze het moeilijk vond hem uit te leggen dat zijn vader grotere borsten had dan zijn moeder en dat hij Lola heet. In Barcelona - een nieuwe locatie voor Almodovar - volgen dan talrijke avonturen en ontmoetingen. Het wegens de vele personages behoorlijk complexe scenario wordt helder verteld, met hier en daar enkele aan het theater (A Streetcar Named Desire) of de film (All About Eve) ontleende excursies.

Omdat de Cannes-organisatie van de jury verwacht dat ze met haar palmares zoveel mogelijk gelukkigen zouden maken, is het meestal niet gebruikelijk dat één en dezelfde film met meerdere prijzen beloond wordt. Vandaar de ontgoocheling van Almodovar, want de regieprijs leek zijn kans en hoop op de Gouden Palm meteen te vernietigen. Anderzijds had het nochtans toch nog gekund, want de jury bleek absoluut niet bereid zich aan die palmaresgewoonte (één prijs per film) te houden. In het geval van Rosetta kunnen we daar alleen maar blij mee zijn: een Gouden Palm én een prijs voor de beste vrouwelijke vertolking voor Emilie Dequenne. Die beslissing bleek het galapubliek bij de slotvoorstelling niet bepaald te storen, al was het maar omdat de meesten wellicht niet eens Rosetta gezien hadden, waardoor de jury meteen het voordeel van de twijfel kreeg.

Maar er was wel veel boegeroep en gefluit toen bleek dat L'Humanité van de Franse regisseur Bruno Dumont drie keer in de prijzen viel. Eerst was er de dubbele vertolkingprijs voor 'acteur' Emmanuel Schotté en 'actrice' Séverine Caneele en op de koop toe kreeg regisseur Dumont ook nog eens de Grand Prix du Jury (die ook zo'n beetje als de 'zilveren' palm kan worden beschouwd. We schrijven 'acteur' en 'actrice' hier tussen haakjes, omdat Dumont ook in deze film geen beroep wenste te doen op professionele acteurs, maar opnieuw met 'amateurs' werkte.

Bruno Dumont, van opleiding filosoof, debuteerde in '96 met La Vie de Jésus. In zijn tweede film situeert het verhaal zich opnieuw in Frans-Vlaanderen. Het draait dit keer rond een politieonderzoek naar aanleiding van de verkrachting en moord op een elfjarig meisje. Bij deze uiterst strenge en aangrijpende film is meteen duidelijk dat regisseur Dumont reeds zijn eigen, herkenbare stijl heeft gevonden. Zijn hoofdpersonages - een eenvoudige en nederige politie-inspecteur die het leed van de wereld op zijn schouders lijkt te torsen en de vrouw waarop hij hopeloos verliefd is - worden op zo'n nadrukkelijk trage en 'simpele' manier geportretteerd dat de film bij momenten schamper gelach ontlokte waar dat wellicht niet zo bedoeld was. De persvisie van L'Humanité eindigde dan ook op een mengeling van denigrerend gefluit en bewonderend applaus. Dat was bij de bekendmaking van het palmares niet anders.

Ook uit de andere prijzen bleek dat de jury resoluut geopteerd heeft voor eigenzinnig, persoonlijk en niet bepaald publieksvriendelijk filmwerk. De Prix du Jury ging naar de Portugese veteraan Manoel de Oliveira (°1908) voor A Carta (De Brief), een strakke, academisch ogende adaptatie van La Princesse de Cléves, met Chiara Mastroianni in de hoofdrol. En de prijs voor het beste scenario ging naar het Russische duo Yuri Arabov en Marina Koreneva voor hun werk aan Moloch, een gestileerde en bevreemdende film van de Russische cineast Alexandre Sokourov, waarin een dag uit het 'familieleven' van Hitler (in Berchtesgaden, tussen Eva Braun, Martin Bormann en Joseph Goebbels) geëvoceerd wordt.

Kortom, het radicale en controversiële palmares van Cannes '99 zal nog veel inkt doen vloeien. Zowel uit onbegrip en verontwaardiging, als uit bewondering voor zo'n rigoureuze en compromisloze jury-aanpak. In die hele context kwam het arrogant en zelfingenomen gestuntel van de Franse actrice Sophie Marceau, die (hopelijk voor de laatste keer) de Gouden Palm mocht uitreiken, dan ook bijzonder pijnlijk over. Maar we zullen ons liever de oprechte tranen van emotie en dankbaarheid bij de dolgelukkige Emilie Dequenne én de broers Dardenne blijven herinneren.

(Jan T.)

Gebroeders Luc en Jean-Pierre Dardenne bekroond met de Gouden Palm

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234