Zondag 09/08/2020
Bruno Lietaert, rechter aan het arbeidshof in Gent, loopt mee in de betoging tegen de hervormingen van de Poolse regering.

Polen

Belgische rechters lopen in Polen mee tijdens betoging: ‘Zonder rechtsstaat kan democratie niet bestaan’

Bruno Lietaert, rechter aan het arbeidshof in Gent, loopt mee in de betoging tegen de hervormingen van de Poolse regering. Beeld BAS BOGAERTS

Het is niet van hun gewoonte, maar ook Belgische rechters gaan vandaag in Warschau betogen. Samen met collega’s uit heel Europa uiten ze hun ongenoegen over de Poolse regering, die de onafhankelijkheid van Poolse rechters aan banden legt. 

“Het moet al erg zijn als ook rechters op straat komen”, zegt Bruno Lietaert, rechter bij het Gentse arbeidshof. “Betogen zit niet in onze cultuur. Maar als de beginselen van de rechtsstaat in het gedrang komen, verheffen wij onze stem.” 

Het moet de mars van de duizend toga’s worden vandaag in Warschau. Uit een twintigtal Europese landen komen rechters naar de Poolse hoofdstad afgezakt om te protesteren tegen de regering, die de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht steeds verder aantast. De delegaties – ook uit Ierland, Nederland en zelfs Turkije – zullen in vol ornaat de straat op trekken. 

“Sinds 2015, toen de PiS-partij aan de macht kwam, zijn er sterke aanvallen op de onafhankelijkheid van de gerechtelijke instellingen”, zegt Marie Messiaen, een rechter van het arbeidshof in Bergen, die mee opstapt. “Dat begon met een hervorming van het grondwettelijk hof. Door een nieuwe wet doet dat hof niet meer dienst als controleorgaan van de regering.”

Boetes of ontslaan 

De directe aanleiding voor de mars is een brok nieuwe wetgeving, die de Poolse Kamer al heeft goedgekeurd. Die maakt het mogelijk voor politici om rechters te beboeten of te ontslaan. De wetgeving kwam er op initiatief van de uiterst rechtse Poolse regering, maar moet nog door de Senaat, waar de oppositie een krappe meerderheid heeft. 

De Europese Unie heeft zich al uitgesproken tegen de nieuwe wetgeving. Messiaen hoopt ook op een reactie van Didier Reynders (MR), die sinds december Europees commissaris van Justitie is. “We moeten allemaal druk zetten om aan te tonen dat de Poolse regering de slechte richting uit gaat”, zegt Messiaen. “Het is misschien maar een betoging, maar de Poolse regering moet beseffen dat dit niet zonder gevolgen blijft. Niet alleen de instellingen roeren zich. Ook Europese burgers komen in verzet.” 

De optocht, die bedoeld is als een stille mars, wordt georganiseerd door Iustitia, een vereniging van Poolse rechters. Die voelen zich alvast gesterkt door de aanwezigheid van collega’s uit tal van Europese landen. 

Het stille protest gaat niet alleen over de nieuwe wetgeving, maar over tal van hervormingen die de laatste jaren zijn doorgevoerd. 

“De regering duidt zelfs disciplinaire functionarissen aan om rechters te controleren”, zegt Monika Frąckowiak, een Poolse rechter die de mars mee organiseert. “Ook tegen mij lopen verschillende disciplinaire procedures. Daardoor hebben rechters hier nauwelijks nog rechten.”

Homovrije zones

Vanuit België zullen maar drie rechters naar Polen trekken, maar elk vertegenwoordigen ze een magistratenvereniging. Zo is Messiaen voorzitter van de Association Syndicale des Magistrats en vertegenwoordigt Lietaert Magistratuur en Maatschappij. 

Op die manier proberen de drie Belgische rechters de steun van alle Belgische magistraten over te brengen. Dat de Belgische groep zo klein is, komt doordat het vertrek last minute is geregeld. “De communicatie heeft ons niet tijdig bereikt of was niet opgepikt”, zegt Lietaert. “Maar na een mail van een collega-magistraat besloten we toch te gaan.” 

Volgens Lietaert zijn al voorbeelden te geven van wat de gevolgen zijn van een rechterlijke macht die de mond wordt gesnoerd. In Polen hebben heel wat steden Gay Pride-marsen verboden, waardoor ze bijdragen aan een homofoob klimaat. Rechters moeten dat een halt toeroepen, maar dan moeten ze zelf ook beschermd zijn. 

“Mensen viseren op basis van hun seksuele geaardheid is niet in overeenstemming met de mensenrechten”, zegt Lietaert. “Dit is geen betoging over centen of een besparing, maar over iets fundamenteels. Zonder rechtsstaat kan de democratie niet bestaan.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234