Maandag 05/12/2022

Belgische minister stuurde Lumumba zekere dood tegemoet

Uit een tot dusver onbekend telexbericht blijkt dat de Belgische minister van Afrikaanse Zaken op 14 januari 1961, drie dagen voor de moord op de eerste Kongolese premier, aandrong op de overbrenging van Lumumba naar Katanga, waar hem een zekere dood te wachten stond. Amper vijf uur nadat hij in de Katangese hoofdstad Elisabethstad arriveerde, werd Lumumba in de brousse zonder vorm van proces door een executiepeloton neergeschoten.

Brussel

Eigen berichtgeving

Georges Timmerman

Met de hulp van de militaire veiligheidsdienst, de school van de transmissietroepen in Peutie en vooral van cryptografiespecialist en KUL-professor Bart Preneel zijn de experts van de parlementaire onderzoekscommissie die de Belgische rol in de moord op Lumumba onderzoekt, er onlangs in geslaagd om vijftien versleutelde telexberichten tussen Brussel en de Belgische agenten in Kongo te ontcijferen.

Een van die telexen werd gisteren door professor Luc De Vos van de Koninklijke Militaire School, tijdens een openbare zitting van de Lumumba-commissie, omschreven als een "bijna smoking gun". Het gaat om een bericht van majoor Jules Loos, militair raadgever van toenmalig minister van Afrikaanse Zaken Harold d'Aspremont-Lynden, gericht aan kolonel Louis Marlière, op dat moment adviseur van Mobutu en de spilfiguur van de Belgische undercoveroperaties in de periode vlak na de onafhankelijkheid van Kongo. Letterlijk geeft Loos aan Marlière het bevel op "dringend het plan Brazza ten opzichte van Joseph te hervatten". Joseph is de codenaam voor Lumumba, met het plan Brazza is de transfer van Lumumba naar Katanga bedoeld. Eerder waren er al mislukte pogingen ondernomen om de Katangese president Tshombe ertoe te bewegen akkoord te gaan met die transfer. Uitgerekend op de dag dat deze telex werd verstuurd, veroorzaakte een (zoals later bleek) vals bericht in de Belgische kranten over een ontsnapping van Lumumba grote opschudding.

"Het bericht van majoor Loos toont aan dat hij zich vanaf 14 januari 's ochtends met het vraagstuk-Lumumba heeft beziggehouden", besluiten de experts, waarmee ze voor het eerst bevestigen dat de Belgische regering en de Belgische adviseurs in Kongo een actieve rol hebben gespeeld bij de voorbereiding van de overbrenging van Lumumba naar Katanga. Daardoor werd hij wetens en willens overgeleverd aan zijn aartsvijanden, die hem met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zouden vermoorden. "Dat gebeurt niet zonder medeweten van bepaalde regeringsinstanties in Brussel", noteren de experts, zonder zich evenwel uit te spreken over de identiteit van de mogelijke politieke verantwoordelijken. Voorts merken ze op dat "ook al zijn overbrenging en dood de facto onderling verbonden, degenen die Lumumba uit Thysstad (waar hij oorspronkelijk gevangen zat, GT) wilden verwijderen, dachten daar niet noodzakelijk zo over."

Diverse historici hebben aangetoond dat de benoeming van d'Aspremont-Lynden, een specialist in geheime operaties, tot minister van Afrikaanse Zaken ter vervanging van de als te zwak en onbekwaam beschouwde August De Schryver, gebeurde op uitdrukkelijk verzoek van koning Boudewijn.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234