Vrijdag 19/04/2019

'Belgische militairen lieten Rwandezen over aan beulen'

De toenmalige regering-Dehaene besloot om onze VN-blauwhelmen uit Rwanda weg te halen na de moord op tien Belgische para's, in de begindagen van de Rwandese genocide van 1994. Beeld UNKNOWN

Ten tijde van de Rwandese genocide van april 1994 wisten Belgische officieren dat hun vertrek uit een vluchtelingenkamp zou leiden tot de dood van meer dan 2.000 mensen. Zij kunnen zich niet beroepen op het excuus dat ze handelden op bevel van hogerhand. Dat oordeelde een Brusselse rechter gisteren in een opmerkelijk tussentijds vonnis.

Na het uitbreken van de Rwandese volkenmoord stroomden op de campus van de Don Boscoschool in Kigali duizenden mensen toe die bedreigd werden door moordende milities. In de school was een negentigtal Belgische militairen gestationeerd die deel uitmaakten van de VN-vredesmissie. De zogenaamde Intera-hamwemilities omsingelden de school maar ondernamen geen enkele poging om de goed bewapende Belgen aan te vallen. Maar op 11 april kreeg de bevelvoerende luitenant Luc Lemaire van zijn oversten kolonel Joseph Dewez en kolonel Luc Marchal te horen dat hij zich met zijn manschappen op de luchthaven moest terugplooien. Ze mochten enkel de westerse vluchtelingen evacueren. Onmiddellijk nadat de Belgische militairen vertrokken waren, vielen de milities de vluchtelingen aan. Twee- duizend mensen werden vermoord. Het drama werd in 2005 verfilmd in de film Shooting Dogs.

Proces tegen België
In 2004 en 2007 begonnen enkele overlevende Rwandese slachtoffers van Don Bosco een burgerlijk proces tegen de bevelvoerende officieren en de Belgische staat. Samen eisen ze iets meer dan 500.000 euro schadevergoeding.

In een belangrijk tussenvonnis oordeelde een Brusselse rechter gisteren dat de officieren Marchal, Dewez en Lemaire wisten dat de vluchtelingen na hun vertrek vermoord zouden worden. "De verdedigende partijen konden geen enkele illusie koesteren over het lot dat de vluchtelingen wachtte na het vertrek van de blauwhelmen." Bovendien erkent de rechter het oorzakelijk verband tussen de Belgische terugtocht en de slachtpartij. "Het onmiddellijke verband tussen de evacuatie van Don Bosco en de slachtpartijen op de vluchtelingen is afdoende aangetoond." De kans dat de officieren veroordeeld zullen worden, lijkt daarmee zeer reëel.

Er zijn vele elementen die erop wijzen dat de Belgische officieren op bevel handelden van toenmalig legerstafchef José Charlier, die op dat moment in nauw contact stond met de Belgische regering onder leiding van ex-premier Jean-Luc Dehaene. Of ook de Belgische staat verantwoordelijk gesteld kan worden, moet volgens de rechter nog verder onderzocht worden. Opmerkelijk: de rechter ging ook in op de vraag van de slachtoffers om de film Shooting Dogs in februari in de rechtbank te tonen.

De massaslachting van Don Bosco ging de geschiedenis in als het Belgische Srebrenica. Rwandese overlevenden begrijpen nog steeds niet waarom de goedbewapende Belgische militairen hen aan hun lot overlieten. "Als België en de internationale gemeenschap van in het begin kordate beslissingen hadden genomen, dan had Rwanda er vandaag heel anders uitgezien", verklaarde eiseres Florida Mukeshimana aan deze krant. Ook experts kwamen tot de conclusie dat de buitenlandse militairen voldoende zwaar bewapend waren om de genocide tegen te houden.

In april 2000 bood toenmalig premier Guy Verhofstadt in naam van België zijn excuses aan voor de tekortkomingen van ons land ten tijde van de genocide. In totaal kwamen er bij de Rwandese volkenmoord zeker 800.000 burgers om het leven.

Lees meer in De Morgen

 Kans lijkt nu reëel dat bevelvoerende officieren veroordeeld zullen worden  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.