Zaterdag 20/07/2019

Defensie

Belgische militairen ademden giftige rook in

De burn pit in Kandahar. Elk dag werd er 100 ton afval verbrand. Beeld RV

Bijna tweeduizend militairen zijn in Afghanistan blootgesteld aan giftige rook uit een burn-pit. Volgens de legerleiding is er geen probleem, maar die baseert zich op een twijfelachtig onderzoek.

In het Midden-Oosten, voornamelijk in Afghanistan en Irak, wisten buitenlandse militairen zich jarenlang geen raad met hun afval. Huishoudafval maar ook plastic, olieresten, medisch en chemisch afval en ontlasting. Ze vonden er vaak niets beter op dan het allemaal te verbranden: in de openlucht, in een uithoek van hun kamp. Ook op Kandahar Airfield, een basis in Afghanistan waar tussen 2008 en 2012 in totaal 1.938 Belgische militairen verbleven, werd per dag 100 ton afval verbrand in zo’n burn-pit.

Een stinkend zaakje

Belgische militairen mogelijk ziek door afvalverbranding op missie: ‘Kans op astma en hart- en longziekten’

Militairen gestationeerd in het Midden-Oosten ademden de rook uit burn-pits regelmatig in. Intussen zijn duizenden Amerikaanse en honderden Nederlandse (oud-)militairen ervan overtuigd dat die giftige rook hun lichaam heeft aangetast. Ze kampen met longproblemen, zoals astma en aanslepende luchtweginfecties. Ook hart- en darmklachten duiken op. Een officieel Amerikaans meldpunt kreeg 172.000 meldingen binnen. Het Department of Veterans Affairs erkent er momenteel goed 2.300. In Nederland denken 200 militairen dat ze ziek zijn geworden tijdens missies in Afghanistan en Irak, waaronder in Kandahar.

‘Ernstige of blijvende gezondheidsklachten’

Volgens het Belgisch leger is er voor onze militairen geen reden tot paniek. Het leger heeft geen weet van “ernstige of blijvende gezondheidsklachten” gerelateerd aan burn-pits, reageert de persdienst. Bovendien bleek uit een onderzoek uit 2011 dat de luchtvervuiling in Kandahar “binnen de grenzen” viel.

De krijgsmacht wil zelf niet meer uitleg geven over dit “gevoelige” onderzoek, maar De Morgen kon het rapport daarover toch in handen krijgen en voorleggen aan milieu-epidemioloog Tim Nawrot (UHasselt) en toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven). Zij komen onafhankelijk van elkaar tot hetzelfde besluit: het onderzoek is twijfelachtig. Er werd maar een handvol metingen uitgevoerd, over een periode van slechts negen dagen, op een moment dat de wind verkeerd stond en de burn-pit niet op volle toeren draaide.

“Het leger heeft de acute toxiciteit gemeten”, verduidelijkt Tytgat. “Dat is geen probleem an sich, maar op basis daarvan wetenschappelijk verantwoorde besluiten maken over chronische toxiciteit en de laattijdige gezondheidseffecten is moeilijk. Om goed te zijn had men deze metingen vier à vijf keer moeten herhalen, tijdens meerdere maanden om de invloed van temperatuur, wind en regen in te calculeren.”

‘Ze ademden dezelfde lucht in’

Ferre van de Nadort, een jurist en voormalig beroepsmilitair die in Nederland onderzoek heeft verricht naar burn-pits, is ervan overtuigd dat er ook Belgen ziek moeten zijn. “Het kan bijna niet anders”, reageert hij. “Op Kandahar Airfield werkten en sliepen ze naast de Nederlanders. Ze ademden dezelfde lucht in.” 

Van de Nadort is niet verbaasd dat er voorlopig geen klachten zijn binnengekomen bij het leger. “In Nederland is het precies hetzelfde verlopen. Toen ik informatie opvroeg over de burn-pits, vertelde de Nederlandse legerleiding me eerst dat er geen klachten waren. Volgens hun eigen onderzoeken was er ook geen probleem. Pas toen de hele zaak onlangs publieke aandacht kreeg, werd de link gelegd en stroomden de meldingen binnen. Hun onderzoeken bleken broddelwerk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden