Woensdag 01/04/2020

Belgische kust niet beschermd tegen superstorm

Het kustveiligheidsplan 2050 is nog maar net voorgesteld of het is al tijd om onze kustlijn nog radicaler te herdenken. Reden: de zeespiegel zal blijven stijgen en stormen zullen intenser worden.

In 1953 raasde voor het laatst een dodelijke storm over de Belgische en Nederlandse kust, die hele gebieden blank zette en ruim 1.800 slachtoffers maakte. Een storm van die omvang komt één keer om de 250 jaar voor. De ravage en dodentol van 1953 was de aanzet voor ingrijpende Deltawerken in Nederland. Sinds kort hebben ook wij een kustveiligheidsplan 2050 dat ons moet beschermen tegen een superstorm die één keer om de duizend jaar voor komt.

Extra bescherming was nodig. Een derde van de kustlijn is onvoldoende beschermd tegen zo'n superstorm. Tegen 2015 zou dat wel het geval moeten zijn als stranden zijn opgehoogd en verbreed, dijken verstevigd en havens beschermd met stormmuren. Het plan houdt ook rekening met een zeespiegelstijging van 30 centimeter.

Hoe ambitieus die plannen ook lijken, toch redden we het daarmee niet. Intussen weten we dat na 2050 het overstromingsrisico door de toenemende klimaatopwarming verder toeneemt, zegt Jan Seys van het Vlaams Instituut voor de Zee, één van de medeorganisatoren van het congres over superstormen in Oostende. "De zeespiegel is de voorbije 80 jaar al met 20 centimeter gestegen aan onze Belgische kust. Tegen 2100 wordt verwacht dat de zeespiegel tussen een halve meter en een meter hoger zal zijn. Sommige scenario's gaan zelfs uit van anderhalve tot twee meter. Het blijft koffiedik kijken welk scenario het zal worden, maar de zeespiegelstijging is intussen ook serieus versneld. Bovendien neemt de intensiteit van stormen toe."

Daarover nadenken kan niet wachten tot 2049, aldus Seys. Ook omdat verdere bescherming mogelijk moeilijke en impopulaire ingrepen zal vergen. "Het congres wil vooral een draagvlak creëren zodat de kustlijn ook na 2050 adequaat beschermd wordt. Het gaat dan niet over graduele aanpassingen, maar veeleer over radicale hertekening van de kuststrook."

Hoe die er zal uitzien, is nog lang niet beslist. "We zullen creatief moeten nadenken. Je kunt dijken niet eindeloos verhogen. Je kunt de natuur als bondgenoot gebruiken en in plaats van een rechte kustlijn de duinengordel uitbreiden. Andere ideeën zijn een zandbuffer zeewaarts, of slimme eilanden die de golfopzet verminderen. Mogelijk betekent een veilige kust wel dat je vanop het gelijkvloers aan de dijk de zee niet meer zal kunnen zien."

Lessen na Katrina

Sprekers uit binnen- en buitenland kwamen inspiratie bieden, zoals Ray Nagin, oud-burgemeester van New Orleans. Hij zag zijn stad vernield worden omdat de al decennia geplande beschermingsmaatregelen nog altijd niet klaar waren toen Katrina langs raasde. Nagin bekeek onze kustlijn vanuit een helikopter. Zijn inschatting? "De veiligheidsmaatregelen variëren nogal, het is goed dat dat wordt aangepast. Ik schrok er ook van dat de kust hier zo dichtbevolkt is."

Volgens Nagin moet je absoluut gaten in de beveiliging vermijden. "Ik heb geleerd dat water altijd meteen de zwakste plek in het systeem vindt. Daar overstroomt het. En net zoals New Orleans in een kuip lag waardoor het binnengespoelde water niet weg kon, bevindt zich hier achter de duinen ook een lager gelegen kuip. Daar moet je rekening mee houden in je plan."

Zijn belangrijkste les na de ramp met Katrina: risico's uitsluiten kan je nooit, maar je kan je wel zo goed én tijdig mogelijk beschermen en voorbereiden. "Bij ons zorgde 40 jaar uitstel van investeringen in een adequaat beveiligingssysteem ervoor dat het ons vandaag 3.000 procent meer gekost zal hebben."

"Weet u wat mij het meest zorgen baart over België: jullie geloven niet dat jullie zoiets ook kan overkomen. Maar jullie laatste grote storm dateert van 60 jaar geleden. Er is dus wel een reële kans dat zoiets nog eens gebeurt. Dat wegwuiven is pas echt gevaarlijk." Nagin moest een grootstad evacueren in één dag tijd. "In New Orleans weigerde vier procent van de mensen te vertrekken. Iedereen weet wat er toen is gebeurd. Hoeveel mensen zouden bij jullie niet willen vertrekken? Veertig procent, misschien zelfs vijftig? Daar staat of valt alles mee. Je kan nog zo'n goed plan hebben, als mensen niet beseffen dat het ernstig is als het losbarst, dreig je veel slachtoffers te maken. Je moet in de eerste plaats je burgers mee hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234