Zondag 25/08/2019

Gezondheidszorg

Belgische gezondheidszorg mag bank vooruit, maar nog niet beste van de klas

Beeld Photo by rawpixel on Unsplash

De Belgische gezondheidszorg is er vorig jaar op vooruitgegaan. Dat concludeert een Zweedse denktank die sinds 2005 jaarlijks alle Europese landen tegen het licht houdt. In 2017 zakten we nog van plaats vier naar plaats acht, maar nu stijgen we opnieuw naar plaats vijf. Als we ooit nummer één willen worden, dan ligt er nog werk op de plank.

Vlot bij de huisarts, te lang wachten op een psychiater

TOEGANG TOT GEZONDHEIDSZORG: 94% (2de plaats)

Weinig Europese landen waar je als patiënt zo vlot toegang hebt tot gezondheidszorg als België. Het is al jaren ons allersterkste punt in de doorlichting van Health Consumer Powerhouse (HCP), een Zweedse denktank die sinds 2005 alle gezondheidszorgsystemen onderzoekt. Het moet gezegd dat de Zweden daarbij nogal selectief te werk gaan, maar de resultaten geven niettemin een indicatie van de kwaliteit van elk systeem. 

Volgens HCP zijn we in België alvast top in de toegang tot gezondheidszorg. Van alle 35 landen die doorgelicht werden, scoort België het tweede beste resultaat. “We beseffen het vaak niet meer, maar in tegenstelling tot het buitenland, wordt je in België bijzonder snel geholpen en behandeld. Daar mogen we terecht zeer trots op zijn”, vindt minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld). Patiënten kunnen hier onmiddellijk terecht bij een huisarts (in sommige landen is dat niet evident) en krijgen relatief vlot een afspraak bij een specialist. Ook belangrijke operaties, CT-scans en kankerbehandelingen worden vaak voldoende snel uitgevoerd. 

De Europese top vijf voor 2018 (TOTAALSCORES)

1) Zwitserland: 89,3%

2) Nederland: 88,3%

3) Noorwegen: 85,7%

4) Denemarken: 85,5%

5) België: 84,9%

Hét pijnpunt zit hem in de wachtlijsten in de mentale zorg. HCP bekeek hoelang het in elk land duurt vooraleer je een afspraak kan maken bij een kinderpsychiater en dat viel tegen in België. In liefst veertien Europese landen kan je je kind sneller door een psychiater laten behandelen dan bij ons. Die vaststelling is echter niet nieuw. Het bevestigt dat de wachtlijsten in de geestelijke zorg een werkpunt zijn. Het is het enige dat ons belet om een perfecte score te halen in het aspect ‘toegang tot gezondheidszorg’.

Bijna nergens meer kans om kanker te overleven

MEDISCHE RESULTATEN: 81% (7de plaats)

Hoe gezond verlaten patiënten een zorgsysteem? Dat is de vraag die HCP in 35 landen probeerde na te gaan. België kan vooral uitpakken met zijn hoge overlevingskansen voor kanker. De kans op overleven ligt bij ons op 70 procent en dat is hoog in vergelijking met de rest van Europa. We laten landen als Frankrijk, Spanje, Denemarken, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk achter ons. Er zijn slechts vijf landen waar de overlevingskansen voor kanker nog ietsje hoger liggen. 

Tegenover dat uitstekende resultaat staat echter ook een aantal mindere punten. Zo vertoeven we in de middenmoot op vlak van zelfmoord en kindersterfte en overleven nog te weinig mensen de gevolgen van een beroerte of hartaanval. En ook met het hoge aantal ziekenhuisinfecties blijven we worstelen. Minister De Block lanceerde de voorbije jaren nochtans een campagne rond handhygiëne in de ziekenhuizen. Het effect daarvan laat zich (nog) niet voelen.

We drinken te veel en bewegen te weinig

PREVENTIE: 84% (5de plaats)

Eén van de meest effectieve manieren om een gezondheidszorgsysteem performanter te maken, is door te vermijden dat mensen ziek worden. Op dat vlak scoort geen enkel land in Europa uitstekend. Ook België niet. Maar we horen wel bij de betere leerlingen. Zeker voor rookpreventie en kindervaccinatie geeft HCP ons goede punten. 97,5 procent van onze kinderen worden gevaccineerd en onze sigarettenverkoop zit bij de allerlaagste van Europa. 

Als het op alcohol aankomt, zien we het omgekeerde. We drinken jaarlijks gemiddeld bijna 16 liter pure alcohol per persoon en doen daarmee slechter dan 27 andere Europese landen. Bovendien bewegen we in België ook minder dan gemiddeld en vallen er nog te veel doden in ons verkeer. Als we die drie punten zouden kunnen verbeteren, stijgen we automatisch op de rangschikking en komen we zelfs in de buurt van de top drie.

Beeld Photo by rawpixel on Unsplash

Toegang tot informatie te omslachtig

PATIËNTENRECHTEN: 90% (14de plaats)

Patiënten in België hebben volgens de Zweedse denktank HCP voldoende rechten en kunnen ook vrij veel informatie opvragen. Toch brengt de score van 90 procent ons niet hoger dan de middenmoot. En dat heeft veel te maken met het ontbreken van een centrale website en een centraal telefoonnummer waar patiënten terecht kunnen met al hun vragen. In heel wat Europese landen is zo’n centrale dienst beschikbaar, maar in België niet. 

Gevolg is dat patiënten met hun vragen van dienst naar dienst gestuurd worden en daardoor niet of te traag geholpen worden. Het haalt de score voor het aspect ‘patiëntenrechten’ fors naar omlaag, maar daar zou volgend jaar al verandering in komen. “De FOD Volksgezondheid werkt momenteel aan een gemeenschappelijk contactcenter zodat patiënten en professionals op één adres terecht kunnen”, zegt De Block. “Dat centrum zou in 2020 een feit moeten zijn.” Dat zou België alvast wat dichter in de buurt van de koppositie kunnen brengen.

Veel diensten, maar patiënt betaalt nog te veel zelf

BEREIK EN REIKWIJDTE VAN MEDISCHE DIENSTEN: 92% (6de plaats)

Het aanbod aan medische diensten is in België uitstekend. We kunnen nagenoeg alles behandelen en veel daarvan wordt bekostigd via publieke middelen. HCP geeft ons land goede scores voor ouderenzorg, levertransplantaties, oogoperaties en tandzorg en het merkt op dat er in ons land geen sprake is van zwarte betalingen aan dokters. In Europese landen als Kroatië, Griekenland of Hongarije blijkt dat patiënten dokters soms onder tafel betalen zodat ze sneller behandeld zouden worden. 

Wat wél nog beter kan, is het aandeel dat de patiënt in België zelf moet ophoesten voor operaties of behandelingen. Liefst twaalf landen doen het daarin beter. Bij ons betaalt een patiënt gemiddeld ongeveer 22 procent van de ziektekosten zelf, terwijl dat in landen als Noorwegen, Tsjechië, Nederland en Denemarken slechts tussen 20 en 15 procent is.

Beeld Photo by rawpixel on Unsplash

We slikken nog te veel pillen

FARMACIE: 72% (13de plaats)

Het rapport van HCP onderzoekt ook hoe het in Europa gesteld is met de toegang tot geneesmiddelen en het gebruik van medicatie. Alleen zijn de resultaten op dit aspect bijzonder wankel omdat de Zweedse denktank amper actuele cijfers heeft kunnen vast krijgen. 

Voor het pillengebruik en het gebruik van antibiotica baseert men zich op cijfers uit 2014 en 2013. België scoorde toen nog zeer slecht. We zaten toen bij de slechtste van de klas wat antibioticagebruik betreft. Maar dat beeld moet ondertussen een beetje bijgesteld worden. Dat bevestigt minister De Block. “Er is een daling te merken de laatste jaren, maar die is nog niet sterk genoeg.” 

Hoopgevend op dat vlak is wel dat meer dan 90 procent van de Belgen ondertussen beseft dat antibiotica niet helpen bij een verkoudheid. HCP vindt verder nog dat het in België te lang duurt vooraleer een geneesmiddel goedkeuring krijgt voor terugbetaling. Maar de Zweedse denktank legt niet uit hoe het tot die conclusie komt en spreekt zelf over ‘onofficiële informatie’.

DE BLOCK: “Trots op resultaat, maar niet blind voor tekortkomingen”

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) is verheugd met de vijfde plaats die België dit jaar inneemt in de Euro Health Consumer Index 201. “We stijgen al jaren langzaam maar zeker naar de Europese top. Dat is in de eerste plaats goed nieuws voor de Belgen die duidelijk van een zeer kwalitatieve en genereuze gezondheidszorg genieten. Voor mij is het een bevestiging dat we de afgelopen jaren de juiste keuzes hebben gemaakt. Maar het rapport wijst ook op een werkpunten die we zeer ter harte nemen. Er is nog ruimte voor verbetering. We mogen trots zijn op dit resultaat maar we mogen ook niet blind zijn voor de tekortkomingen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden