Dinsdag 12/11/2019

Belgische Franciscus zou ideaal zijn

Wie wordt de nieuwe Belgische aartsbisschop? Jozef De Kesel, Johan Bonny en zelfs de weinig bekende abt van Orval, Lode Van Hecke, voeren de poppoll aan. Maar dat is niet meer dan pure speculatie, zeggen Vaticaan-kenners. Belangrijker volgens hen is dat de man een scherpe, charismatische leider is die de bisschoppen op één lijn krijgt.

Volgens de ene zal de paus zijn keuze vandaag bekendmaken, net voor de belangrijke bisschoppensynode in Rome over het gezin, volgens de andere pas eind deze maand, net na de synode. Maar de meeste kenners houden het op deze nuchtere gedachte: "Hoe langer het duurt, hoe dichter het komt." Net als het tijdstip waarop de paus zijn beslissing bekend zal maken, is wie precies op de shortlist staat vooral een interessante mijmering.

Die lijst - drie namen die de nuntius, de ambassadeur van het Vaticaan, op aangeven van het ruime Belgische kerkveld aan de paus heeft overhandigd - is overigens niet meer of minder dan een leidraad. De huidige aartsbisschop André Leonard stond bij zijn aanstelling trouwens niet eens op de lijst. De paus kan de nieuwe aartsbisschop dus naar eigen goeddunken benoemen.

Negatieve spiraal

Een zinvollere contemplatie is wat voor iemand de Belgische kerk nodig heeft om uit de negatieve spiraal te geraken. Het is een publiek geheim dat de huidige aartsbisschop binnen de eigen kerk met kritiek te kampen heeft. Een charismatische leider die mensen enthousiast maakt om in een verhaal mee te stappen, was Léonard niet. "De kerk heeft iemand nodig die bruggen kan bouwen tussen de eigen kerk en de wereld daarbuiten, maar ook binnen de eigen gemeenschap", zegt Geert De Kerpel, hoofdredacteur van het christelijke opinieblad Tertio.

Het eerste punt, bruggen bouwen tussen kerk en maatschappij, vraagt om een aartsbisschop die weet hoe hij moet communiceren. De ongelukkige uitspraken van Léonard vooral aan het begin van zijn mandaat - herinner u de 'immanente gerechtigheid' - hebben de brug in elk geval niet steviger gemaakt. Wat allerminst wil zeggen dat er een zachtaardig figuur als Léonards voorganger Godfried Danneels moet komen. "Danneels was een diplomaat, maar had niet de scherpte die de kerk vandaag nodig heeft. Hij was een verzoener die de kerk naar de moderniteit heeft geloodst op een weinig bruuskerende manier", zegt Luc Vanmaercke, hoofdredacteur van Kerk en Leven.

Het tweede punt, bruggen bouwen binnen de eigen gemeenschap, is in de Belgische context niet vanzelfsprekend. "Een aartsbisschop is de primus inter pares, de eerste onder zijn gelijken", zegt Vanmaercke. "Zijn autoriteit is niet vastgelegd in regels, maar hij moet een moreel gezag zien op te bouwen om de bisschoppen op één lijn te krijgen." Léonard is daar niet in geslaagd. Volgens kerkjurist Kurt Martens ligt dat ook aan de bisschoppen, die de aartsbisschop geen faire kans hebben gegeven. "Het enige waarover de acht diocesane bisschoppen het eens zijn, is dat ze het nergens over eens zijn."

Misstap

Martens, die vooral hoopt dat de opvolger van Léonard wel het voordeel van de twijfel krijgt binnen en buiten de kerk, erkent wel een misstap van Léonard: "Hij heeft de hele entourage van Danneels behouden, dat was een fout. Er is iemand nodig die het aartsbisdom leiding kan geven en kan besturen. Iemand die durft in te grijpen waar het nodig is en zelfs mensen aan de deur durft te zetten."

De ideale Belgische aartsbisschop, zeggen de kenners nagenoeg unisono, moet een charismatische, doortastende leider zijn die het evangelie kan overbrengen, dicht bij de mensen staat en niet verlegen is om een scherpe uitspraak. Met andere woorden, een figuur à la paus Franciscus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234