Zondag 21/07/2019

Defensie

Belgische F-16's gaan Benelux bewaken

Belgische F-16's zullen voortaan ook het Nederlandse en Luxemburgse luchtruim beschermen - en omgekeerd. De Benelux-landen stellen vandaag een akkoord voor om samen verdachte vliegtuigen te onderscheppen.

Beeld EPA

Stel dat op Nieuwjaarsdag een vlucht naar Amsterdam van zijn geplande koers afdwaalt. De verstrooide piloot (in het beste geval) of de kaper (in het slechtste) zal niet veel later F-16's naast zich zien met een Belgische vlag op de staart.

"België en Nederland zetten vanaf januari 2017 een beurtrol op voor de gezamenlijke bescherming van het luchtruim van de Benelux", vertelt Laurence Mortier, de woordvoerder van defensieminister Steven Vandeput (N-VA). De bedoeling is de kosten van de luchtbewaking - in het militaire jargon QRA (quick reaction alert) - te drukken. Bovendien zijn zo meer gevechtsvliegtuigen beschikbaar voor buitenlandse missies. De Belgische luchtmacht bijt de spits af: van januari tot mei patrouilleren twee F-16's boven de Benelux. Daarna is het aan de Nederlandse gevechtspiloten om vier maanden 'luchtflik' te spelen.

De samenwerking is ongezien binnen de NAVO, klinkt het bij Vandeput. Als de Belgische gevechtsvliegtuigen zich eenmaal boven Nederland bevinden, wordt het commando overgedragen aan de Nederlanders. "In het meest extreme geval kan het bij een onderschepping noodzakelijk zijn het vliegtuig neer te schieten", zegt Mortier. "Dat NAVO-partners elkaar die verantwoordelijkheid toevertrouwen, is uniek." Belgische F-16's sporen tot twee keer per maand vliegtuigen op.

Als een vliegtuig van de radar verdwijnt, onverwacht van zijn vluchtroute afwijkt of niet meer communiceert met de controletoren, dan gaat het alarm af op de luchtmachtbasissen. Daar staan het hele jaar door, 24 uur per dag, twee piloten en twee technici paraat. De piloten kunnen op een kwartier een zogenaamde 'scramble' uitvoeren: in volle uitrusting in hun toestel stappen, de straalmotoren in gang zetten en opstijgen vanuit hun basis in Kleine Brogel of Florennes. Als ze een verdwaalde of verdachte vlucht onderscheppen, proberen ze eerst radiocontact te maken. Daarna kunnen ze waarschuwingsschoten lossen met hun boordkanon. De laatste optie is het vliegtuig in volle vlucht uit de lucht te schieten.

. Beeld DM

Zoals de term zegt, draait het bij de quick reaction alert om snelheid. Is het dan wel zo'n briljant idee om ons land te laten bewaken vanuit Nederland? Straaljagers vliegen natuurlijk enorm hard. Volgens de luchtmacht duurt de vlucht vijf tot tien minuten (zie grafiek). Dat is een aanvaardbare tijd om tussenbeide te komen.

Het idee van luchtruimbewaking is een restant van de Koude Oorlog. Toen was de NAVO erop gericht vijandige indringers uit het Oostblok tegen te houden. Sinds de aanslagen van 9/11 zijn de bedreigingen een stuk diverser. Nu kan het gevaar eigenlijk van overal komen: van een helikopter, een sportvliegtuigje of een transporttoestel.

Het dossier voor de vervanging van de F-16's raakt ondertussen niet echt uit de startblokken. De legertop wil halverwege 2018 een vervanger kiezen voor de verouderde F-16's, maar er is nog veel werk aan de winkel. De regering zou normaal gezien dit jaar een aanbesteding uitsturen naar de vijf geïnteresseerde constructeurs. Naar alle waarschijnlijkheid zal dat pas volgend jaar gebeuren. De aankoop dreigt zo vertraging op te lopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden