Zaterdag 16/01/2021

'Belgische elektriciteitsmarkt nog lang niet vrij'

Creg geeft streng rapport aan Deleuze

'De Belgische elektriciteitsmarkt is geliberaliseerd', declameerde premier Verhofstadt op de Europese top in Barcelona. 'Niks van te merken', klinkt het bij markt-watcher Creg.

Brussel

Josse Abrahams

Verhofstadt achtte het ogenblik goed gekozen. Onder de schijnwerpers van de Europese pers kon hij zijn liberale imago mooi oppoetsen door de aanstelling van de onafhankelijke beheerder van het hoogspanningsnetwerk Elia aan te kondigen. Maar Elia aanwijzen is één zaak, de beheerder aan het werk krijgen een andere. Zo zijn de definitieve statuten nog steeds niet voorgelegd aan de Creg, het controleorgaan voor de vrije elektriciteitsmarkt, en rijzen er ernstige twijfels over de onafhankelijkheid van de beheerder van het hoogspanningsnet. Dat net, waarlangs de stroom getransporteerd wordt door alternatieve aanbieders van elektriciteit, is cruciaal voor een goede werking van de vrije markt.

Het was een vrij indrukwekkende lijst van adviezen die de Creg gisteren voorlegde en waar de regering nog niets mee deed. Het grappige is dat diezelfde regering er wel op aandringt dat de adviezen er binnen de veertig dagen liggen. "We zijn daar niet gelukkig mee", zei directievoorzitter Christine Vanderveeren gisteren bij de voorstelling van het jaarverslag. "De adviezen komen er op tijd, maar de regering laat ze daarna rondslingeren."

Vanderveeren maakte gisteren een streng rapport op over het beleid van Olivier Deleuze. Stellen dat de man niets heeft gedaan de afgelopen jaren, lijkt haar overdreven, maar dat hij veel niet heeft gedaan, staat vast. Deleuze is volgens Vanderveeren wel tegemoetgekomen aan de Europese richtlijn op het vlak van groene elektriciteit en de omzetting daarvan in de Belgische wet. Hij zorgde er ook voor dat de bouw van nieuwe productie-eenheden werd gereglementeerd. "Maar de stappen die gezet moeten worden om tot een echte vrije markt te komen, ontbreken", zegt Vanderveeren.

Deleuze wil volgens haar te veel gelijktijdig doen. Zo moest de beheerder van het hoogspanningsnet per se ook beursgenoteerd zijn en moesten de gemeenten in het kapitaal kunnen stappen. Op zich heeft zij daar geen probleem mee, maar het feit dat het allemaal samen moest gebeuren, maakt de zaak erg complex én tijdrovend.

Volgens Vanderveeren had Elia veel vroeger een feit kunnen zijn en konden de bijkomende doelstellingen later ingevuld worden. "Je hebt ook nog het Belgische gegeven", voegde François Possemiers, lid van het directiecomité van de Creg daar veelbetekenend aan toe. "De macht van de gemeenten is erg groot." Het directielid verwijst zonder het bij naam te noemen naar het lobbywerk van lokale mandatarissen die via hun mandaten in intercommunales dikwijls goede relaties onderhouden met Electrabel. Het gaat dan over mandatarissen van regeringspartijen waarvan de invloed rechtstreeks tot de ministerraad kan reiken. Het elektriciteitsdossier wordt trouwens sterk gevolgd door het kabinet-Verhofstadt zelf. Daarmee is een belangrijk deel van de vertraging van de liberalisering verklaard.

Een ander deel van de verklaring is te vinden bij Electrabel en dus Elia zelf aangezien de elektriciteitsmaatschappij bij afwezigheid van een officieel statuut, nog steeds de lakens uitdeelt bij de netwerkbeheerder. "Elia is geenszins coöperatief", zegt Vanderveeren. Zo werden al tweemaal voorlopige statuten ingediend bij de Creg, die daar een ultiem fiat over moet geven. Drie weken na de verklaringen van Verhofstadt in Barcelona zijn de definitieve statuten nog steeds niet ter goedkeuring voorgelegd. Elia bestaat dus nog steeds niet. "Bovendien zouden we de statuten zoals ze destijds werden ingediend zeker afkeuren." Elia hield de tweede keer namelijk geen rekening met de bemerkingen.

Volgens woordvoerster Lise Mulpas van Elia gisteren zal ditmaal de deadline van 15 april worden gehaald en zal rekening worden gehouden met de bemerkingen van de controle-instantie. Als de datum gehandhaafd blijft, garandeert de Creg een afhandeling tegen begin mei. Of dat ook een goedkeuring betekent, is veel te voorbarig.

Blijft de vaststelling dat "nauwelijks 3 procent van het totale elektriciteitsverbruik van een andere leverancier dan Electrabel komt." Voor gas doet zelfs 99,9 procent van de klanten een beroep op Distrigas. Naast Electrabel zijn er nog twee andere spelers actief. Het Duitse RWE is ondertussen al op zijn retour terwijl Sourcepower het naar verluidt moeilijk heeft. Electrabel en de kleine overheidsproducent SPE zijn alvast nog niet van Vanderveeren en haar dienst verlost. Zodra de statuten zijn goedgekeurd zal de Creg de conventie tussen beide onder handen nemen. Als ze niet spontaan tot de echtscheiding overgaan, zal de Creg onderzoeken op welke manier zoiets geforceerd kan worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234