Vrijdag 18/09/2020

AnalyseVerslagen

Belgische coronabestrijding moest vooral zuinig zijn, ondanks wetenschappelijk advies

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block.Beeld AFP

De coronastrategie in ons land is vooral afgestemd op de schaarse middelen. Dat tonen de verslagen van de Risk Management Group (RMG), het politieke beslissingsorgaan, die nu zijn vrijgegeven. ‘Er is nood aan een ‘spot’ om mensen duidelijk te maken waarom mondmaskers niet helpen.’

De documenten illustreren nu ook zwart op wit hoe wetenschappers en beleidsmakers in de eerste weken van de coronacrisis hebben zitten worstelen – en soms ook armworstelen - om de crisis op te vangen terwijl er veel te weinig medisch materiaal was.

Zoals bekend was de strategische voorraad mondmaskers die na de Mexicaanse griep was aangelegd vernietigd en nog niet opnieuw aangevuld. Op 5 maart plaatste de FOD Volksgezondheid een eerste openbare aanbesteding voor onder andere FFP2-maskers.

Maar de RMG maakte zich al een maand eerder zorgen over een tekort. “Kan de regering een strategische voorraad aanleggen?”, vroeg de groep zich op 6 februari af. Volgens oppositiepartij sp.a is het “onbegrijpelijk dat zowel Maggie De Block als Wouter Beke daar geen gevolg aan hebben gegeven.” Dat stelt Hannes Anaf, Vlaams Parlementslid. “Daarmee hadden grote drama’s vermeden kunnen worden.”

Te enge definitie

Dat tekort had inderdaad gevolgen voor het beleid. Dat moest noodgedwongen met de voet op de rem, zo tonen de verslagen. Er is telkens doelbewust gezocht naar een strategie van ‘rationeel gebruik’ van de maskers, ‘aangezien ze beperkt verkrijgbaar zijn’. 

Zo is op 28 februari voorgesteld niet-dringende operaties uit te stellen en op 5 maart om huisartsen minder beschermd dan nodig testen te laten afnemen. “Ook al beveelt het Europees Centrum voor Ziektepreventie- en Bestrijding aan om FFP2 te gebruiken, toch moeten we pragmatisch blijven”, staat er.  Huisartsen krijgen daarom de boodschap dat een chirurgisch masker en handschoenen volstaan.

Voor tandartsen gebeurde iets gelijkaardig. “De Hoge Gezondheidsraad schrijft voor die groep toch FFP2 voor?”, zo stellen enkele leden op vergadering van 13 maart, wanneer blijkt dat er ‘slechts’ chirurgische maskers zijn voorzien. Antwoord: “Er zijn geen andere maskers dan chirurgische voorradig.” En in het verslag van 25 maart staat dat er “nood is aan een spot om mensen duidelijk te maken waarom mondmaskers niet helpen.”

De mondmaskers van de federale overheid. Beeld Margo Koekoekx

De tekorten aan maskers en ander medisch materiaal en vrees voor overbelasting van gezondheidsdiensten zijn ook een reden om niet breed te testen. In de Pano-reportage Hotel Corona getuigde viroloog Marc Van Ranst al dat de ‘gevalsdefinitie’ in het begin bewust erg nauw is vastgelegd, tegen het advies in van de wetenschappers. Om een ‘coronatest’ te krijgen, moest je zowel hoesten of andere ademhalingsproblemen vertonen als koorts hebben én terugkomen uit een risicogebied of contact gehad hebben met iemand uit een risicogebied.

Door die enge definitie zijn veel besmette skiërs die terugkeerden uit Noord-Italië onder de radar gebleven, wat bepalend is geweest voor het verloop van de epidemie in ons land. Van Ranst verklaarde dat de wetenschappers in het overleg hierover frontaal botsten met onder andere Sciensano en de gezondheidsinspectie. “Wij wilden een bredere definitie, zij niet.”

De verslagen van de RGM bevestigen nu die onenigheid.

Woon-zorgcentra

In het tweede verslag van 30 januari al dringt het Wetenschappelijke Comité aan op wijzigingen in de gevalsdefinitie “omdat ze vreest dat heel wat potentiële gevallen niet gedetecteerd dreigen te worden.” De RMG gaat niet akkoord omdat “er een risico bestaat op overbelasting van de spoeddiensten.”

Twee weken later luidt het dat de gevalsdefinitie “het meest problematische onderwerp blijft.” Vlaanderen wil de definitie uitbreiden naar heel China, maar “dat dreigt de werklast van de inspecteurs te vergroten”. Uiteindelijk komt die ene uitbreiding er dan toch. Op 5 maart klinkt het dat “de gemeenschapsinspecteurs moeite hebben om te volgen” en dat daarom “voorzichtig moet worden omgesprongen met de gevalsdefinitie; het moet haalbaar zijn op het terrein.”

Ook later, in discussies over testing in woon-zorgcentra, komt het geregeld tot een confrontatie tussen de wetenschappelijke logica en de bijtende realiteit van te weinig medisch materiaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234