Zaterdag 19/10/2019

Reportage

Belgische Congolezen in Matonge over ‘hun’ verkiezingen: “Fayulu had wellicht meer stemmen. Maar het is Congo”

Beeld Francis Vanhee

De kalmte valt op in Matonge, het hart van de Congolese gemeenschap in ons land. Nu de winnaar van de verkiezingen eindelijk is aangeduid en meteen wordt betwist, plannen enkelen een feestje maar zijn veel anderen triest. “Het is tenminste geen in bloed gedrenkte staatsgreep.”

Traag laat ze beignets in het frituurvet glijden en ze schudt het hoofd. “Nee, ik kan er niet over spreken. Ik heb de hele nacht niet geslapen. Wij hadden zoveel hoop. Martin Fayulu (oppositiekandidaat die leek te gaan winnen, BDB) zou ons eindelijk ons land teruggeven. Mijn hart doet pijn”, zegt ze stil. De ‘mama’ die dit eettentje in Matonge uitbaat staart met trieste blik in het vet.

Een klant die gefrituurde stukjes vis aan het kopen was, annuleert prompt zijn bestelling en stapt het winkeltje uit. “Dat is mijn man”, zegt Fatim Kanté. “Hij is zo van slag dat hij zelfs geen gesprekken over de uitslag kan verdragen. Geef die vis maar aan mij.”

Beeld Francis Vanhee

Illusie armer

Iedereen in Matonge heeft afgelopen nacht slecht geslapen. Want na erg veel vertraging zou het verkiezingsresultaat bekend worden. Eerst om 23 uur, maar uiteindelijk werd het 3 uur. Ook hier in Elsene waren de verwachtingen hooggespannen. Eindelijk zou er een breuk komen met het vervloekte Kabila-regime.

Maar voor de ene werd het een ‘nuit blanche’ die feestelijk eindigde met champagne en vreugdedansjes, de andere werd een illusie armer.

“We vermoedden al dat Fayulu, hoewel hij duidelijk voor lag, niet als winnaar zou worden erkend”, zegt Kanté. “Maar als je het dan daadwerkelijk hoort op tv, is dat echt een stomp in je maag. We hadden hoop op een echte leider voor het volk, maar de als winnaar uitgeroepen Félix Tshisekedi zal Joseph Kabila gewoon laten doen. Die twee hebben een deal. Wij zouden graag terugkeren naar Congo. Hier is het koud en zit iedereen aan de kalmeerpillen. Maar zonder leider die de orde herstelt is terugkeren onmogelijk. Misschien is het ooit weggelegd voor onze kleinkinderen.”

Camouflagetruc

Ook kapster Marie-Jeanne is terneergeslagen. Terwijl ze paarse vlechten in het indrukwekkende haar van een klant weeft, zucht ze diep. “Kabila heeft zoveel doden op zijn geweten en er schiet niets van ons mooie land over. En nu dit.”

Beeld Francis Vanhee

Ze gaat erbij zitten. “Dit is één grote camouflagetruc. Mensen feesten nu maar het lachen zal hen snel vergaan, want ondertussen heeft Kabila Tshisekedi in zijn macht. Die zal enkel marionet kunnen zijn. Ik ben blij dat (minister van Buitenlandse Zaken, BDB) Didier Reynders en dus België het resultaat aanklaagt.”

De gelaten sfeer slaat om in woede. Een van de klanten steekt een vurige speech af. De haarmaskers en manicuresetjes zijn even helemaal vergeten. “Zelfs mijn moeder, een grootmoeder van 84 jaar, is na 35 jaar nog eens gaan stemmen. Op Fayulu natuurlijk”, zegt ze. “Als een oude vrouw al die moeite doet, zegt dat genoeg. Dit was de keuze van het volk en er is niet naar ons geluisterd.”

In een aanpalend kapsalon zitten twee mannen. De ene kiest een kapsel. De andere is Ambroso Blanchard, de kapper. Hij stemde voor Fayulu, maar lijkt kwaad noch blij. “Ik ben ontgoocheld”, zegt hij. “Maar in Congo is het al veel dat er geweldloze verkiezingen zijn en dat nu een echte Congolees aan zet is
(over Kabila doet het gerucht dat hij geen ‘echte’ Congolees is, BDB). Mocht er nu ook nog eens werk zijn, dan keer ik terug.”

Lijk nog in België

Degenen die afgelopen nacht wel champagne lieten knallen, verzamelen in ‘la base’: een klein winkeltje annex kapsalon waar affiches van Étienne Tshisekedi, de vader van Félix, de ramen bedekken en waar de Belgische aanhangers van diens partij UDPS samentroepen. Joelend stormen ze het piepkleine etablissement binnen, enkelen kraken een fles whiskey. “À la victoire!”, roepen ze.

Beeld Francis Vanhee

Iemand duikelt een “zeer belangrijke foto” op in zijn smartphone. “Kijk, dit is hem”, zegt Ghislain trots. “Hij was hier een hele tijd geleden op bezoek en mijn kompaan Mercidieu heeft hem gecoiffeerd!” Mercidieu bevestigt. Hoewel Tshisekedi niet echt haar lijkt te hebben, tonen de foto’s hem inderdaad in de kappersstoel hier. Met evenveel bewondering kijken zijn aanhangers naar de posters van zijn vader, die in de jaren 90 kort premier was, maar vooral de oppositieleider bij uitstek is in Congo.

“Wist u dat het lichaam van Étienne nog altijd hier in België ligt? Al bijna twee jaar!”, zegt Ghislain. “Dat maakt ons razend, want voor ons, Bantoe, is het belangrijk de doden meteen te begraven. Maar het regime houdt de repatriëring van het lijk tegen, zozeer vrezen ze de massa aanhangers.”

Terugkeren

Dat zijn zoon de fakkel nu overneemt, daar hebben sommige stoere mannen hier vannacht om moeten huilen. Ook Mervel Ayi Ali Ala bekent. “Onze tijd is aangebroken”, zegt hij. “We zijn het lijden beu. Deze man zal ons helpen. Onder zijn vader waren het betere tijden, dat zal onder de zoon ook zo zijn. Velen in België zullen nu terugkeren.”

Op de vraag of de overwinning niet bitter smaakt omdat ze gecorrumpeerd lijkt, komt een verhitte stortvloed aan antwoorden. Dat er met de ‘verbindende’ Félix tenminste geen rellen zijn. Dat wij Europeanen ons niet te moeien hebben.

“Mensen moeten begrijpen dat de strijd nu voorbij is”, zegt Mario. “Fayulu had wellicht meer stemmen. Maar het is Congo. Of het nu Fayulu of Tshisekedi is zal niet het grote verschil malen. Veel belangrijker nu is het herstellen van de eenheid in ons verscheurde land. Het moet nu gaan over scholen, werk, gezondheidszorg en vooral over samenwerking.”

Waarop een man met een Congolese vlag om zijn hals luidkeels een lied inzet en iets in het Congolees zegt dat we volgens Ghsilain kunnen vertalen als: ‘Waar is dat feestje?’

Beeld Francis Vanhee
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234