Maandag 06/12/2021

Belgische bazen pakken poen, maar met mate

Driekwart van de Vlamingen is voorstander van een plafond voor de hoogste lonen. Nochtans verdienen de Belgische topmanagers aanzienlijk minder dan hun buitenlandse collega's.

Emmanuel Vanbrussel

Volgens het zakenblad Fortune verdient een belangrijke ceo (chief executive officer of algemeen directeur) in de Benelux 1,4 miljoen dollar, zowat 1,15 miljoen euro. Een topdirecteur verdient in Groot-Brittannië de helft meer en in Frankrijk zelfs dubbel zoveel. Dat is nog niets in vergelijking met de VS, het land van de poenscheppers. Daar strijken de dertig best verdienende ceo's elk meer dan 30 miljoen dollar op. "Zulke bedragen worden in Europa maatschappelijk niet toegelaten", zegt Fortune-journalist Richard Tomlinson. Hij schat het sociaal aanvaarde maximumloon in Europa rond 2 miljoen dollar.

Zowat 74 procent van de Vlamingen vindt dat er een wettelijk maximum moet komen op de lonen van topmanagers, zo bleek uit het VRT-programma Doe de stemtest van 23 mei. Voor de christelijke vakbond ACV is zo'n loonplafond geen absolute must. "Wij nemen vandaag geen standpunt in. Eerst moet er meer transparantie zijn over alle elementen van de vergoeding, zowel salarissen als bonussen", zegt woordvoerster Greet Vandendriessche. "De topmanagers moeten volgens ons op al die elementen belastingen en socialezekerheidsbijdragen betalen." De bond vindt het opkrikken van de kleine salarissen belangrijker dan een plafond voor de grootverdieners. Vandendriessche: "De kloof tussen hoge en lage lonen moet kleiner worden, maar op de eerste plaats via een verhoging van de laagste lonen." Het adviesbureau Hay Group becijferde vorig jaar dat een Belgische topmanager gemiddeld 23 keer meer verdient dan een doorsnee werknemer. In de VS is de kloof tussen de top en het voetvolk veel breder. Volgens de Amerikaanse vakbond AFL-CIO verdient een Amerikaanse algemeen directeur ruim 500 keer meer dan een gemiddeld personeelslid.

Het Verbond van Belgische Ondernemingen is tegen een wettelijke maximumgrens voor toplonen. "Het VBO vindt dat het aan elke vennootschap is om het vergoedingenpakket voor haar leidinggevenden te bepalen, afhankelijk van de prestaties van de betrokkenen", zegt woordvoerder Jeroen Langerock. Transparantie ja, maar niet per persoon. "Een beursgenoteerde vennootschap zou het totaalbedrag van de vergoedingen voor het directiecomité en de raad van bestuur moeten publiceren", zegt de werkgeversorganisatie in een aanbeveling. "Bovendien zou de onderneming voor die bedragen het onderscheid moeten maken tussen het basisloon, het variabele gedeelte en de prikkels op lange termijn zoals aandelenopties."

Over de individuele loonzakjes blijven de Belgische ondernemingen liever discreet. De senatoren Paul De Grauwe (VLD) en Vincent Van Quickenborne (toen VU&ID, nu VLD) lanceerden drie jaar geleden een wetsvoorstel dat beursgenoteerde bedrijven verplichtte de individuele vergoedingen transparant te maken. Het voorstel werd goedgekeurd door de Senaat, maar stierf een stille dood in september van vorig jaar. Toen besliste de regering-Verhofstadt, onder druk van de Franstalige liberalen, het wetsvoorstel niet over te nemen. "Iedereen heeft de mond vol over transparantie, maar waarom hebben ze mijn voorstel dan geblokkeerd?", zegt Van Quickenborne, nu staatssecretaris voor Administratieve Vereenvoudiging. Hij is tegen een loonplafond opgelegd door de overheid. "Het probleem van excessieve lonen is niet aan de orde in België. De aandeelhouders hebben wel het recht op dezelfde transparantie als in Frankrijk, Nederland en Duitsland."

De beursgenoteerde bedrijven in die landen publiceren de topvergoedingen per manager. "Sinds de Nederlandse regelgever die transparantie per manager heeft ingevoerd, zijn de toplonen niet gedaald, maar gestegen. 'Ah, als die zoveel verdient, moet ik ook zoveel hebben', redeneren sommige Nederlandse managers", gniffelt Patrick Mommens van de financiële adviesgroep EFRAG.

De toplonen liggen bij de Nederlandse publieke opinie erg gevoelig. De vakbonden nagelden Gerard Kleisterlee, de topman van elektronicareus Philips, aan de schandpaal toen in maart bleek dat de directievergoedingen bijna de helft hoger lagen dan in 2003. "En dat terwijl in het najaarsakkoord een loonstop voor alle werknemers was afgesproken", briesten de bonden. Kleisterlee wees er toen fijntjes op dat de stijging niet zozeer te danken was aan loonsverhogingen, als aan toegenomen bonussen. Sommige klanten boycotten vorige herfst de supermarkten van Albert Heijn uit protest tegen het miljoenensalaris van Anders Moberg, de topman van Ahold (de moedergroep van Albert Heijn).

De vijfkoppige directie van sectorgenoot Laurus pakt het anders aan. Zij schrapt dit jaar 1.290 banen en wil de onderhandelingen met de vakbonden daarover onder een goed gesternte beginnen. De directie deed deze week daarom afstand van haar bonussen voor 2004.

De nieuwe internationale boekhoudregels die vanaf volgend jaar in werking treden, zullen de Belgische bedrijven dwingen de vergoedingen van het management te publiceren. "Maar de bedrijven zullen niet verplicht zijn de verloningen per persoon op te splitsen", zegt Mommens.

Over individuele loonzakjes blijven Belgische ondernemingen liever discreet

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234