Zaterdag 28/01/2023

'Belgisch design is nonsens'

1. Xavier Lust

"Hoe een piepklein, versnipperd land zich ontpopt als een krachtige designbom", kopte het toonaangevende Amerikaanse International Design Magazine eind vorig jaar op de cover van zijn special over Belgisch design. Drie mannen krijgen in dat nummer de titel 'toonbeelden van het Belgisch design': Alain Berteau, Casimir en Xavier Lust. "Nonsens", zegt die laatste op de vooravond van het Salone del Mobile in Milaan. "Er is niets wat ons van andere landen onderscheidt."

Het zijn hectische tijden voor al wie iets betekent in de internationale interieurwereld. Want wie dit jaar succes wil boeken, moet eerst zijn talent bewijzen op het Salone del Mobile in Milaan, het belangrijkste interieurevent ter wereld. Aan de vooravond van deze gigantische designpoppenkast valt er bij de Belg Xavier Lust geen greintje stress te bespeuren. "Waar zou ik me zorgen om maken? Ik heb intussen al wel genoeg bewezen wat ik kan", aldus Lust. "Het is alleen spannend om te ontdekken hoe nieuwe ontwerpen worden onthaald."

Zeven jaar geleden kende Lusts carrière een enorme boost na het Salone. Voor het eerst stelde hij daar zijn handelsmerk voor: het machinaal plooien van metaal. "Toch vreemd dat geen enkele andere ontwerper er ooit aan had gedacht om de plooimachine, die in zowat elke metaalfabriek staat, voor meubilair te gebruiken", zegt Lust. De stoel en de zitbank die Lust toen in Milaan voorstelde, waren een schot in de roos. De interieurwereld keek met verstomming naar wat deze onbekende Brusselaar met metaal kon doen. "Op een avond, ik ging net mijn stand afsluiten, merkte ik dat er een man lag te slapen onder mijn metalen bank. Ik stapte verontwaardigd op hem af met een air van "Qu'est-ce que tu veux, toi?" Toen hij geschrokken opstond en mij zijn kaartje gaf, moest ik wel even slikken. Het was sir Terence Conran (de Britse oprichter van Habitat en Londense restaurants en bars als Bibendum, Mezzo, Zinc Bar en Bluebird, hij werd tot ridder geslagen door Queen Elizabeth, AB). Die man heeft de geschiedenis van Londen mee bepaald! Zoiets zou me in Brussel nooit overkomen", aldus Lust.

Xavier Lust werkt nog grotendeels in zijn kleine kantoortje in Brussel, maar voor de productie en de verkoop doet hij graag een beroep op de Italiaanse designmarkt. Lust werkt met negen verschillende fabrikanten, waarvan zes Italiaanse en drie Belgische. Niets dan grote namen: Driade, DePadova, MDF Italia, Zeritalia, Zoltan en Gruppo Feg behoren tot de internationale meubeltop. En Extremis, Aquamass en Modular Lighting zijn in België gevestigde waarden die toch ook in het buitenland succes kennen. Waarom niet eens een klein startend label een duwtje in de rug geven met een ontwerp van zijn hand? "Tja, je ziet ze als paddenstoelen uit de grond rijzen, Belgische fabrikanten als Vange en Indera. Die hebben natuurlijk nu nog een heel klein verdelingsnetwerk. En verkoopbaarheid is een topprioriteit bij mijn ontwerpen. Wat ben ik ermee als ik maar een tiental stuks verkoop? Ik ga eerst afwachten wie van die startende merken boven water gaat blijven. Want met media-aandacht en beurzen alleen komt er geen geld in het laatje. Dat ik voor grote Italiaanse namen kies, heeft ook wel met prestige te maken", geeft Lust toe.

In tegenstelling tot heel wat andere Belgen weigert Lust zijn ontwerpen het etiket 'Belgisch design' op te plakken. "Een designer is voor mij niet gebonden aan een land, hij is een citoyen du monde. Hoewel dat misschien wat te ruim gesteld is. Er zijn in de hele wereld een zestigtal landen waar een markt voor design bestaat." Toch kan ook Lust niet ontkennen dat België een goede naam heeft wat design betreft, zowel op het gebied van mode als op dat van interieur. De speciale editie van International Design Magazine bevestigde dat nog maar eens. "Je kan zeker zinnige dingen zeggen over design in België, net als over design in eender welk ander land. Maar daar dan de titel 'Belgisch design' op plakken is nonsens", aldus Lust. "Ineens begint iedereen te zoeken naar een typisch Belgisch kenmerk om ons te verenigen. Waarom toch? Zo'n stempel werkt bij mij eerder beperkend. Net omdat we geen nationale identiteit moeten volgen, zijn we sponzen: we nemen alles in onze omgeving op en kunnen dat dan in alle vrijheid naar design vertalen."

Strak, eenvoudig en functioneel. In drie woorden de stijl van Xavier Lust. Toch voegt hij daar zelf in alle bescheidenheid graag 'mooi' aan toe. "Schoonheid is enorm belangrijk in mijn werk. Ik laat me dan ook graag inspireren door het mooiste en intelligentste wat er bestaat, de natuur. Vooral de rondingen die je overal in de natuur terugvindt, gebruik ik graag bij het ontwerpen", aldus Lust. Eenvoud en functionaliteit zijn een natuurlijk gevolg van die schoonheid. "Dankzij het mechanisme van evolutie heeft de natuur een geweldige performance opgebouwd. Alles wat in de loop der jaren overbodig bleek of niet functioneerde, is weggeëvolueerd. Zo probeer ik ook te werken: alleen het essentiële behouden en de rest bewust bannen", zegt Lust.

Naast zijn manier van tekenen en ontwerpen wordt Lusts stijl in grote mate bepaald door de techniek die nu al zeven jaar op zijn naam staat. "Ik noem het 'la (dé)formation de surfaces'. Door het vervormen van metaal ontstaan nieuwe vormen. Want dat is wat mij het meest intrigeert in die manier van werken: dat een belangrijk deel van de uiteindelijke vorm bepaald wordt door het materiaal zelf. Ik ben trots op die techniek, dat zeker, maar ik haat het om in vakjes geduwd te worden. En dus begon ik ook andere dingen te doen, om toch maar niet 'mister metal' of 'mister deformation' te worden", zegt Lust. Bij Driade in Italië kreeg Lust de kans om met mallen te werken, voor hem een nieuwe wereld die openging. En een extra reden om maandelijks naar Italië af te zakken. Wat houdt hem eigenlijk nog in België? "Ik ben hier geboren en mijn huis staat in Brussel. Bovendien is het goed voor mij om niet constant in Italië te zitten", zegt Lust. "Als ze mij daar te veel zien, word ik minder zeldzaam."

INFO www.xavierlust.com

Lust in designhitlijst

Drie jaar geleden bundelde uitgeverij Phaidon de 100 veelbelovendste designers van de planeet in het lijvige boek Spoon. Nu is het tijd voor een nieuwe lichting rijzende sterren. In &Fork, de opvolger van Spoon, selecteerde een jury met daarin onder anderen Tom Dixon de honderd beste ontwerpers van dit moment. De ironie wil dat alleen de internationaal georiënteerde Xavier Lust ons land daarin vertegenwoordigt. Correctie: ook Elric Petit is een Belg, maar die werd geselecteerd voor Big-Game, het designtrio uit Lausanne waarvan Petit deel uitmaakt.

"De jury heeft me gekozen omdat ik van alle Belgen de meest internationale designer ben en volgens hen ook de bekendste", zegt Lust. "Ze waren wel te vinden voor mijn simpele plooitechniek." In het begeleidende tekstje heeft de jury het over 'simple, clear, efficient and non-problematic design' en stellen ze zich de vraag: 'Does such a thing exist?' "Dat is een goede vraag", zegt Lust. "Want met mijn eenvoudige, functionele ontwerpen ben ik bijna een rariteit geworden."

Met &Fork wil Phaidon na Spoon opnieuw een overzicht geven van de huidige designtendensen. "De meeste ontwerpers in dit boek zijn nog maar 25 jaar oud. Ik denk dat ik bij de oudsten ben", zegt Lust. "Het is interessant om te zien hoe die jongere generatie met andere parameters werkt. Waar ik vooral functionaliteit en verkoopbaarheid in mijn achterhoofd houd, zijn die jonge mannen en vrouwen heel anders bezig. Het conceptuele primeert nu en doorheen het hele boek zie ik dat humor een belangrijke plaats inneemt. Pas op, ik heb niks tegen humor, maar iets grappigs wat voor niets dient, ligt na zes maanden al in de vuilnisbak."

INFO &Fork, Phaidon Press, ISBN 07 14 84768 2, 69,95 euro, www.phaidon.com

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234