Donderdag 15/04/2021

Achtergrond

België zou gevaarlijke varianten veel sneller kunnen opsporen: ‘Er is genoeg labocapaciteit, maar ze wordt niet gebruikt’

null Beeld Karolien Coenen
Beeld Karolien Coenen

Spelen we kort genoeg op de bal in de zoektocht naar gevaarlijkere varianten van het coronavirus? Er zijn in België tien labo’s waar machines staan die dagelijks honderden coronastalen zouden kunnen analyseren. Toch schakelt de overheid ze niet in. Minstens één labo is dan maar op eigen houtje beginnen te speuren: ‘Ze hebben het ons niet gevraagd en we krijgen er niet voor betaald, maar we vonden het onze plicht.’

In Limburg ging er vrijdagmiddag een belangrijk telefoontje van het Jessa Ziekenhuis in Hasselt naar een lokale huisarts. De boodschap? “Eén van uw coronapatiënten loopt rond met de Britse variant van het virus en is mogelijk erg besmettelijk.” In een mum van tijd verwittigde de huisarts zijn patiënt, want diens quarantaine zou officieel ’s avonds aflopen. De persoon in kwestie schrok van het nieuws en ging meteen akkoord met een verlenging van de quarantaine. De Limburger is deze week daarom nog niet teruggekeerd naar het werk. “Als die persoon niet had geweten dat het om de Britse variant ging, dan zou die vandaag gewoon weer aan de slag zijn”, zegt Brigitte Maes, klinisch bioloog in het Jessa Ziekenhuis. “Wie weet hebben we zo dus al minstens één uitbraak in Limburg kunnen voorkomen.”

Crisis beu

Maes en haar collega’s zijn vorige woensdag in hun labo gestart met de zoektocht naar de besmettelijkere varianten van het coronavirus. Ze deden dat niet omdat de overheid dat heeft gevraagd, maar omdat ze het hun plicht vinden. “Ook wij zijn de crisis beu”, zucht Maes. “Als we een derde golf willen vermijden, dan moeten we alle wapens inzetten. En liefst zo snel mogelijk.”

Zo vindt een labo de Britse variant. Beeld HLN
Zo vindt een labo de Britse variant.Beeld HLN

Maes is ervan overtuigd dat een belangrijk wapen zich in een handvol Belgische labo’s bevindt. Het gaat om machines waarmee aan ‘genoomsequentie’ gedaan kan worden. Dat is een procedure waarmee je de genetische structuur van een staal kan ontrafelen. Met die info kan je dan nagaan om welke variant het gaat. “We hebben daar al jarenlang ervaring mee”, zegt Maes. “Wij doen bijvoorbeeld dagelijks genoomsequentie op kankercellen. Zo krijgen we een beter zicht op hoe die cellen in elkaar zitten en kunnen we de behandelingen voor de patiënt daar beter op afstemmen.” In het labo van het Jessa Ziekenhuis staan twee kleine en twee middelgrote toestellen waarmee ze aan genoomsequentie kunnen doen. “Dat is eigenlijk een grote capaciteit”, zegt Maes. “Op zo’n klein toestel kunnen wij bijvoorbeeld dertig stalen per dag analyseren. Als je weet dat wij in het ziekenhuis een twintigtal positieve testen per dag binnen krijgen, dan wil dat zeggen dat wij in ons labo dus voor álle stalen de variant zouden kunnen bepalen.”

Geslaagd experiment

Vorige woensdag voerde men in het Jessa Ziekenhuis alvast een eerste succesvol experiment uit. Er werden 24 stalen geanalyseerd en dat leverde de ontdekking van één Britse variant op. “We hebben gezien dat we de hele procedure vlot kunnen uitvoeren. Na amper drie dagen hadden we de resultaten. Dat lijkt niet snel, maar sommige labo’s hebben voor datzelfde proces soms tien dagen nodig. Wij gaan ervan uit dat we van ieder staal dat binnenkomt al na drie tot vier dagen kunnen zeggen om welke variant het gaat. Als je besmette personen binnen die tijdsspanne kan verwittigen dat ze rondlopen met de erg besmettelijke Britse of Zuid-Afrikaanse variant, dan valt dat nog binnen hun quarantaine en kan je dus veel fijnmaziger bepaalde maatregelen nemen.”

Duizenden stalen per week

Het is opvallend dat het Jessa Ziekenhuis op z’n eentje nu al capaciteit heeft om per week 150 stalen te onderzoeken. “En we kunnen vrij vlot nóg meer stalen aan”, zegt Maes. “Als we één middelgroot toestel zouden vrijmaken, dan kunnen we nog eens tweeduizend stalen per week extra analyseren.” Volgens Maes zijn er bovendien nog negen andere labo’s in België die over dezelfde machines beschikken en die ook allemaal relatief vlot hun capaciteit zouden moeten kunnen vrijmaken. “In totaal zijn er tien labo’s die door het Riziv (Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering, red.) erkend zijn om genoomsequentie te doen voor kankercellen. Het is niet zo ingewikkeld om die deels vrij te maken voor de zoektocht naar de nieuwe varianten. Dat zal volgens mij ook nodig zijn, want we merken bij ons alvast dat de vraag enorm is. Iedereen wil weten welke variant zijn of haar patiënten heeft.”

Zo vindt een labo de Britse variant. Beeld HLN
Zo vindt een labo de Britse variant.Beeld HLN

Het Jessa Ziekenhuis heeft het initiatief om op zoek te gaan naar varianten niet alleen zelf genomen, ze doet het momenteel ook volledig op eigen kosten. De federale overheid maakte begin januari in allerijl nochtans vijf miljoen euro vrij om genoomsequentie te financieren, maar dat geld vloeit voorlopig enkel naar vier universitaire ziekenhuizen. Zij stampten een ‘federaal platform’ uit de grond en hopen binnenkort duizend stalen per week te kunnen analyseren. Ter herinnering: in het labo van het Jessa Ziekenhuis zouden ze er alleen al tweeduizend per week kunnen verwerken. Als ook de andere negen labo’s hun machines op een gelijkaardige manier kunnen vrijmaken, dan zou ons land de zoektocht naar de besmettelijke varianten spectaculair kunnen opdrijven.

Zo vindt een labo de Britse variant. Beeld HLN
Zo vindt een labo de Britse variant.Beeld HLN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234