Maandag 26/08/2019

Onderwijs

België wil participe passé hervormen, Fransen staan op achterste poten

Franse les. Beeld ID / Jonas Lampens

De Fédération Wallonie-Bruxelles, die het onderwijs inricht in Franstalig België, gooit de knuppel in het Franse hoenderhok: ze pleit voor de afschaffing van een complexe spellingregel die zowel leerkrachten als leerlingen kopzorgen baart. Ook in Vlaanderen hebben studenten Frans grote moeite met een participe passé dat volgt op een lijdend voorwerp.

Als het over de Franse spelling gaat, dan is Parijs te klein. Dat bleek in 2016 nog toen uitgevers van schoolboeken na een kwarteeuw redekaveling overstag gingen en ognon (ui) en nénufar (waterlelie) toelieten waar we vroeger enkel oignon en nénuphar mochten lezen.

Nu, twee jaar later, is het hek alweer van de dam. Niet de i of f staan ter discussie, wel de vraag of het participe passé, als dat met het hulpwerkwoord avoir wordt vervoegd, in welbepaalde gevallen nog met het lijdend voorwerp overeen moet stemmen.

Non!, stelden twee Waalse leerkrachten Frans, Arnaud Hoedt en Jérôme Piron, deze week in een open brief in de krant Libération.

Académie française

“De incoherentie van traditionele regels verhindert leraren om zinvol les te geven”, schrijven ze. Als het van Hoedt en Piron afhangt, maken we er voortaan “les pommes que j'ai acheté” van, liever dan “les pommes que j'ai achetées”.

Het is niet iets waar de Académie française blij mee zal zijn, onverbiddelijk als ze is zodra het Frans maar een haar gekrenkt wordt. Wetenschappers weten nochtans beter.

“We zijn vragende partij voor de aanpassing en zijn er al meer dan vijftien jaar mee bezig”, zegt Dan Van Raemdonck, professor Franse taalkunde (ULB-VUB).

Toch, getuigt Van Raemdonck, is de weerstand groot. “Voor velen in Frankrijk geniet de spelling een bijna goddelijk aanzien, ook als ze absurd complex is en voortvloeit uit regels die ooit heel slecht uitgeschreven werden.”

“Bovendien: slechts in 2 procent van de gevallen wordt het akkoord tussen voltooid deelwoord met het hulpwerkwoord
avoir en lijdend voorwerp nog uitgesproken. Tussen de letters é en ée hoor je het verschil niet, toch? De norm moet de gebruikers volgen in plaats van de gebruikers de norm. Dat laatste is een restant uit de 19de eeuw, we kunnen onze tijd nuttiger besteden aan lezen en tekstanalyse.”

Dat uitgerekend het kleine België de voorzet geeft, is minder uitzonderlijk dan we zouden denken. Ons land heeft bijvoorbeeld met André Goosse uitstekende taalkundigen geleverd die hun stempel op het Frans gedrukt hebben.

“Ik zou zo'n hervorming een geweldig idee vinden”, zegt ook Tine Florival, pedagogisch begeleider moderne vreemde talen in het GO! “Ik denk dat velen in Frankrijk de wenkbrauwen zullen fronsen, maar een taal is ook, en vooral, een levend organisme.”

Taalkundige spielerei

Volgens Florival heeft de gehekelde regel meer weg van taalkundige spielerei of een mathematisch spelletje dan van communicatieve functionaliteit. “Nu moeten leerkrachten hun leerlingen drillen en de regel erin drammen. Dat vergt tijd die beter besteed kan worden aan het leren van bijvoorbeeld de taalregisters: neem het gebruik van de conditionnel als je op formele wijze iets vraagt.”

Reken maar dat ook het Frans dat we in Vlaanderen onderwijzen aan een eventuele nieuwe spelling zal worden aangepast. Toch ziet Florival daar nog veel water naar de zee vloeien.

“Sinds meer dan een decennium gelden al enkele nieuwe, eenvoudigere spellingregels in het Frans. Wel, voor die regels zitten we nog altijd in een gedoogperiode. Dat komt omdat het lang duurt voor de uitgeverijen alle handboeken hebben aangepast. Een nieuwe spelling gaat altijd met een zekere anarchie gepaard.”

Hoe dan ook volgen de Vlaamse leerplannen het Gemeenschappelijk Europees Referentiekader (ERK), een richtlijn om het niveau van de kennis van een moderne vreemde taal te bepalen. “Daar wordt bijvoorbeeld allang aanbevolen dat leerlingen enkel de frequentste vormen aanleren van werkwoorden.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden