Maandag 23/09/2019

6 vragen

België is klaar voor de oorlog

Een F-16-piloot vertrekt in Kandahar, Afghanistan. De Belgische missie in Irak zal ongeveer dezelfde worden als die tegen de taliban. Beeld Bas Bogaerts

Ons land stuurt zes F-16's en het nodige ondersteunend personeel naar de oorlog tegen Islamitische Staat in Irak. De Belgen kunnen vertrekken zodra de Kamer morgen groen licht geeft. De missie duurt een maand en wordt daarna geëvalueerd. Een Belgische actie boven Syrië komt er niet zonder VN-mandaat.

1. Wat houdt de Belgische deelname in?
De resolutie die door het kernkabinet was goedgekeurd en gisteren ook het fiat kreeg van de gemengde Kamercommissie Defensie en Buitenlandse Zaken, stelt dat ons land zes F-16's zal sturen naar de oorlog tegen de extremisten. De Belgen zullen enkel opereren in Irak en niet boven Syrië. De F-16's, die de nodige grondsteun meekrijgen, zullen gestationeerd worden in Jordanië en daar wellicht vallen onder het Amerikaanse commando van CentCom.

Daarnaast, en ook volgend op de militaire actie, zal België ook de nodige inspanningen leveren op politiek-diplomatiek, financieel, economisch en sociaal-humanitair vlak, zo stelt de resolutie. Bovendien moeten de nodige maatregelen getroffen worden om te anticiperen op een mogelijk verhoogde terreurdreiging in ons land door de Belgische deelname aan de strijd tegen IS.

2. Neemt ons land deel aan een illegale actie?
Niet zolang de F-16's opereren boven Irak. De actie is rechtsgeldig omdat dat land rechtstreeks om hulp heeft gevraagd en dat is voldoende om in orde te zijn met het internationaal recht. Daarom is de coalitie tegen IS niet te vergelijken met bijvoorbeeld de inval van de VS - gesteund door Groot-Brittannië - in Irak in 2003. "Een militaire actie tegen IS in Syrië is een andere zaak", zegt defensiespecialist Sven Biscop (UGent en Egmont Instituut). "Daarvoor is wel een VN-resolutie nodig, aangezien dat land niet om hulp heeft gevraagd in de strijd tegen IS."

Of de luchtbombardementen die de VS momenteel met steun van Arabische landen uitvoeren boven Syrië volledig in orde zijn met het internationaal recht, is niet helemaal duidelijk. Zelf zeggen de Amerikanen van wel: ze zwaaien met de instemming van de Syrische president Bashar al-Assad. Al kwam dat fiat wel pas na de eerste bombardementen. De Iraanse president Hassan Rouhani sprak eergisteren tijdens zijn speech voor de Algemene Vergadering van de VN echter van een illegale actie. Iran is het enige land in de regio dat niet werd gevraagd om in de coalitie tegen IS te stappen.

Een Amerikaanse kruisraket wordt afgevuurd op IS-doelwitten in Syrië. Beeld REUTERS

3. Wat na de militaire actie?
Amerikaanse militairen verklaarden dat de luchtbombardementen op IS slechts het begin waren van een lange campagne die maanden kan duren en die na een tijd zelfs moeilijker dreigt te worden. Verwacht wordt immers dat IS-leden zich steeds meer gaan schuilhouden in dichtbevolkte gebieden of steden, waardoor de kans op burgerslachtoffers zal toenemen.

Maar nu al moet er rond de tafel worden gezeten om een scenario op te stellen voor het toekomstige Irak. Een vorm van nation building dus, maar dan zonder de fouten van de vorige oorlog in Irak. "De hele situatie is natuurlijk het gevolg van fouten die de Amerikanen de vorige keer hebben gemaakt", meent Biscop. "Daarom moeten er nu al gesprekken aangeknoopt worden met de Irakezen over welke staatsstructuur er daar moet worden opgezet."

De vorige premier, Nouri al-Maliki, moest zijn biezen pakken nadat de internationale druk te groot werd. Maar de belangrijkste inspanning voor het nieuwe Irak moet van de Irakezen zelf komen. Biscop: "Wij kunnen wel pushen, maar zij moeten wel een perspectief hebben zodat ze gemotiveerd blijven. Ook de regionale actoren moeten hier nauw bij betrokken worden."

4. Maakt dit ons gevoeliger voor aanslagen van IS?
Een vraag die terecht is, na de aanslag van ex-Syriëstrijder Mehdi Nemmouche in het Joods Museum. De regering wordt dan ook gevraagd de nodige maatregelen te treffen om te anticiperen op een sterkere terreurdreiging. "Het gevaar kan inderdaad groter worden", zegt Biscop.

"Maar in zekere zin is het gevaar al in hoge mate aanwezig. En hoe langer IS als organisatie kan opereren, hoe meer strijders de groepering kan rekruteren en hoe groter de kans dat de strijders zich richten op doelwitten in het buitenland. Daarom is de Belgische deelname aan de actie wel positief. Het is in het belang van de hele EU dat IS geen permanent gegeven wordt. Proportioneel komen de meeste Europese Syriëstrijders uit ons land. Wij zijn deel van het probleem, dus moeten we ook deel van de oplossing zijn."

Het Joods Museum was in mei het doelwit van ex-Syriëstrijder Nemmouche. Beeld PHOTO_NEWS

5. Komen er Belgische grondtroepen?
In de resolutie staat daar niets over. Ook minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) verklaarde dat die er niet zullen komen. Maar in de resolutie wordt wel gesproken over 'militaire bijstand van het type train, advise and assist ten voordele van de Iraakse strijdkrachten of de Koerdische strijders, mét speciale verkenningsopdrachten'. Het opleiden, adviseren en assisteren van Iraakse en Koerdische strijders dus.

Sven Biscop: "Mogelijk kun je dat vergelijken met de Belgische missie in Afghanistan, waar we in een structuur van OMLT's (Operational Mentoring and Liaison Team, AE) zaten. Je kunt dan kiezen voor een pure trainingsmissie, maar het is natuurlijk veel doeltreffender om als opleiders mee te doen aan operaties. Dat zou uiteraard wel een risicovolle opdracht zijn."

6. Wie gaat dat betalen?
Dat is niet duidelijk. Alleen al de inzet van de F-16's stelt ons land voor een kostenplaatje van zo'n 14 miljoen euro per maand. Verschillende commissieleden vroegen zich gisteren dan ook af vanwaar het geld voor de actie moet komen. Binnen het bestaande defensiebudget is het geld er alvast niet.

"Toen begin dit jaar vanuit Frankrijk de vraag kwam om deel te nemen aan een missie in de Centraal-Afrikaanse Republiek, zei de minister dat er geen geld was binnen het bestaande defensiebudget. Wellicht gaan ze hier dus creatief moeten zijn en het geld ergens vandaan zien te halen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234