Donderdag 26/05/2022

AchtergrondTerreur

België gaat terroristen dubbel zo zwaar proberen te straffen: dit zijn de plannen

Archiefbeeld van Syriëstrijders die zich aansloten bij de terreurgroep Islamitische Staat. Beeld kos
Archiefbeeld van Syriëstrijders die zich aansloten bij de terreurgroep Islamitische Staat.Beeld kos

Het gerecht denkt een oplossing gevonden te hebben om terroristen zwaarder te bestraffen. Nu krijgen die vaak een gevangenisstraf van vijf jaar, terwijl dat volgens de geest van de wet het dubbele zou moeten zijn. Om ze toch tien jaar te geven, gaat het federaal parket hen vervolgen voor ‘het nemen van welke beslissing dan ook’ binnen een terroristische groep. Een kunstgreep die eigenlijk noodzakelijk is omdat er te weinig rechters zijn.

GVV

Overal in West-Europa wordt naar manieren gezocht om terroristen zwaarder te kunnen bestraffen. Vooral dan Syriëstrijders, van wie vaak alleen bewezen kan worden dat ze tot een terreurgroep behoorden, maar niet wat ze daar hebben gedaan. Sommige landen beschikken nog altijd niet over een wet die het loutere lidmaatschap van een terreurgroep strafbaar stelt - en in landen waar zo’n wet al wel bestaat, is de strafmaat dikwijls laag.

Het metrostation van Maalbeek in Brussel daags na de aanslagen van 22 maart 2016. Beeld photo_news
Het metrostation van Maalbeek in Brussel daags na de aanslagen van 22 maart 2016.Beeld photo_news

Omdat intussen wel duidelijk is hoezeer zelfs dat loutere lidmaatschap heeft bijgedragen tot de groei van een terreurgroep zoals Islamitische Staat - en dus ook tot de golf van terrorisme die Europa doorgemaakt heeft - is er een redelijk ruime consensus dat de zogenaamde foreign terrorist fighters (FTF’s) harder aangepakt moeten worden. Dat leidt soms tot creatieve vervolging.

Aangeklaagd voor plundering

Zo zijn er in Duitsland al Syriëstrijders aangeklaagd voor plundering - een oorlogsmisdaad - omdat ze in huizen van verdreven Syriërs woonden. En recent is daar ook een vrouw beschuldigd van doodslag door nalatigheid omdat ze haar eigen minderjarige zoon had meegenomen naar het strijdgebied en die daar stierf. Eigenlijk zijn dat allemaal kunstgrepen om te beletten dat de beklaagden wegkomen met een al te lichte straf.

Ook in België blijft de strafmaat dikwijls laag wanneer er geen concrete daden van terreur bewezen kunnen worden. Dat ligt bij ons niet aan de wet, die “deelname aan de activiteiten van een terroristische groep” met vijf tot tien jaar cel bestraft. Maar dan moet de zaak wel voor een hof van assisen verschijnen. En daar knelt het schoentje, want die hoven van assisen hebben niet genoeg rechters. Daardoor worden terroristische dossiers zo goed als altijd door correctionele rechtbanken behandeld. En op dat lagere niveau kan er voor diezelfde feiten hooguit vijf jaar worden geëist.

Boodschappen doen in Syrië

Of dat ook bij ons valt op te lossen met bijkomende aanklachten, zoals plundering of doodslag door nalatigheid? “Hoeft niet”, zegt het federaal parket nu. “We hebben een andere uitweg gevonden.” Die uitweg is een misdaad die in 2019 aan de wet werd toegevoegd. Artikel 140 §1/1 voerde toen een kwalificatie in die halverwege lidmaatschap en leiderschap van een terreurgroep staat, en waarvoor een celstraf geldt van tien tot twintig jaar.

Terroristen van de Islamitische Staat zoals die in 2016 nog door de straten van hun Syrische hoofdstad Raqqah marcheerden. Beeld ap
Terroristen van de Islamitische Staat zoals die in 2016 nog door de straten van hun Syrische hoofdstad Raqqah marcheerden.Beeld ap

Die tussencategorie luidt letterlijk: ‘het deelnemen aan welke beslissing dan ook in het raam van de activiteiten van een terroristische groep’. Je zou dus kunnen zeggen dat wie boodschappen ging doen in Syrië, meebesliste wat er die avond gegeten zou worden en daar tien jaar voor riskeert in een correctionele rechtbank. Dat voorbeeld is wellicht wat overdreven en het federaal parket geeft toe dat de rechtspraak zal moeten bewijzen hoe ruim inzetbaar de oplossing is.

Nog maar één keer toegepast

Voorlopig is de grootste hinderpaal dat de nieuwe kwalificatie alleen maar geldt voor feiten die werden gepleegd na 3 juni 2019, toen ze in voege trad. Wat maakt dat de huidige Syriëstrijders eraan ontsnappen en het instrument vooral bedoeld is voor een eventuele nieuwe golf van foreign terrorist fighters. Tot nog toe is de aanklacht nog maar één keer toegepast: begin dit jaar, op het proces over een verijdelde aanslag tegen de VS-ambassade in Brussel in juni 2019.

Hoofdbeklaagde Matthew Govaert (24) werd naast het plannen van die aanslag en deelname aan de activiteiten van een terroristische groep dus ook vervolgd voor deelname aan de beslissingen binnen die groep. Die aanklacht werd gestaafd met audioboodschappen waarin hij anderen had aangespoord tot de jihad. Een onverdeeld succes werd die eerste toepassing niet. Want zelfs met de aanklacht van het plannen van een aanslag erbij kreeg Govaert maar zeven jaar cel. Nog altijd niet de tien jaar dus die wordt beoogd.

Seksuele slavernij

Het federaal parket beklemtoont ondertussen ook wel dat aanklachten voor oorlogsmisdaden nog altijd tot de mogelijkheden blijven behoren. Maar die worden dan afgesplitst van het louter terroristische dossier. “We hebben al een aantal zaken geopend ten laste van Belgische FTF’s, onder wie één vrouw”, aldus woordvoerster Wenke Roggen. Ze verduidelijkt dat het gaat om verdenkingen van seksuele slavernij en verkrachtingen ten nadele van de Yezidi-bevolking in Syrië en Irak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234