Donderdag 14/11/2019

Elektriciteit

België en Nederland vechten om elektriciteitscentrale

De Clauscentrale van het Duitse energiebedrijf RWE. Beeld Hollandse Hoogte / Astrid Huis

Minister van Energie Marghem (MR) heeft een boze brief ontvangen van haar Nederlandse collega. De Nederlanders pikken het niet dat een elektriciteitscentrale op hun grondgebied in de toekomst exclusief aan België zou leveren. Ons land is dringend op zoek naar meer energiecapaciteit en de Nederlandse centrale leek ideaal daarvoor.

Vlak over de grens, in het Nederlandse Maasbracht, staat een ongebruikte gascentrale met een vermogen van 1.304 megawatt, goed voor de stroom voor circa 3 miljoen huishoudens. De Duitse eigenaar RWE heeft al  plannen uitgewerkt voor een kabel van 13 kilometer van het Nederlandse Maasbracht naar het Belgische Kinrooi. De reden is dat België kampt met stroomtekorten. Vorige winter overwoog de regering zelfs de inzet van stroomschepen en het probleem is des te prangender met de sluiting van de kerncentrales in 2025.

Energieminister Marie-Christine Marghem heeft daarom een capaciteitsmechanisme uitgewerkt. Dat moet ervoor zorgen dat ons land op windstille en zonarme dagen gebruik kan maken van een centrale die stand-by staat, zodat we niet zonder stroom vallen. Gascentrales zijn daarvoor geschikt omdat ze sneller ingeschakeld kunnen worden dan een kerncentrale, handig in de energietransitie naar hernieuwbare energie. Het wettelijk kader voor het capaciteitsmechanisme is er al, de uitvoeringsbesluiten zijn bijna klaar. De bedoeling is dat vanaf 2021 privébedrijven meedingen op openbare aanbestedingen.

Nederlandse regering ‘nijdig’

De Clauscentrale van RWE in Maasbracht is een logische kanshebber, met een voorsprong ten opzichte van concurrenten die nog een centrale moeten bouwen. RWE heeft de Clauscentrale alvast opnieuw opgestart, het enige dat nog ontbreekt is de aansluiting op het Belgische net. De Nederlandse regering is volgens de Volkskrant “nijdig over dat plan”. 

De Nederlandse krant vernam dat minister van Economische Zaken en Klimaat Eric Wiebes (VVD) in een boze brief aan Marghem zijn bezorgdheden uit. De woordvoerder van Marghem bevestigt de brief aan De Morgen: “Minister Wiebes zegt duidelijk dat Maasbracht niet gekoppeld mag worden aan België, omdat het gevaarlijk is voor de bevoorradingszekerheid van Nederland.”

Nederland wil namelijk de CO2-uitstoot verminderen door de sluiting van alle kolencentrales tegen 2030. Daardoor zal ook Nederland in de toekomst een alternatief moeten hebben voor wind- en zonarme dagen. 

Nieuwe subsidies

“Maasbracht was voor ons een optie, maar enkel als dat volgens de regels is, namelijk exclusief gelinkt aan België”, zegt de woordvoerder van Marghem. “Maar we respecteren de boodschap van minister Wiebes. We gaan ons informeren bij netbeheerder Elia en we gaan het gesprek met Wiebes aan.”

Er was in het verleden regelmatig kritiek op het Belgische capaciteitsmechanisme, dat neerkomt op nieuwe subsidies voor energiebedrijven. Energieregulator Creg berekende dat het zou neerkomen op jaarlijks tot 38,50 euro extra op de elektriciteitsfactuur. De Europese Commissie zal moeten oordelen over de uitvoeringsbesluiten van minister Marghem en beslissen of het gaat om marktverstoring of niet. Er zijn al dergelijke mechanismen in Italië, Ierland en het Verenigd Koninkrijk, en Duitsland denkt erover na.

Stroom uit buitenland

“Dit debacle bewijst dat nieuwe centrales best op Belgisch grondgebied staan”,  zegt energiespecialist André Jurres. “RWE dacht een opportuniteit te zien in het Belgische systeem, maar ik neem aan dat het het niet erg zal vinden om aan Nederland te leveren, gezien de centrale al met het Nederlandse net verbonden is.”

De vraag is of Nederland en België niet tot een vergelijk kunnen komen. Als onze noorderburen het regelbaar vermogen opeisen, kan België eventueel van die reservecapaciteit gebruikmaken, mits betaling. “Dan komt de extra beschikbaarheid van Maasbracht nog altijd naar ons land, maar dan via het Nederlandse net”, zegt Jurres. Nu al kwam in 2018 maar liefst 22 procent van de stroom in België uit het buitenland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234